Uzasadnienie
M. J., M. J. (s. P.), M. J. (s. T.), W. J., B. J., K. Jung, Anna J.-W., M. S., M. G. oraz M. A. J. pismem z [...] stycznia 2017 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 lutego 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 725/14.
Powyższym wyrokiem Sąd, w uwzględnieniu skargi M. S., M. G. i M. A. J., zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku ww. (oraz pozostałych następców S. J.) z [...] maja 2013 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość [...] położoną przy ul. [...] ozn. jako "[...]" hip. [...] działka nr [...] – w terminie czterech miesięcy od zwrotu akt z prawomocnym wyrokiem. Akta te wraz z odpisem prawomocnego wyroku doręczone zostały zaś organowi [...] czerwca 2015 r.
Wyrokiem z dnia 18 marca 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 118/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wobec niewykonywania wyroku z dnia 20 lutego 2015 r., wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 500 złotych, stwierdzając jednocześnie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
W związku z dalszym niepodejmowaniem przez organ rozstrzygnięcia w sprawie, M. J., M. J. (s. P.), M. J. (s. T.), W. J., B. J., K. J., A. J.-W., M. S., M. G. oraz M. A.J. pismem z [...] grudnia 2016 r. ponownie wezwali Prezydenta [...] do wykonanie prawomocnego wyroku z 20 lutego 2015 r., a następnie wnieśli opisaną na wstępie skargę, w której domagali się: wymierzenia Prezydentowi [...] grzywny; przyznanie na ich rzecz od organu sumy pieniężnej w wymiarze połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. po 20.275,20 złotych na rzecz każdego z nich oraz zasądzenie na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W motywach skarg wskazywali, że choć od zwrotu akt wraz z prawomocnym wyrokiem z 20 lutego 2015 r. upłynął już ponad rok i 7 miesięcy, organ nie podjął w tym czasie stosownych czynności w sprawie. Nie podejmował ich także przez ponad 7 miesięcy po wydaniu wyroku wymierzającego mu z tego tytułu grzywnę.
W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie podnosząc, iż w celu ustalenia dokładnej daty pozbawienia możliwości władania nieruchomością, za którą dochodzone jest odszkodowanie, pismem z [...] lutego 2017 r. zwrócił się w tym przedmiocie do Biura Mienia Miasta i Skarbu Państwa w [...] oraz do Agencji Mienia Wojskowego w [...]. Jednocześnie w tym samy dniu poinformował pełnomocnika stron, że ze względu na dużą liczbę spraw nie było możliwe zakończenie postępowania w terminie, podając że nastąpi to do [...] maja 2017 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
skarga jest zasadna.
Przedmiotowa skarga wniesiona została w trybie art. 154 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a." Przepis ten w § 1 stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa w tym przepisie, stosownie do § 6 art. 154 p.p.s.a., wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, na podstawie odrębnych przepisów. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego.
Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 2 art. 154). Uwzględniając skargę sąd, w myśl § 7 art. 154 p.p.s.a., może ponadto przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.
W rozpoznawanej sprawie poza sporem jest, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z dnia 20 lutego 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa 725/14 zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z [...]. maja 2013 r. o ustalenie i przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] - w terminie czterech miesięcy od zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu w dniu [...] czerwca 2015 r. i od tej daty, zgodnie z art. 286 § 2 p.p.s.a., rozpoczął swój bieg wyznaczony wyrokiem termin w jakim sprawa, w której organ pozostawał bezczyny, winna być rozpoznana.
W konsekwencji upłynął on [...] października 2015 r. Niekwestionowaną okolicznością jest przy tym, że do dnia podjęcia niniejszego orzeczenia, mimo uprzedniego wezwania przez stronę do wykonania powyższego wyroku, jak też wymierzenia Prezydentowi [...] z tytułu zaistniałej zwłoki w jego wykonaniu grzywny (vide wyrok z 18 marca 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 118/16), organ ów zawisłej przed nim sprawy administracyjnej nie rozstrzygnął.
Oznacza to, że od półtora roku pozostaje przy wykonywaniu powyższego wyroku w stanie bezczynności, która w tych okolicznościach przybiera postać kwalifikowaną, a więc rażąco narusza prawo, w tym przede wszystkim narusza w ten sposób przepisy art. 153 p.p.s.a. i art. 286 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 12 k.p.a. Nie sposób bowiem usprawiedliwić tak znacznej zwłoki w wykonaniu prawomocnego wyroku i to mimo wymierzenia już z tego tytułu organowi grzywny li tylko skomplikowanym charakterem zawisłej przed nim sprawy administracyjnej, czy ilością analogicznych spraw rozpoznawanych przez organ. Trudno przy tym uznać za przekonujący argument o konieczności ustalenia daty utraty faktycznego władania nieruchomością, co stanowi materialnoprawną przesłankę ustalenia odszkodowania określoną w mającym zastosowanie w sprawie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, skoro już przeszło rok temu, organ informował pełnomocnika, iż do rozstrzygnięcia sprawy konieczny jedynie sporządzenie operatu szacunkowego oraz zabezpieczenie środków finansowych na odszkodowanie (vide pismo BGN Wydziału Spraw Dekretowych i Związków Wyznaniowych Urzędu [...] z [...] stycznia 2016 r. nr [...]).
Takie stanowisko świadczy wszak, iż w ocenie organu zgromadzona w aktach dokumentacja była wystarczająca dla weryfikacji okoliczności utraty możliwości faktycznego władania nieruchomością przez byłego właściciela (jego spadkobierców). W konsekwencji zatem obecne wystąpienia o dodatkowe dokumenty dotyczące tej okoliczności traktować należy, jako czynności pozorne.
To z kolei czyni zasadnym żądanie wymierzenia organowi z tytułu niewykonywania prawomocnego wyroku kolejnej grzywny. Uzasadnia także nałożenie nań dodatkowej sankcji w postaci przyznania skarżącym od organu sumy pieniężnej, aczkolwiek w niższej od oczekiwanej przez nich wysokości. Ci bowiem żądali ustalenia jej na poziomie odpowiadającym równowartości pięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, który to wymiar byłby w ocenie Sądu niewspółmierny do okresu zaistniałej zwłoki w wykonaniu wspomnianego wyroku (wynoszącego 18 miesięcy), jak też okresu jaki upłynął od zwrotu organowi akt po prawomocnym wymierzeniu mu z tego tytułu pierwszej grzywny (7 miesięcy). Za adekwatną w takich okolicznościach faktycznych Sąd uznał natomiast sumę pieniężną w wymiarze po 500 złotych na rzecz każdego ze skarżących (co daje łącznie kwotę 5000 złotych).
Ten jej wymiar, w powiązaniu z grzywną w wysokości 3000 złotych winien przy tym skłonić organ do zaniechania dalszego naruszania prawa i rozpoznania sprawy przed nim zawisłej, bez konieczności występowania przez stronę ubiegającą się o odszkodowania z kolejną (trzecią) przewidzianą w art. 154 p.p.s.a skargą.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 i 7 w zw. z art. 154 § 6 oraz art. 154 § 2 zd. drugie p.p.s.a. orzekł jak w punktach 1-3 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania sądowego (pkt 4 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 i art. 205 § 2 powołanej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800).