Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpatrzeniu odwołania J. P., decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] grudnia 2006 r., nr [...] o odmowie przyznania J. P. zasiłku celowego związanego z suszą w 2006 r.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Prezydent W. decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r. odmówił przyznania J. P. zasiłku celowego związanego z suszą w 2006 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że brak jest podstaw do przyznania zasiłku celowego w zwiększonej wysokości, ponieważ ustalona na podstawie protokołu oszacowania szkód średnia wysokość strat w gospodarstwie rolnym o pow. użytków rolnych [...] ha wyniosła 29, 85 %, a więc jest niższa od minimalnej szkody ustalonej na poziomie 30 % w przepisie § 2 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy (Dz. U. Nr 155, poz. 1109). Z akt sprawy wynika bowiem, że powierzchnia upraw na której wystąpiły straty wynosi [...] ha, z czego: na powierzchni [...] ha (żyto) straty wyniosły 50 %, tj. [...] ha, na powierzchni [...] ha (owies) straty wyniosły 60 %, tj. [...] ha, na powierzchni [...] ha (ziemniaki) straty wyniosły 70 %, tj. [...] ha, na powierzchni [...] ha (łąki) straty wyniosły 50 %, tj. [...] ha.
Od powyższej decyzji J. P. wniosła odwołanie. W uzasadnieniu podniosła, że była świadoma, że klęska suszy dotyczy tylko uprawy zboża i ziemniaków. Wskazała, że oprócz tych upraw posiada również dotknięte klęską suszy użytki w postaci: pastwiska stałego o pow. [...] ha, gdzie straty wyniosły 50 %, sadu owocowego o pow. [...] ha, gdzie straty wyniosły 50 % oraz warzyw pod osłonami, gdzie straty wyniosły 70 %.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] grudnia 2006 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z przepisem § 2 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy pomocy udziela się rodzinie rolniczej, jeżeli w gospodarstwie rolnym, w rozumieniu przepisów o podatku rolnym, w którym szkody w uprawach rolnych spowodowane suszą, oszacowane przez komisję powołaną przez wojewodę na podstawie § 20 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1996 r. w sprawie szczegółowych kierunków działań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz sposobów ich realizacji (Dz. U. Nr 16, poz. 82, ze zm.), wynoszą średnio powyżej 30 %. W aktach sprawy znajduje się natomiast protokół oraz dane dotyczące obliczonych strat, z których wynika, że oszacowane przez komisję straty wynoszą 29, 58 %. Zdaniem organu po zakończeniu postępowania nie jest zatem możliwe dokonywanie innych ustaleń niż zawarte w protokole.
Na powyższą decyzję J.P. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę. W uzasadnieniu podtrzymała argumenty odwołania oraz podniosła, że warzywa pod osłonami o pow. [...] ha zostały poparzone i wysuszone przez słońce. Zdaniem skarżącej po otrzymaniu przez organ pierwszej instancji z Gminy w R. informacji o powierzchni użytków rolnych winna nastąpić korekta protokołu oszacowania strat uwzględniająca powierzchnię użytków rolnych obejmującą [...] ha, czego w niniejszej sprawie nie uczyniono.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymało stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga jest uzasadniona, choć z innych względów niż w niej podniesione.
Z przepisu § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy (Dz. U. Nr 155, poz. 1109) – zwanego dalej rozporządzeniem - wynika, że jedna z przesłanek udzielenia pomocy w formie zasiłku celowego dotyczy ustalenia przez organ wymieniony § 3 ust. 1 rozporządzenia, czy w gospodarstwie rolnym, w rozumieniu przepisów o podatku rolnym, w którym szkody w uprawach rolnych spowodowane suszą, oszacowane przez komisję powołaną przez wojewodę na podstawie § 20 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1996 r. w sprawie szczegółowych kierunków działań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz sposobów ich realizacji (Dz. U. Nr 16, poz. 82, ze zm.), wyniosły średnio powyżej 30 %.
Ustalenie przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej średniej wysokości szkód, o których wyżej mowa następuje na podstawie protokołu oszacowania szkód sporządzonego przez komisję powołaną przez wojewodę na podstawie § 20 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1996 r. (§ 4 ust. 2 rozporządzenia).
Z kolei z § 20 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1996 r. wynika, że za zgodą Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej, Agencja może stosować dopłaty do oprocentowania kredytów bankowych udzielanych na wznowienie produkcji w gospodarstwach rolnych i działach specjalnych produkcji rolnej, znajdujących się na obszarach dotkniętych m. in. klęską suszy ((§ 20 ust. 1). W tym celu wniosek o kredyt musi być zaopiniowany przez wojewodę (§ 20 ust. 2). Opinia ta powinna określać w szczególności zakres i wysokość doznanych szkód, których oszacowania dokonuje komisja powołana przez wojewodę (§ 20 ust. 3).
Analizując na gruncie wskazanych wyżej przepisów materiał dowodowy sprawy Sąd uznał, że podstawy do wydania wydanych w sprawie decyzji nie stanowił protokół szacowania szkód, o którym mowa w § 4 ust. 2 rozporządzenia.
Z akt sprawy wynika bowiem, że podstawę do wydania przez Prezydenta W. decyzji z dnia [...] grudnia 2006 r. oraz decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2007 r. stanowiła pozytywna opinia, o której mowa w § 20 ust. 3 rozporządzenia z dnia 30 stycznia 1996 r. sporządzona na użytek sprawy o udzielenie kredytu bankowego na wznowienie produkcji po klęsce żywiołowej. Wskazuje na to w sposób nie budzący wątpliwości treść tego dokumentu.
Wymaga podkreślenia, że opinia, o której mowa w § 20 ust. 3 rozporządzenia z dnia 30 stycznia 1996 r. i protokół szacowania, o którym mowa w § 4 ust. 2 rozporządzenia, to dwa różne dokumenty sporządzone na potrzeby przysługujących rolnikowi, niezależnych od siebie, form pomocy państwowej związanych z klęską suszy (zasiłku celowego i dopłaty do oprocentowania kredytu bankowego). Jedynym elementem wspólnym dla obu tych dokumentów jest ten sam wystawca dokumentów - powołana przez wojewodę komisja.
Warto również zwrócić uwagę na fakt, że powoływany wyżej protokół szacowania szkód - jako podstawowy dowód w postępowaniu administracyjnym o przyznanie zasiłku celowego - podlega rygorom określonym w art. 68 i art. 71 KPA, zaś czynność sporządzenia protokołu - rygorom postępowania dowodowego np. w zakresie, o którym mowa w art. 79 KPA. Sporządzenie tego dokumentu z naruszeniem powołanych wyżej przepisów KPA powoduje istotną wadliwość tej czynności dowodowej (w szczególności, gdy ów protokół nie został podpisany przez wszystkie osoby obecne przy jego sporządzeniu bądź został sporządzony bez udziału strony), co w konsekwencji skutkuje wadliwością przyjętych przez organ na jego podstawie ustaleń. Wskazane wyżej wymogi nie odnoszą się natomiast do opinii, o której mowa w § 20 ust. 3 rozporządzenia z dnia 30 stycznia 1996 r., ponieważ dokument ten jest wydawany poza sformalizowanym postępowaniem administracyjnym.
Wobec powyższego należało uznać, że zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta W. z dnia [...] grudnia 2006 r. zostały wydane z naruszeniem § 4 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006 r. w związku z art. 7 KPA, a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tego względu Sąd nie objął zakresem swej kontroli prawidłowości ustaleń organów dotyczących szacowania szkód w uprawach rolnych.
W ponownie prowadzonym postępowaniu Kierownik Filii nr [...] Ośrodka Pomocy Społecznej [...] działający z upoważnienia Prezydenta W. winien więc wystąpić za pośrednictwem Prezydenta W. do Wojewody M. o przedłożenie protokołu szacowania szkód, o którym mowa w § 4 ust. 2 rozporządzenia, spełniającego wymogi przewidziane w KPA i na jego podstawie ustalić średnią wysokość szkód w uprawach rolnych w gospodarstwie rolnym prowadzonym przez J.P.
Dodatkowo należy wskazać, że Sąd orzekający w niniejszym składzie nie podziela przedstawionego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. stanowiska, co do braku możliwości dokonywania innych ustaleń w zakresie procentowego szacowania szkód w uprawach rolnych, po zakończeniu postępowania przed powołaną w tym celu przez wojewodę komisją. W przypadku, gdyby wojewoda nie sporządził w 2006 r. protokołu szacowania bądź przekazany organowi pomocy społecznej protokół był by wadliwy z punktu widzenia przepisów prawa procesowego, wówczas na organie załatwiającym wniosek o przyznanie zasiłku celowego ciążył by obowiązek zwrócenia się o przedłożenie protokołu sporządzonego prawidłowo, na podstawie dostępnych wojewodzie środków dowodowych, o których mowa w 75 § 1 i art. 86 KPA, dotyczącego stanu szkód z 2006 r. Żaden przepis rozporządzenia nie wymaga przecież, aby źródłem ustaleń przyjętych w protokole szacowania szkód były wyłącznie spostrzeżenia dokonane w 2006 r. w ramach oględzin upraw rolnych w gospodarstwie rolnym uprawnionego.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.