Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2008 r. [...] o stwierdzeniu nieważności zaświadczenia Kierownika Urzędu Rejonowego w S. z dnia [...] października 1998 r. nr [...], potwierdzającego S. J. i E. P. uprawnienie do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.
Powyższe rozstrzygnięcie zostało oparte na następujących ustaleniach faktycznych i ocenach prawnych:
Decyzją Wojewody [...] z dnia [...] października 2008 r. stwierdzono nieważność zaświadczenia Kierownika Urzędu Rejonowego w S. z dnia [...] października 1998 r. nr [...], potwierdzającego S. J. i E. P. uprawnienie do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu decyzji, organ stwierdził, że przyczyną stwierdzenia nieważności w/w zaświadczenia był fakt, iż zostało ono wydane z rażącym naruszeniem art. 212 ust. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania zaświadczenia), gdyż zaświadczenie to nie dotyczyło wszystkich osób będących spadkobiercami właściciela "mienia zabużańskiego".
Rozpatrując sprawę w trybie instancji odwoławczej, na skutek odwołania wniesionego przez S. J. i E. P., Minister Skarbu Państwa stwierdził, że aktualnie kwestie rekompensat za tzw. mienie zabużańskie reguluje ustawa z dnia 8 lipca 2005r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.), która weszła w życie w dniu 7 października 2005 r. Zgodnie z art. 20 w/w ustawy do postępowań zakończonych wydaniem decyzji lub zaświadczeń potwierdzających prawo do rekompensaty stosuje się art. 145, art. 145a, art. 146 § 2, art. 147-152, art. 154 § 2, art. 155-159 oraz art. 161-163 Kodeksu postępowania administracyjnego, z tym - że w przypadku zaświadczeń - przepisy te stosuje się odpowiednio.
Organ ponadto ustalił, iż - zgodnie z wyrokiem Sądu Rejonowego w L. z dnia [...] grudnia 1990 r. sygn. akt [...] - właścicielką mienia nieruchomego pozostawionego poza obecnymi granicami państwa polskiego była Z. P. Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w L. z dnia [...] grudnia 1990 r., sygn. akt [...], spadek po Z. P. nabyli mąż - W. P. oraz dzieci: R. K., S. J. i E. P. Natomiast spadek po W. P. nabyły dzieci: S. J. i E. P. Zaświadczeniem z dnia [...] października 1998 r. nr [...] Kierownik Urzędu Rejonowego w S. potwierdził S. J. i E. P. uprawnienie do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.
W tych warunkach Minister zauważył, że zgodnie z obowiązującym w dniu wydania przedmiotowego zaświadczenia przez Kierownika Urzędu Rejonowego w S. art. 212 ust. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami stanowił, iż w razie śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych za granicą, uprawnienia wynikające z ust. 1 tegoż artykułu przysługują łącznie wszystkim jego spadkobiercom lub jednemu z nich, wskazanemu przez osoby uprawnione.
Odnosząc powyższe go przedmiotowego stanu faktycznego organ podniósł, że spadkobiercy Z. P. nie wskazali spośród siebie osoby uprawnionej - w rozumieniu art. 212 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami - a w związku z tym Kierownik Urzędu Rejonowego w S. błędnie ustalił krąg osób na rzecz których zostało wydane kwestionowane zaświadczenie. Powyższe oznaczało zatem, iż zaświadczenie to zostało wydane z rażącym naruszeniem art. 212 ust. 5 cytowanej wyżej ustawy w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., gdyż zostało ono skierowane nie do wszystkich osób uprawnionych. W zaświadczeniu tym pominięto córkę Z. P. w osobie R. K., która żyła w dacie wydawania przedmiotowego zaświadczenia.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skarg do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, które wnieśli S. J. i E. P. W skardze zarzucono celową przewlekłość działania przez organy, aby uniemożliwić wypłatę należnego świadczenia. Skarżący domagali się wypłaty kwoty w wysokości [...] zł. podnosząc, że oprócz strat materialnych ponieśli również straty moralne, bo rodzina przez błąd urzędnika została skłócona. Podnoszono również, iż nikt nie powiadomił skarżących, że wypłaty dotyczące rekompensat za mienie zabużańskie są realizowane tylko do dnia 31 grudnia 2008 r.
W odpowiedzi na skargi Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skargi należało uznać za nieuzasadnione, co skutkowało ich oddaleniem.
Na wstępie, z uwagi na żądania zawarte w skargach, wypada wyjaśnić, że wojewódzki sąd administracyjny nie posiada uprawnień do zasądzania na rzecz skarżących żadnych kwot pieniężnych tytułem należnych im świadczeń, jak to ma miejsce w przypadku sądów powszechnych, a kompetencja sądu administracyjnego sprowadza się jedynie do oceny legalności wydanych przez organy administracji publicznej aktów, ewentualnie stwierdzenia bezczynności organu - w przypadku skargi na jego bezczynność (art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. UU. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
W związku z powyższym - przedstawiając całe zagadnienie w dużym uproszczeniu - wojewódzki sąd administracyjny może jedynie - w przypadku uznania, że zaskarżony akt nie narusza prawa - skargę oddalić, albo uznając, że do takiego naruszenia doszło w postępowaniu przed organem - zaskarżony akt uchylić, względnie stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji lub zaskarżonego postanowienia.
Przedmiotowa decyzja Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] stycznia 2009 r. dotyczyła stwierdzenia nieważności zaświadczenia wydanego przez Kierownika Urzędu Rejonowego w S. w dniu [...] października 2008 r. w oparciu o przepis art. 212 ust. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 1997 r. Nr 115 poz. 741). W zaświadczeniu tym bowiem, wbrew treści w/w art. 212 ust 5 cytowanej ustawy, w wersji obowiązującej na dzień wydania kwestionowanego zaświadczenia, nie potwierdzono uprawnień do zaliczania wartości mienia pozostawionego poza obecnymi granicami Państwa wszystkim spadkobiercom właścicielki tego mienia w sytuacji, gdy nie została wskazana osoba uprawniona.
Skutkiem zatem wydania takiego zaświadczenia jedna z osób uprawnionych (R. K., jedna z córek właścicielki pozostawionego mienia) została pozbawiona prawa do przysługującego jej majątku. W tych warunkach przyjęcie przez organ, że zaświadczenie obciążone tego rodzaju wadą musi być kwalifikowane jako rażąco naruszające prawo - w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. - należy uznać za prawidłowe. Pozbawienie bowiem danej osoby przysługującego jej prawa majątkowego, bez żadnego uzasadnienia prawnego, jest naruszeniem przysługujących mu praw konstytucyjnych a zatem rażąco narusza prawo materialne.
W tym miejscu wypada zauważyć, że być może - jak twierdzą skarżący - wydanie zaświadczenia pomijającego bez żadnej przyczyny jedną ze spadkobierczyń osoby uprawnionej, mogło wywołać w rodzinie niezadowolenie, ale w trybie postępowania administracyjnego ani postępowania przed sądem administracyjnym tego rodzaju kwestia nie mogła być przedmiotem badania i rozważań. Po to natomiast, aby wyeliminować z obrotu prawnego szczególnie wadliwe rozstrzygnięcia został wprowadzony przez ustawodawcę tryb postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji (art. 156 i nast. k.p.a.). Postępowanie to umożliwia poprawienie w dużej mierze wadliwość wydanych wcześniej rozstrzygnięć. Tryb ten mocą art. 20 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej ma obecnie również odpowiednie zastosowanie do zaświadczeń wydanych w latach minionych, które potwierdzały prawo do rekompensaty za mienie tzw. zabużańskie.
Treść skarg wskazuje, że skarżący nie rozumieją powyższego trybu postępowania i obawiają się, że aktualnie nie uzyskają żadnej rekompensaty za pozostawione przez ich matkę mienie. Tego rodzaju rozumowanie nie jest jednak właściwe. Zastosowanie bowiem trybu nadzorczego powoduje tylko to, że obecnie zostało wyeliminowane z obrotu prawnego wadliwe zaświadczenie z dnia [...] października 2008 r. Z tego powodu aktualnie niejako odżywa pierwotny wniosek, który zapoczątkował całe postępowanie, zakończone wydaniem w/w zaświadczenia tj. wniosek złożony przez S. J. w dniu 29 grudnia 1992 r., ponowiony następnie razem z E. P. w dniu 23 lipca 1998 r. W związku z powyższym wnioski te będą przedmiotem merytorycznego rozpoznania przez organ w trybie przepisów wspomnianej wyżej ustawy z 2005 r.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd - z mocy przepisu art. 151 w/w ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzekł jak w sentencji.