Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 3 listopada 2014 r. (data stempla biura podawczego) P. G. wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu w sprawie ze skargi P. G. na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] sierpnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
Powyższy wniosek o przyznanie prawa pomocy rozpoznany został – wydanym przez referendarza sądowego – postanowieniem z dnia 22 grudnia 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 2997/14.
W dniu 8 stycznia 2015 r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sprzeciw P. G. na przedmiotowe postanowienie wobec czego straciło ono moc, a sprawa z wniosku o przyznanie prawa pomocy podlega rozpoznaniu na nowo.
W uzasadnieniu wniosku skarżąca podała, że wraz z nią we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje mąż oraz troje dzieci. Wnioskodawczyni podała, że pięcioosobowa rodzina utrzymuje się z dochodu uzyskiwanego przez nią z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości około [...] zł oraz z dochodu uzyskiwanego przez męża z tytułu umowy o pracę w wysokości około [...] zł miesięcznie. Wnioskodawczyni zaznaczyła, że wynagrodzenie męża za pracę jest zajęte przez komornika i otrzymuje on około 40 % wynagrodzenia, a jej konta firmowe są również zajęte przez komornika. Łącznie dochód rodziny wynosi zatem około [...] złotych ([...] zł + [...] zł po dokonanym potrąceniu 40 % tj. z wynagrodzenia męża [...] zł). Wnioskodawczyni oświadczyła, że nie posiada żadnego majątku, nieruchomości, zasobów pieniężnych czy przedmiotów wartościowych. Podała, że mąż jest współwłaścicielem w ¼ starego, przedwojennego domu w którym mieszka wraz z rodziną.
Zarządzeniem z dnia 14 listopada 2014 r. wezwano wnioskodawczynię do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie jakie ponosi miesięczne koszty stałe związane z utrzymaniem części domu w której zamieszkuje wraz z rodziną należało je wyszczególnić oraz podać ich wysokość (np. z tytułu opłat za energię elektryczną, wodę, gaz, telefon, podatek od nieruchomości, itp.). Wezwano wnioskodawczynię do podania orientacyjnej kwoty jaką miesięcznie przeznacza na bieżące potrzeby życia codziennego tj. na zakup żywności, odzieży, środków chemicznych, itp., dla siebie oraz rodziny. Zapytano także, czy wnioskodawczyni lub małżonek posiadają pojazdy mechaniczne, jeśli tak, należało podać markę, rok produkcji oraz koszty związane z utrzymaniem (paliwo, ubezpieczenie, naprawy). Zwrócono się z zapytaniem, czy dochód uzyskiwany przez wnioskodawczynię i jej małżonka jest jedynym dochodem, czy też wnioskodawczyni lub małżonek uzyskują jeszcze dodatkowe dochody (np. z tytułu wykonywania prac dorywczych, zleconych, umów o dzieło, innych), jeśli tak, należało wskazać wysokość uzyskiwanego dochodu.
Wezwano wnioskodawczynię do wyjaśnienia z jakiego tytułu wynagrodzenie małżonka wnioskodawczyni zostało zajęte przez komornika i do kiedy będzie dokonywane z niego potrącenie oraz z jakiego tytułu konta firmowe wnioskodawczyni zostały zajęte przez komornika. Zapytano wnioskodawczynię, czy posiada zadłużenia lub kredyty bankowe, jeśli tak, należało wskazać u kogo (osoba fizyczna/bank) i w jakiej wysokości. Wezwano wnioskodawczynię do złożenia oświadczenia, czy otrzymuje pomoc od rodziny, organizacji społecznych lub państwowych, jeśli tak należało wskazać od kogo, w jakiej wysokości lub formie. Ponadto wezwano wnioskodawczynię do nadesłania wyciągów z posiadanych przez nią i jej męża rachunków bankowych z dwóch ostatnich miesięcy.
Powyższe należało wykonać w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma, pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty.
W dniu 11 grudnia 2014 r. (data stempla biura podawczego) do Sądu do sprawy o sygn. akt I SA/Wa 2992/14, gdzie wnioskodawczyni także została wezwana do złożenia dodatkowych wyjaśnień, wpłynęły żądane dodatkowe informacje oraz dokumenty, których kserokopię dołączono do akt niniejszej sprawy.
Z nadesłanych informacji wynika, że miesięczne koszty stałe jakie wnioskodawczyni ponosi z tytułu utrzymania domu wynoszą: za elektryczność [...] zł, wodę – [...] zł, telefon –[...] zł, co łącznie stanowi kwotę w wysokości [...] złotych. Wnioskodawczyni dodała, że w sezonie grzewczym ponosi wydatek związany z ogrzaniem domu w wysokości [...] zł oraz rocznie około [...] zł tytułem płatności za podatek od nieruchomości. Wnioskodawczyni oznajmiła, że na bieżące potrzeby życia codziennego przeznacza dla siebie i rodziny kwotę w wysokości [...] zł. Oświadczyła, że zarówno ona, jak i mąż nie uzyskują dodatkowych dochodów. Podała, że mąż nie posiada także samochodu. Wnioskodawczyni wyjaśniła, że mąż ma zajęte konto bankowe przez komornika, gazownię, zus, urząd wojewódzki, a potrącenia będą dokonywane jeszcze przez około 2 lata. Podała, że jej konto zostało zablokowane przez komornika, oraz firmę ISS i Urząd Skarbowy. Wnioskodawczyni oznajmiła, że posiada kredyt bankowy w wysokości około [...] zł. Poinformowała, że nie otrzymuje pomocy od rodziny ani organizacji społecznych lub państwowych.
Z nadesłanych przez wnioskodawczynię wyciągów z konta bankowego wynika, że saldo końcowe na dzień [...].10.2014 r. oraz na dzień [...].11.2014 r. było ujemne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2).
W niniejszej sprawie wnioskodawczyni wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu.
Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym dotyczącym w niniejszej sprawie zwolnienia z kosztów sądowych i ustanowienia adwokata następuje gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z konstrukcji powołanego przepisu wynika, że ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie.
Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka –Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594).
Wskazać należy, iż prawo pomocy jest instytucją o charakterze wyjątkowym, która powinna stanowić przywilej dla osób, które muszą korzystać z ochrony prawnej przed sądem, a w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu (tak H Knysiak – Molczyk w "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz". pod redakcją prof. T. Wosia. Warszawa 2005 s. 631). Sprawą zainteresowanego jest natomiast wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postan. NSA z 31 marca 2005 r. I FZ 63/05).
W świetle wykazanych przez wnioskodawczynię okoliczności dotyczących jej sytuacji materialnej i rodzinnej uzasadniona jest ocena, że znajduje się ona w sytuacji kwalifikującej ją do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.
Oceniając sytuację finansową uznano, że wnioskodawczyni utrzymująca się wraz z mężem i trojgiem dzieci z dochodu o łącznej wysokości około [...] zł miesięcznie przy ponoszonych wydatkach stałych związanych z utrzymaniem rodziny i domu, nie jest w stanie samodzielnie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Uznano, że są to wydatki przekraczające obecne możliwości finansowe wnioskodawczyni, które mogłyby spowodować uszczerbek w niezbędnych kosztach utrzymania wnioskodawczyni i jej rodziny. Z tego względu przyznano wnioskodawczyni prawo pomocy we wnioskowanym zakresie.
W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i art. 260 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.