Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 29 grudnia 2008 r. H. R. zwróciła się do Wojewody [...] o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez H. O. i H. G. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości J., powiat [...], województwo [...].
Postanowieniem z dnia [...] listopada 2009 r. Wojewoda [...], na podstawie art. 35 i art. 36 k.p.a., wyznaczył nowy termin rozpatrzenia wniosku H. R. o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty wskazując, że wniosek zostanie rozpatrzony do dnia 31 grudnia 2011 r.
Pismem z dnia 9 listopada 2010 r. Wojewoda [...] wezwał stronę do uzupełnienia wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty w terminie 6 miesięcy od daty doręczenia wezwania. Wskazał, że w przypadku nie uzupełnienia wniosku przez stronę w wyznaczonym terminie, organ rozpatrzy sprawę w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, przy czym, jeśli będzie on niewystarczający dla potwierdzenia prawa do rekompensaty, organ będzie mógł wydać decyzję odmowną.
H. R. pismem z dnia 1 czerwca 2011 r. (nadanym w placówce pocztowej w dniu 2 czerwca 2011 r.) wskazała, że w związku z podjętymi przez nią staraniami o prawo do rekompensaty uprzejmie prosi o przedłużenie terminu na złożenie dokumentów potwierdzających prawo do nieruchomości o okres następnych sześciu miesięcy, tj. do dnia 9 listopada 2011 r., z uwagi na rozszerzone poszukiwanie materiałów archiwalnych.
Wojewoda [...], powołując w podstawie prawnej przepis art. 98 § 1 k.p.a., postanowieniem nr [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. zawiesił postępowanie w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty. Organ pouczył stronę, że jeżeli w ciągu 3 lat od daty zawieszenia postępowania żadna ze stron nie zwróci się o podjęcie postępowania, żądanie wszczęcia uważa się za wycofane. Postanowienie zostało doręczone w dniu 17 czerwca 2011 r.
Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. umorzył postępowanie dotyczące potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej wskazując, że strona w okresie trzech lat od dnia wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania nie złożyła wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania.
M. R. - pełnomocnik H. R. złożył odwołanie od ww. decyzji.
Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 98 § 2, art. 105 § 1, art. 127 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu wskazał, że gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części, co wynika z art. 105 § 1 k.p.a. Minister stwierdził, że w przedmiotowej sprawie w związku z trudnościami w skompletowaniu wymaganych dokumentów, pismem nadanym w dniu 2 czerwca 2011 r. H. R. zwróciła się do organu I instancji z prośbą o zawieszenie prowadzonego postępowania.
Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] czerwca 2011 r. zawiesił na wniosek H. R. postępowanie w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty.
Nie ulega zdaniem Ministra Skarbu Państwa żadnej wątpliwości, że podstawą zawieszenia postępowania administracyjnego był wniosek strony, czyli art. 98 § 1 k.p.a. W związku z powyższym organ administracji publicznej podejmuje zawieszone w tym trybie postępowanie wyłącznie wówczas, gdy wystąpi o to strona. Wynika to jednoznacznie z art. 98 § 2 k.p.a. Procedura ta wiąże się z konsekwencjami tego rodzaju, że o ile strona w okresie 3 lat od daty zawieszenia postępowania nie zwróci się o jego podjęcie, to żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane.
W przedmiotowej sprawie najistotniejszą kwestią jest zdaniem Ministra to, czy organ I instancji w postanowieniu o zawieszeniu postępowania poinformował stronę o konsekwencjach prawnych płynących z art. 98 § 2 k.p.a. Jak wynika z treści uzasadnienia postanowienia z dnia [...] czerwca 2011 r. zawieszającego postępowanie H. R. została poinformowana o treści art. 98 § 2 k.p.a. Niniejsze postanowienie zostało prawidłowo doręczone stronie w dniu 17 czerwca 2011 r. Trzyletni termin do złożenia wniosku o jego podjęcie upłynął z dniem 14 czerwca 2014 r. Minister podał, ze z akt sprawy nie wynika, aby strona zwracała się z wnioskiem o podjęcie zawieszonego postępowania w powyższym ustawowym terminie.
Wobec powyższego organ I instancji nie mógł zdaniem Ministra postąpić inaczej jak po upływie trzyletniego terminu uznać wniosek za wycofany i wydać decyzję o umorzeniu postępowania administracyjnego, jako bezprzedmiotowego.
Zdaniem Ministra Skarbu Państwa, Wojewoda [...] umarzając postępowanie, nie naruszył prawa w postaci błędnej wykładni art. 98 § 2 k.p.a. ani nie dokonał błędnych ustaleń faktycznych.
Decyzja Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] stała się przedmiotem skargi H. R., reprezentowanej przez M. R., do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wnosząc o uwzględnienie skargi pełnomocnik podniósł, że pismo nadane w dniu 2 czerwca 2011 r. przez jego matkę H. R., w którym zgłaszała trudności w skompletowaniu dokumentów, wymaga ponownej analizy. Wskazał, że nie posiada kopii przedmiotowego pisma, zaś jego matka nie zdawała sobie sprawy, że skutkiem pisma będzie umorzenie postępowania.
Minister Skarbu Państwa w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, powołując się na dotychczasowe ustalenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga jest zasadna.
Zarówno zaskarżona decyzja Ministra Skarbu Państwa, jak i decyzja Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, tj. przepisu art. 105 § 1 w zw. z art. 98 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267), zwanej dalej k.p.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Minister Skarbu Państwa utrzymując w mocy decyzję wydaną z naruszeniem powołanych przepisów naruszył nadto przepis art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy.
W ocenie Sądu, w sprawie niniejszej nie było podstaw do zastosowania przepisu art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 98 § 2 k.p.a., albowiem zawieszenie postępowania przez Wojewodę [...] na podstawie przepisu art. 98 § 1 k.p.a. dokonane zostało przez ten organ bez wniosku strony, co wyczerpuje przesłankę rażącego naruszenia prawa, o której mowa w przepisie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Zgodnie z art. 98 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej może zawiesić postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz nie zagraża to interesowi społecznemu. Z kolei z treści § 2 tego przepisu wynika, że jeżeli w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania żadna ze stron nie zwróci się o podjęcie postępowania, żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane.
Stosownie zaś do art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.
Z brzmienia przepisu art. 98 § 2 k.p.a. jednoznacznie wynika, że żądanie uważa się za wycofane tylko wówczas, gdy w okresie trzech lat od zawieszenia, strona nie zwróci się o podjęcie postępowania, które zawieszone zostało na jej wniosek (art. 98 § 1 k.p.a.). Warunkiem przyjęcia zatem tak daleko idącej dla strony konsekwencji procesowej, jak określona w przepisie art. 98 § 2 k.p.a., jest złożenie wcześniej przez tę stronę wniosku o zawieszenie postępowania administracyjnego.
Wobec skutków wynikających z zawieszenia postępowania na wniosek strony przewidzianych przez ustawodawcę w przepisie art. 98 § 2 k.p.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. wola strony co do zawieszenia postępowania nie może budzić jakichkolwiek wątpliwości.
Z akt postępowania administracyjnego nie wynika, aby H. R. wniosła o zawieszenie postępowania w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty.
Pismo z dnia 1 czerwca 2011 r. (nadane w placówce pocztowej w dniu 2 czerwca 2011 r.), w którym strona wnosiła o przedłużenie terminu na złożenie dokumentów o dalsze 6 miesięcy, tj. do dnia 9 listopada 2011 r., błędnie potraktowane zostało zdaniem Sądu jak wniosek o zawieszenie postępowania administracyjnego. Z treści tego pisma nie sposób wywieść żądania strony zawieszenia postępowania, tym bardziej, że we wcześniejszym piśmie (postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2009 r.) organ informował stronę, że wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty zostanie rozpatrzony do dnia 31 grudnia 2011 r. Strona składając pismo z dnia 1 czerwca 2011 r. mogła pozostawać zatem w przekonaniu, że termin na złożenie dokumentów może zostać przedłużony do dnia 9 listopada 2011 r.
Wojewoda [...] nie wezwał strony do wyjaśnienia ewentualnych wątpliwości, co do treści pisma z dnia 1 czerwca 2011 r. i sprecyzowania żądania strony.
Nie poinformował H. R. o prawnych możliwościach uwzględnienia bądź nieuwzględnienia wniosku o przedłużenie terminu złożenia dokumentów, czym naruszył przepis art. 9 k.p.a. Organ władczo przyjął, mimo braku w treści pisma żądania zawieszenia postępowania, że strona domaga się jego zawieszenia. Tymczasem, z treści pisma z dnia 1 czerwca 2011 r. w okolicznościach niniejszej sprawy w żaden sposób nie da się wywieść, że takie było żądanie wnioskodawczyni.
Biorąc pod uwagę konsekwencje prawne, jakie wynikają z zawieszenia postępowania na wniosek strony na podstawie art. 98 § 1 k.p.a., stwierdzić należy, że postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. o zawieszeniu postępowania wydane zostalo z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 w zw.
z art. 98 § 1 k.p.a.). Z tego względu Sąd stwierdził nieważność postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] o zawieszeniu postępowania.
Wobec tego, że nie było podstaw do zawieszenia postępowania na podstawie art. 98 § 1 k.p.a., nie było też podstaw do umorzenia postępowania w sprawie z wniosku H.R. o potwierdzenie prawa do rekompensaty.
Uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji jest wynikiem dokonania przez organy błędnych ustaleń w zakresie stanu faktycznego (art. 7 k.p.a.) i niewłaściwej oceny materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), a w konsekwencji nieuprawnionego przyjęcia, że można uznać za wycofane żądanie w sytuacji, gdy strona nie zwracała się o zawieszenie postępowania administracyjnego. Wynikiem powyższego było niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 105 § 1 k.p.a., które to uchybienie miało wpływ na wynik sprawy.
Po zwrocie akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem organ przeprowadzi postępowanie administracyjne w sprawie z wniosku H. R. o potwierdzenie prawa do rekompensaty.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł, jak w punkcie pierwszym wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie drugim wyroku Sąd oparł na przepisie art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 135 powołanej ustawy.
W punkcie trzecim wyroku, Sąd orzekł na podstawie art. 152 ustawy.