Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawiez 9 stycznia 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 3154/13

Uzasadnienie

1. I. Stan faktyczny
2. 1. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z [...] października 2013 r., nr [...], utrzymał w mocy własną decyzję z [...] maja 2013 r., nr [...], stwierdzającą, że decyzja Wojewody [...] z [...] października 1996 r., nr [...], o uwłaszczeniu Przedsiębiorstwa Państwowego [...] nieruchomością oznaczoną jako działka nr [...] (obręb [...]), położoną w [...] przy ul. [...], w części odnoszącej się do dawnej nieruchomości hip. nr [...], została wydana z naruszeniem prawa, przy czym nie jest możliwe stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej w tej części z uwagi na nieodwracalne skutki prawne, w rozumieniu art. 156 § 2 Kpa.

Minister stwierdził, że powołana decyzja uwłaszczeniowa została wydana z rażącym naruszeniem art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1990 r. Nr 79,poz. 464), gdyż w dniu jej wydania wciąż pozostawał nierozpatrzony wniosek rewindykacyjny poprzednich właścicieli. Organ jednak uznał, że nie można obecnie odwrócić skutków prawnych powołanej decyzji uwłaszczeniowej, jakie wywołały uchwały Zgromadzenia Akcjonariuszy łączących się spółek podjęte w trybie art. 463 pkt 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 czerwca 1934 r. Kodeks handlowy (Dz. U. Nr 57, poz. 502 z późn. zm.; dalej jako: "kh") - tj. przejęcia Centrali [...] "[...]" S.A. przez [...] Zakłady [...] "[...]" S.A. (obecnie [...] S.A.). Akty notarialne z [...] maja 1999 r., Rep. A Nr [...] i Rep. A nr [...] – - uchwały walnych zgromadzeń akcjonariuszy są cywilnoprawnym oświadczeniem woli akcjonariuszy spółek. Ich skutkiem było przeniesienie praw rzeczowych i organ nie ma prawnych możliwość odwrócenia skutku w postaci przejścia prawa użytkowania wieczystego na podmiot trzeci.

1. 2. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł T. M., zarzucając jej naruszenie:
2. - art. 158 § 2 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 Kpa w zw. z art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez ich błędną wykładnię, skutkującą uznaniem, iż w sprawie niniejszej wystąpiły nieodwracalne skutki prawne, ograniczające możliwość stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa, bez stwierdzenia jej nieważności;
3. - naruszenie art. 107 § 3 Kpa poprzez brak wyjaśnienia podstaw rozstrzygnięcia;
4. - naruszenie art. 7 art. 8 i art. 77 § 1 i 4 Kpa poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz błędne przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego okoliczności sprawy.
5. 3. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
6. 4. Uczestnicy postępowania J. S., K. S. oraz A. G. w piśmie z 5 maja 2014 r. poparli skargę w całości.
7. 5. Uczestnik postępowania [...] S.A. w piśmie z 28 października 2014 r. wniósł o oddalenie skargi.
8. II. Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

1. Sąd dokonał kontroli zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że zbadał, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, iż zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej jako: "Ppsa") Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi.

2. Dla przedmiotowej sprawy istotne znaczenie ma ocena zastosowania art. 156 § 2 Kpa i uznania, że połączenie spółek w trybie art. 463 pkt 1 kh i przeniesienie majątku w ramach sukcesji uniwersalnej jest równoznaczne z wystąpieniem nieodwracalnych skutków prawnych. Nie podlega natomiast dyskusji, że powołana decyzja uwłaszczeniowa została wydana z rażącym naruszeniem prawa.

3. Dokonując wykładni art. 156 § 2 Kpa należy uwzględnić art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, który stanowi, że Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej oraz preambułę Konstytucji, która stanowi, że jedną z wartości jest poszanowanie sprawiedliwości, umocnienie uprawnień obywateli. Nie ma zatem miejsca na formalizm urzędniczy, dokonania wykładni bez uwzględnienia wykładni systemowej. Nieodwracalność skutku prawnego można zatem przyjąć tylko w przypadku, gdy w brak jest w ogóle możliwości odwrócenia skutku prawnego. Przy tym nieodwracalność skutku prawnego wyłącznie na drodze administracyjnej nie spełnia przesłanki z art. 156 § 2 Kpa.

4. Zgodnie z treścią art. 465 § 3 kh - z chwilą wykreślenia z rejestru spółki przejętej spółka przejmująca wstępuje we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejętej. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę nie ma jakichkolwiek wątpliwości, że jest to przykład sukcesji uniwersalnej. W kontekście niniejszej sprawy oznacza ona, że [...] S.A. jest ogólnym następcą prawnym po wykreślonej z rejestru handlowego Centrali [...] "[...]" SA. To ogólne następstwo jest odpowiednikiem art. 922 § 1 Kodeksu cywilnego przewidującego przejście praw i obowiązków w drodze dziedziczenia po zmarłej osobie fizycznej. Sukcesja uniwersalna nie może być zakwalifikowana jako zdarzenie prawne wywołujące nieodwracalne skutki w rozumieniu art. 156 § 2 Kpa, nie dochodzi bowiem do nabycia przez osobę trzecią nieruchomości w drodze czynności prawnej. Tylko nabycie pod tytułem szczególnym w drodze umowy przenoszącej własność konkretnej nieruchomości może być rozważane w kategorii nieodwracalnego skutku prawnego.

5. W świetle wskazanej powyżej dyrektywy wykładni systemowej art. 156 § 2 Kpa brak jest jakichkolwiek przesłanek, aby uznać sukcesję generalną za wypełniającą przesłanki nieodwracalnego skutku prawnego. Samo nabycie praw do nieruchomości przez osobę trzecią nie oznacza automatycznie wystąpienia nieodwracalnego skutku prawnego. Sukcesja generalna nie może bowiem kreować po stronie sukcesora więcej form ochrony od tych, których miał jego poprzednik. W szczególności nabycie nieruchomości w ramach sukcesji nie korzysta z ochrony w ramach rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych (art. 6 ustawy o księgach wieczystych i hipotece).

6. Mając powyższe na uwadze, pomimo że same zarzuty skargi nie zostały sformułowane zbyt poprawnie, to jednak zasługuje ona uwzględnienie, gdyż zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzającą ją decyzja Ministra z 23 maja 2013 r. została wydana z naruszeniem art. 156 § 2 Kpa. Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni powyższą wykładnię.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) Ppsa w zw.

z art. 135 i art. 152 Ppsa orzeczono jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 Ppsa.