Uzasadnienie
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją dnia [...] października 2013 r., nr [...], utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...]. Decyzją tą organ stwierdził, że decyzja Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] października 1992 r. nr [...] została wydana z naruszeniem prawa, jednak nie uchylił jej z uwagi na upływ terminu pięciu lat.
Nie zgadzając się z powyższą decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2013 r., skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła K. Z. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o uchylenie decyzji organu z dnia [...] lipca 2013 r. i decyzji Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] października 1992 r. nr [...] Stanowisko w sprawie przedstawiła w obszernym uzasadnieniu skargi.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
W toku postępowania sądowego do akt sprawy zostały złożone akty poświadczenia dziedziczenia z dnia [...] lutego 2014 r. Z aktu poświadczenia dziedziczenia Repertorium [...] Nr [...] wynika, iż spadek po zmarłej D. R. dziedziczą na podstawie ustawy córki H. R. i J. W. Przy czym z aktu poświadczenia dziedziczenia Repertorium [...] Nr [...] wynika, iż spadek po zmarłej w dniu [...] stycznia 2014 r. J. W. dziedziczą na podstawie ustawy synowie B. W. i J. W. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Zgodnie z treścią art. 119 pkt 1 powołanej ustawy sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli decyzja lub postanowienie dotknięte są wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach albo wydane zostały z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia. Sytuacja taka miała miejsce w przedmiotowej sprawie, gdyż analiza materiału dowodowego wskazuje na zasadność skargi, aczkolwiek z innych względów niż w niej podniesione.
W przedmiotowej sprawie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi prowadził postępowanie z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej własną decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. uznając D. R. za stronę tego postępowania oraz czyniąc ją adresatem zaskarżonej decyzji, w sytuacji gdy w dacie jej wydania osoba ta nie żyła. Jak wynika bowiem z akt sprawy D. R. zmarła w dniu [...] lipca 2013 r. Przy czym w orzecznictwie i doktrynie podkreśla się, że prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej oraz wydanie w stosunku do niej decyzji ocenione być musi jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. Koniecznym elementem każdego postępowania administracyjnego są jego podmioty. Osoba fizyczna może być stroną postępowania, jeżeli ma zdolność do bycia podmiotem praw i obowiązków, a zatem jeżeli ma zdolność prawną. Stosownie do art. 8 kodeksu cywilnego zdolność prawna osoby fizycznej powstaje z chwilą narodzin.
Charakter strony przysługujący osobie fizycznej wygasa z jej śmiercią. Zatem skoro doszło do wydania decyzji w stosunku do osoby zmarłej należy przyjąć, że decyzja ta jest obarczona wadą nieważności i powinna być usunięta z obrotu prawnego, aby nie wywoływała skutków prawnych (por. wyroki NSA z 27.04.1983 r. sygn. akt II S.A. 261/83, LEX 10693; z 14.
11. 2001 r. sygn. akt I S.A. 2462/99, LEX 82653; wyrok WSA w W-wie z 20.07.2006 r. sygn. akt V SA/Wa 1973/05, LEX 258282). Nie ma przy tym znaczenia, czy organ prowadząc postępowanie wiedział, iż D. R. nie żyje, czy też takiej wiedzy nie posiadał. Powinien bowiem w sposób prawidłowy ustalić aktualny krąg podmiotów mających interes prawny w uczestniczeniu w postępowaniu. Tymczasem Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi przeprowadził postępowanie czyniąc jego stroną, jak również adresatem zaskarżonej decyzji zmarłą D. R. Uczestnikami postępowania i adresatami zaskarżonej decyzji winni być natomiast następcy prawni osoby zmarłej. Oznacza to, że Minister nieprawidłowo przeprowadził postępowanie wyjaśniające przez co rażąco naruszył przepisy art. 7, art. 8, art. 28, art. 30 § 4, art. 40 § 1, art. 97 § 1 pkt 1 i art. 109 Kpa. Jednocześnie wskazana wada postępowania jest tak istotna, że prowadzenie postępowania administracyjnego z udziałem osoby zmarłej i wydanie w stosunku do niej decyzji jest uchybieniem, w wyniku którego powstają skutki niemożliwie do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności.
W zaistniałej sytuacji badanie legalności decyzji pod kątem zarzutów skargi należało uznać za przedwczesne.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi winien uwzględnić podniesioną wyżej okoliczność i stosując się do warunkujących prawidłowość postępowania administracyjnego przepisów i zasad postępowania wydać rozstrzygnięcie odpowiadające prawu. Jednocześnie ustalając aktualny krąg stron postępowania, organ zwróci uwagę, m.in. na akt poświadczenia dziedziczenia z dnia [...] lutego 2014 r. Repertorium [...] Nr [...], zgodnie z którym spadek po zmarłej D. R. nabyły H. R. i J. W. Przy czym z aktu poświadczenia dziedziczenia z dnia [...] lutego 2014 r. Repertorium [...] Nr [...] wynika, iż spadek po zmarłej w dniu [...] stycznia 2014 r. J. W. nabyli B. W. i J. W. Biorąc natomiast pod uwagę wymogi określone w art. 107 § 3 Kpa organ w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia przedstawi swoje stanowisko, które winno odzwierciedlać rację decyzyjną oraz wyjaśniać tok rozumowania prowadzący do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego do rzeczywistej sytuacji faktycznej zaistniałej w rozpatrywanej sprawie.
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 w związku z art. 119 pkt 1 i art. 120, art. 152 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.