Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...], Minister Skarbu Państwa, po rozpatrzeniu odwołania M. G., działającej w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik Z. Z. i W. Z., utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2015 r., nr [...], o umorzeniu postępowania w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez P. Z. i P. Z. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, położonej w miejscowości L., powiat [...], województwo [...], aktualnie terytorium Republiki Białoruś.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Ministra Skarbu Państwa złożyła M. G., działając w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik Z. Z. i W. Z..
Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym i prawnym;
Wnioskiem z dnia [...] grudnia 1990 r. P. Z. wystąpił o wydanie decyzji w przedmiocie realizacji ekwiwalentu za mienie pozostawione na terenie byłej Rzeczypospolitej Polskiej.
Pismem z [...] grudnia 1992 r. P. Z. wystąpił z wnioskiem uzupełniającym dotyczącym pozostawienia poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej 3 ha ziemi, którą odziedziczył z bratem P. Z..
Postanowieniem Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] maja 1996 r., sygn. akt [...], spadek po P. Z., zmarłym [...] lutego 1996 r. w B., na podstawie ustawy nabyli żona A. Z. oraz dzieci Z. Z., M. G. i W. Z., każdy z nich w 1/4 części. Postanowieniem Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] sierpnia 2010 r., sygn. akt [...], spadek po A. Z., zmarłej [...] stycznia 2009 r. w B., na podstawie ustawy, nabyły dzieci Z. Z., M. G. i W. Z. - każdy w 1/3 części.
Pełnomocnictwami z [...] grudnia 2009 r. W. Z. i Z. Z. upoważnili M. G. do zastępowania ich w sprawach [...] oraz [...] o potwierdzenie prawa do rekompensaty za nieruchomości pozostawione poza obecnymi granicami RP.
Decyzją z dnia [...] maja 2011 r., znak: [...], Wojewoda [...] odmówił M. G., Z. Z. i W. Z. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez P. Z. i P. Z. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, położonej w miejscowości L., powiat [...], województwo [...].
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r., [...], Minister Skarbu Państwa uchylił decyzję Wojewody [...] z [...] maja 2011 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Pismem z dnia [...] grudnia 2011r., znak: [...], Wojewoda [...] wezwał M. G. do dołączenia do akt sprawy ustawowo wymaganych dokumentów i oświadczeń.
Wnioskiem z [...] lipca 2012 r. M. Z. przystąpiła do prowadzonego postępowania o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez P. Z. i P. Z. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Jednocześnie zwróciła się do Wojewody [...] o zawieszenie przedmiotowego postępowania, wskazując na konieczność przeprowadzenia postępowania spadkowego po nieżyjącym ojcu P. Z., który zmarł w 1982 r. i jego kolejnych spadkobiercach żonie H. Z., która zmarła w 1994 r. i córce H. B., zmarłej w 1999 r.
Wnioskiem z dnia [...] lipca 2012 r. M. G., działając w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik W. Z. i Z. Z. zwróciła się do Wojewody [...] o zawieszenie postępowania prowadzonego w sprawie o potwierdzenie prawa do rekompensaty po A. Z. i jednocześnie wyraziła zgodę na zawieszenie na wniosek kuzynki M. Z. postępowania o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez P. Z. i P. Z. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.
Postanowieniem z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...], na podstawie art. 98 kpa, Wojewoda [...] zawiesił postępowanie o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez P. Z. i P. Z. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej informując, że zgodnie z art. 98 § 2 kpa, jeżeli w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania żadna ze stron nie zwróci się o podjęcie postępowania, żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane.
Decyzją z dnia [...] października 2015 r., nr [...], Wojewoda [...] umorzył postępowanie w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez P. Z. i P. Z. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej położonej w miejscowości L., powiat [...], województwo [...] wskazując na niezłożenie w ustawowym terminie wniosku o podjęcie postępowania zawieszonego postanowieniem Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2012 r.
Odwołanie od ww. decyzji [...] października 2015 r. wniosła M. G., działając w imieniu własnym i jako pełnomocnik W. Z. i Z. Z..
Decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...], Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2015 r., nr [...].
W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przywołał treść art. 98 § 1 i § 2 kpa. Minister wskazał, iż zastosowanie art. 98 § 2 kpa uzależnione jest od łącznego spełnienia następujących warunków: (i) upłynął okres 3 lat od daty zawieszenia postępowania oraz (ii) żadna ze stron nie zwróciła się w tym okresie o podjęcie fakultatywnie zawieszonego postępowania.
Organ podniósł, iż z istoty uregulowania dotyczącego zawieszenia postępowania na wniosek strony wynika, że również podjęcie zawieszonego postępowania pozostawione jest wyłącznie woli stron, ustawodawca wprowadza tu jedynie ograniczenie czasowe. Dla skuteczności zwrócenia się o podjęcie zawieszonego postępowania niezbędne jest bowiem dokonanie tej czynności w terminie 3 lat. Termin ten ma charakter ustawowy i dotyczy czynności strony postępowania. Minister podkreślić przy tym, że w treści wydanego postanowienia strony zostały prawidłowo pouczone zarówno o terminie na podjęcie postępowania, jak i o skutkach zaniechania tej czynności.
Minister wskazał, iż w niniejszej sprawie strony nie zwróciły się o podjęcie zawieszonego postępowania w terminie wskazanym w art. 98 § 2 kpa. Trzyletni termin na złożenie wniosku o podjęcie postępowania upłynął w dniu [...] lipca 2015 r. W ocenie organu, nie ma znaczenia z jakiej przyczyny strony nie wystąpiły z takim wnioskiem, treść art. 98 § 2 kpa w tym zakresie jest jasna i jego wykładnia nie budzi żadnych wątpliwości.
Organ zauważył również, że iż art. 6 ust. 6 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. w sytuacji, kiedy wniosek nie spełnia wymogów określonych w ustawie nie wprowadza obowiązku poszukiwania dowodów przez organ we własnym zakresie, lecz nakazuje obciążyć tym obowiązkiem stronę. W ocenie organu odwoławczego, zostało to zrealizowane w niniejszym postępowaniu przez Wojewodę wielokrotnie wskazanymi w decyzji pismami tj. pismami z dnia [...] grudnia 2011 r., z dnia [...] lipca 2009 r., z dnia [...] lipca 2010 r. oraz z dnia [...] kwietnia 2011 r. Wbrew zarzutom odwołania, w ocenie organu, nie można zatem uznać, że naruszone zostały w prowadzonym postępowaniu zasady wyrażone w art. 7 i 8 kpa.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] grudnia 2015 r. złożyła M. G., działając w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik W. Z. i Z. Z., wnosząc o uchylenie ww. decyzji.
W uzasadnieniu skargi wskazała, iż zawieszenie postępowania dotyczyło potwierdzenia prawa do rekompensaty po P. Z. (stryju jej i rodzeństwa), którego spadkobierczyni zobowiązała się dostarczyć wymagane dokumenty. Podniosła, iż została wmanewrowana, zgodnie z prawem, w wyrażenie zgody na zawieszenie, na wniosek kuzynki M. Z., postępowania o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia mienia poza granicami kraju przez P. Z., choć prawo jej i rodzeństwa do rekompensaty po P. Z. jest bezsporne.
W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Powyższa ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Natomiast zgodnie z art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718, ze zm.), dalej "ppsa", Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zarówno zaskarżona decyzja Ministra Skarbu Państwa, jak i poprzedzająca ją decyzja Wojewody [...] nie naruszają prawa.
Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Ministra Skarbu Państwa, którą organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2015 r. o umorzeniu postępowania w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez P. Z. i P. Z. nieruchomości poza obecnymi granicami RP położonej w miejscowości L., powiat [...], województwo [...], obecnie terytorium Republiki Białoruś.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 105 § 1 kpa w związku z art. 98 § 2 kpa. Zgodnie z art. 105 § 1 kpa, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Zaś art. 98 § 2 kpa stanowi, że jeżeli w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania żadna ze stron nie zwróci się o podjęcie postępowania, żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane.
Z akt sprawy wynika, iż postanowieniem z [...] lipca 2012 r., nr [...], Wojewoda [...], na wnioski M. Z. z dnia [...] lipca 2012 r. oraz M. G., działającej w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik Z. Z. i W. Z., z [...] lipca 2012 r. zawiesił postępowanie w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez P. Z. i P. Z. nieruchomości poza obecnymi granicami RP. Ponadto, z treści ww. postanowienia z [...] lipca 2012 r. o zawieszeniu postępowania wynika, iż zawarto w nim informację, iż jeżeli w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania strona nie zwróci się o jego podjęcie, żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane.
Postanowienie o zawieszeniu przedmiotowego postępowania zostało wydane w dniu [...] lipca 2012 r. Zatem, jak prawidłowo wskazał organ odwoławczy, termin trzyletni na złożenie wniosku o podjęcie tego postępowania upłynął w dniu [...] lipca 2015 r. W sprawie nie jest sporne, iż w wyżej wskazanym trzyletnim okresie żadna ze stron postępowania nie złożyła do Wojewody [...] wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania. Z akt sprawy wynika, iż pierwszym podaniem wystosowanym przez strony po zawieszeniu przedmiotowego postępowania było odwołanie M. G. od decyzji Wojewody [...] z [...] października 2015 r. o umorzeniu postępowania.
Biorąc powyższe pod uwagę, w ocenie Sądu, w sytuacji, gdy w terminie trzech lat od daty zawieszenia postępowania na podstawie art. 98 § 1 kpa, żadna ze stron nie skorzystała z przysługującego jej prawa - o którym była prawidłowo pouczona - i nie zażądała podjęcia tego postępowania, to prawidłowo organ administracji uznał, iż żądanie wszczęcia postępowania zostało wycofane zgodnie z art. 98 § 2 kpa. W konsekwencji, prawidłowa jest decyzja organu o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego na zasadzie art. 105 § 1 kpa. Prawidłowość umorzenia w niniejszej sprawie postępowania administracyjnego znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych. W wyroku z dnia 14 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 1180/11, LEX nr 1082581, Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, iż w przypadku niezwrócenia się strony w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania o podjęcie postępowania, a więc zaistnienia sytuacji, w której żądanie wszczęcia postępowania uważa się za niebyłe (art. 98 § 2 kpa), należy, na podstawie art. 105 § 1 kpa, umorzyć postępowanie w formie decyzji. Powołany pogląd sąd w składzie orzekającym w całości podziela.
Analiza akt sprawy nie potwierdza również podniesionego w skardze zarzutu, iż zawieszenie przedmiotowego postępowania dotyczyło wyłącznie potwierdzenia prawa do rekompensaty po P. Z., gdyż tylko w stosunku do niego należało uzupełnić brakujące dokumenty. Z treści pism M. Z. z [...] lipca 2012 r. oraz skarżącej z [...] lipca 2012 r. jednoznacznie bowiem wynika, iż żądanie zawieszenia postępowania dotyczyło całego postępowania o potwierdzenie prawa do rekompensaty, to jest postępowania z tytułu pozostawienia przez P. Z. i P. Z. nieruchomości poza obecnymi granicami RP. Potwierdza to również treść postanowienia o zawieszeniu postępowania, od którego żadna ze stron, również skarżąca, nie złożyła zażalenia.
Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718, ze zm.), orzekł jak w sentencji.