Uzasadnienie
W.S, A. T., M. D., E.S., M. P., H. W. i E. M. pismem z 14 stycznia 2020 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 9 czerwca 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 451/16 zobowiązującego organ do rozpatrzenia wniosku z [...] października 2015 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] pochodzącą z dawnej księgi hipotecznej [...], oznaczoną d. nr [...] - w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.
Skarżący na podstawie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325) -dalej P.p.s.a., wnieśli o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny z tytułu niewykonania wyroku, o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślili, że prawomocny wyrok z 9 czerwca 2016 r. wraz z aktami administracyjnymi został zwrócony do organu 24 sierpnia 2016 r., a zatem rozstrzygnięcie w sprawie powinno nastąpić najdalej do 24 grudnia 2016 r. Pismem z 28 sierpnia 2019 r. wezwano Prezydenta do wykonania wyroku. Pomimo upływu wyznaczonego terminu organ nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie i nie odniósł się do pisma skarżących. Skarga jest więc uzasadniona.
W odpowiedzi na skargę Prezydenta [...] wniósł o jej oddalenie podnosząc, że z uwagi na wynikający z art. 7 kpa i art. 77 § 1 kpa obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, pozwalającego na dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy, nie było możliwości zakończenia niniejszego postępowania w terminie określonym w art. 35 kpa. Organ zaznaczył, że podjęto szereg czynności zmierzających do wydania rozstrzygnięcia, tj. 17 stycznia 2019 r. zlecono opracowanie geodezyjne nieruchomości, 20 marca 2019 r. uzyskano z Wydziału Architektury i Budownictwa dokumenty dotyczące inwestycji realizowanych na przedmiotowym gruncie. Organ zaznaczył ponadto, że akta sprawy na skutek skarg pozostają w długotrwałym posiadaniu sądów administracyjnych, co także znacząco utrudnia rozpoznanie sprawy, bowiem nie jest możliwe prowadzenie postępowania wyłącznie w oparciu o akta zastępcze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga jest uzasadniona.
Stosownie do treści art. 154 P.p.s.a. w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny.
W myśl art. 154 § 2 P.p.s.a Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Z powołanego art. 154 § 1 P.p.s.a. wynikają dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 P.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W rozpoznawanej sprawie obie przesłanki zostały spełnione.
W aktach sprawy znajduje się pismo skarżących z 28 sierpnia 2019 r., którym wezwano Prezydenta [...] do wykonania wyroku z 9 czerwca 2016 r.
Kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 P.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi.
Jak wynika z analizy akt odpis prawomocnego wyroku z 9 czerwca 2016 r. - zobowiązującego organ do rozpoznania wniosku w przedmiocie ustalenia odszkodowania w terminie czterech miesięcy - wraz z uzasadnieniem oraz aktami administracyjnymi sprawy doręczone zostały organowi w dniu 31 sierpnia 2016 r. Termin załatwienia sprawy upłynął zatem w dniu 31 grudnia 2016 r. Mimo to Prezydent [...] nie załatwił przedmiotowej sprawy zgodnie z powołanym orzeczeniem. W wyniku zaś wniesionej skargi wyrokiem z 22 marca 2019 r. sygn. akt. I SA/Wa 121/19 wymierzono Prezydentowi grzywnę w wysokości 2000 zł. W orzeczeniu tym Sąd stwierdził jednocześnie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku z 9 czerwca 2016 r. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Jak wynika z analizy akt pomimo powyższego orzeczenia wymierzającego grzywnę, Prezydent [...] nie podejmował w istocie działań mających na celu zgromadzenie koniecznego materiału dowodowego i wydanie rozstrzygnięcia. Stosowne czynności podjęto jedynie w styczniu 2019 r. i w lutym 2019 r. Pismami z 17 stycznia 2019 r. zwrócono się o nadesłanie stosownych informacji i dokumentów do Biura Architektury i Budownictwa, do Wydziału Archiwum Biura Organizacji Urzędu oraz do pełnomocnika stron. Następnie w lutym 2019 r. zlecono wykonanie opinii geodezyjnej dotyczącej, która sporządzona została 15 maja 2019 r.
W sprawie spełnione zatem zostały przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 P.p.s.a. i wymierzenie organowi grzywny. Stosownie natomiast do art. 154 § 6 P.p.s.a. grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów.
Biorąc pod uwagę długość przekroczenia wyznaczonego wyrokiem z 9 czerwca 2016 r. terminu na załatwienie sprawy, a także uwzględniając, że ww. wcześniejszym wyrokiem z 22 marca 2019 r. wymierzono już Prezydentowi grzywnę w wysokości 2000 zł w związku z niewykonaniem wyroku, Sąd uznał, że kolejna grzywna w wysokości 3000 zł jest adekwatną sankcją za niewykonanie przedmiotowego wyroku. Wymierzona kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a., spełniając funkcję represyjno – dyscyplinującą. Uwzględniono przy tym, że Prezydent podejmował sporadyczne działania mające na celu zgromadzenie materiału dowodowego i wyjaśnienie sprawy, a także fakt, że podjęte one zostały po interwencji ze strony skarżących - po wniesieniu skargi na niewykonanie wyroku.
Sąd stwierdził jednocześnie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku z 9 czerwca 2016 r. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Za takim stanowiskiem przemawia fakt, że wyznaczony ww. wyroku termin został znacznie przekroczony, po wpłynięciu zaś prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy organ podjął działania mające na celu jej zakończenie dopiero w styczniu 2019 r. Sprawa wniosku o przyznanie odszkodowania - mimo wcześniejszego wyroku wymierzającego grzywnę z 22 marca 2019 r. – nie została przez organ załatwiona. Zauważyć przy tym trzeba, że podnoszone w odpowiedzi na skargę okoliczności (konieczność zgromadzenia materiału dowodowego czy też fakt przekazania akt do sądu), w żadnen sposób nie stanowią usprawiedliwienia niewykonania prawomocnego wyroku sądu administracyjnego.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 154 § 1, § 2 i § 6 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach (na które składają się 200 zł wpisu od skargi oraz 480 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika) orzeczono na mocy art. 200 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265). Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w związku z art. 120 P.p.s.a.