Uzasadnienie
A. R. (dalej także, jako: skarżący) złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta m. st. Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 maja 2022 r. sygn. akt I SAB/Wa 437/21. Skarżący wniósł o wymierzenie organowi grzywny w maksymalnej wysokości.
W skardze podniesiono, że w dniu 23 maja 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w postępowaniu o sygn. akt I SAB/Wa 437/21 wydał wyrok uznający bezczynność Prezydenta m. st. Warszawy w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość dekretową położoną w W. przy ulicy [...], hip. "[...]", Rej. Hip. – [...], oraz że bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Termin na wykonanie wyroku, tj. wydanie ostatecznej decyzji administracyjnej w sprawie o ustalenia odszkodowania, upłynął bezskutecznie w dniu 8 października 2022 r.
Skarżący podał, że działając w trybie art. 154 § 4 i 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej, jako: P.p.s.a.), w dniu 11 października 2022 r. wezwał Prezydenta m. st. Warszawy do wykonania wyroku. Wniosek ten pozostaje bez odpowiedzi.
Odnosząc się do wysokości grzywny, skarżący wskazał, że wniosek o zwrot lub wypłatę odszkodowania za nieruchomość przy u. [...], hip. "[...]", Rej Hip. – [...], złożył w dniu 9 stycznia 2004 r. Jeszcze wcześniej - w dniu 31 lipca 1985 r. - podobny wniosek złożył inny ze współwłaścicieli, kuzyn skarżącego, S. G. Oznacza to, że postępowanie trwa 37 lat Organ prowadzący postępowanie - Prezydent m. st. Warszawy - całkowicie ignoruje obowiązujący porządek prawny. W ogóle podważa sens sprawowania wymiaru sprawiedliwości.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
W uzasadnieniu organ wskazał, że w wyroku z dnia 23 maja 2022 r. sygn. akt I SAB/Wa 437/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta m. st. Warszawy do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość w terminie miesiąca od daty zwrotu akt administracyjnych. Prawomocny wyrok wraz z aktami przedmiotowego postępowania wpłynął do organu w dniu 9 września 2022 r. W celu rozpoznania przedmiotowego wniosku podjęto następujące czynności.
W dniu 27 maja 2022 r. zlecono geodecie uprawnionemu wykonanie opracowania geodezyjnego polegającego na wkreśleniu granic przedmiotowej nieruchomości na Ogólny i Szczegółowy Plan Zabudowania z 1933 r. oraz Szczegółowy Plan Zabudowania z 1938 r. Ww. Opracowanie geodezyjne wpłynęło do organu w dniu 2 września 2022 r.
Niezależnie od powyższego organ wskazał, iż analiza akt przedmiotowej nieruchomości wykazała, że w stosunku do nieruchomości położonej przy ul. [...] ozn. hip. jako "[...]" zostały złożone następujące wnioski o przyznanie prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości:
Wniosek z dnia 8 września 2003 r. złożony przez A. R.,
Wniosek z 25 czerwca 2010 r. złożony przez K. G.,
Wniosek z 25 czerwca 2010 r. złożony przez M. O.,
Wniosek z 25 czerwca 2010 r. złożony przez W. Z.,
Wniosek z 4 października 2010 r. złożony przez A. R. w imieniu własnym oraz A. R. i W. R.,
Wniosek z 2 listopada 2010 r. złożony przez M. S. Wniosek z 23 listopada 2010 r. złożony przez B. S. Wniosek z 15 października 2012 r. złożony przez K. G. Mając powyższe na uwadze postanowieniem nr [...] z dnia 13 grudnia 2022 r. Prezydent m. st. Warszawy zawiesił postępowania z wniosku z dnia 30 lipca 1985 r. o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość do czasu rozpoznania ww. wniosków zwrotowych.
Organ podjął przy tym czynności zmierzające do rozpoznania ww. wniosków o ustanowienie prawa własności czasowej. Pismem z dnia 15 listopada 2022 r. strony postępowania zostały zawiadomione, stosownie do art. 10 K.p.a., że zgromadzony materiał dowodowy daje podstawę do wydanie decyzji kończącej postępowanie wszczęte ww. wnioskami.
Niezależnie od powyższego Prezydent wskazał, że w piśmie z dnia 23 listopada 2022 r. strona postępowania poinformowała, że M. S. - strona postępowania - zmarł w dniu [...] maja 2018 r., wskazując jednocześnie dane kontaktowe do osoby mającej informacje o spadkobiercy M. S. Informacja o zgonie jednej ze stron postępowania nie została wcześniej przekazana organowi.
W związku z powyższym zakończenie postępowania w sprawie przyznania odszkodowania za przedmiotową nieruchomość możliwe będzie dopiero po rozpoznaniu ww. wniosków oraz dostarczeniu przez strony dokumentów poświadczających następstwo prawne po M. S. W piśmie z dnia 30 maja 2023 r. organ poinformował, że postanowieniem z dnia 24 marca 2023 r. nr 229/2023 Wojewoda Mazowiecki utrzymał w mocy postanowienie o zawieszeniu postępowania z dnia 13 grudnia 2022 r. Nadto organ podniósł, że w postępowaniu o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości uzyskano informację o śmierci kolejnych stron postępowania.
W związku z powyższym wezwano strony do przedłożenia do akt oryginałów bądź odpisów notarialnych dokumentów prawomocnych postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku lub aktów poświadczenia dziedziczenia. Obecnie zatem wydanie decyzji w przedmiocie rozpoznania wniosków o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego, a w konsekwencji podjęcie i zakończenie postępowania w sprawie odszkodowania, zależne jest od działań podejmowanych przez strony postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 154 § 1 P.p.s.a., w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Sąd może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 154 § 2 P.p.s.a.).
Z kolei grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów (art. 154 § 6 P.p.s.a.). Uwzględniając skargę sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 154 § 7 P.p.s.a.).
Przez niewykonanie wyroku należy rozumieć pozostawanie w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem (por. wyrok NSA z dnia 22 maja 2012 r. sygn. akt II OSK 578/12, Lex nr 1252111).
W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 6 sierpnia 2019 r., sygn. akt I SAB/Wa 437/21, w pkt 1, zobowiązał Prezydenta m.st. Warszawy do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] ozn. hip. jako "[...]", w terminie miesiąca od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z odpisem prawomocnego wyroku. Jednocześnie stwierdził, że Prezydent m.st. Warszawy dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 orzeczenia).
Z akt sprawy wynika, że akta administracyjne wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu w dniu 7 września 2022 r. Tym samym termin w jakim sprawa winna być załatwiona upłynął 7 października 2022 r. W tym czasie jednak, ani do dnia wyrokowania, sprawy odszkodowania, Prezydent m.st. Warszawy nie załatwił.
Skoro zatem Prezydent w terminie wyznaczonym wyrokiem sprawy nie załatwił - to wniosek o wymierzenie mu z tego powodu grzywny jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów godzi w samą istotę zasady praworządności, którą organy administracji publicznej są bezwzględnie związane (art. 7 Konstytucji RP, art. 6 K.p.a.) i w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania.
Skutkowało to wymierzeniem organowi grzywny.
W przedstawionych okolicznościach sprawy, biorąc jednak pod uwagę: po pierwsze długość przekroczenia wyznaczonego przez Sąd terminu, po drugie fakt, iż w dniu 23 listopada 2022 r. skarżący ujawnił, iż M. S. - strona postępowania - zmarł w dniu [...] maja 2018 r. (ustalić należy następców prawnych zmarłego), i po trzecie fakt, że obecnie istnieją przeszkody do wydania orzeczenia kończącego sprawę odszkodowania albowiem postępowanie administracyjne w tym przedmiocie jest zawieszone od dnia 13 grudnia 2022 r. do czasu rozpoznania wniosków dekretowych, Sąd ocenił, iż wystarczająco represyjną, jak też dyscyplinującą funkcję spełni grzywna w wysokości 500 złotych, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny, określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a.
Wskazać także należy, że rozpoznając sprawę, Sąd jednocześnie - stosownie do art. 154 § 2 P.p.s.a. - stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13).
Sąd stanął na stanowisku, że w przedmiotowej sprawie zaistniała bezczynność nie nosi cech rażącego naruszenia prawa. Oczywiście zastrzeżenia Sądu budzi okoliczność, że organ - mimo wyroku Sądu stwierdzającego bezczynność Prezydenta - sprawy nie zakończył w zakreślonym terminie. Dostrzec trzeba, że z punktu widzenia zasady praworządności, która ze swej istoty stanowi o działaniu zgodnym z prawem, nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której wyrok Sądu nie jest wykonywany. Sposób działania organu w tej sprawie niewątpliwie godzi w zasadę szybkości postępowania (art. 12 K.p.a.), co z kolei prowadzić musi do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej (art. 8 K.p.a.). Jednakże należało uwzględnić, iż aktualnie nie jest możliwie zakończenie postępowania w przedmiocie odszkodowania. Istnieją bowiem przeszkody natury prawnej, a przedmiotowe postępowanie zostało zawieszone postanowieniem Prezydenta m. st. warszawy z dnia 13 grudnia 2022 r.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 oraz art. 154 § 2 zd. drugie P.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania sądowego orzeczono natomiast na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a. (pkt 3 sentencji wyroku).