Uzasadnienie
Z.S. wnioskiem z dnia 30 kwietnia 2008 r., złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi Z.S. i W.S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2008 r., nr [...] w przedmiocie opinii w sprawie podziału nieruchomości.
Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i uzyskiwanych dochodach zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną W.. Źródłem utrzymania rodziny są świadczenia emerytalne skarżącego i jego żony w łącznej wysokości [...] zł brutto miesięcznie ([...] zł netto). Posiadany majątek to mieszkanie o powierzchni [...] m², połowa budynku z 1930 r. o powierzchni [...] m² (po rodzicach), część działki o powierzchni [...] m² oraz działka rekreacyjna. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że posiadane przez niego nieruchomości nie stanowią źródła dochodu, lecz powodują wysokie koszty związane z ich utrzymaniem. Wnioskodawca zaznaczył, że jest osobą w podeszłym wieku (78 lat), jego żona zaś jest całkowicie niezdolna do pracy i samodzielnej egzystencji, w związku z czym ponoszą wysokie wydatki związane z zakupem lekarstw i leczeniem (łącznie około [...] zł miesięcznie).
Na utrzymanie mieszkania (ogrzewanie, energia elektryczna, telefon, bieżące remonty) wnioskodawca przeznacza około [...] zł miesięcznie, zaś koszty związane z utrzymaniem budynku po rodzicach (remonty, naprawa rynien i blacharki, podatki, ubezpieczenie) to około [...] zł miesięcznie. Skarżący wskazał, że w bieżącym roku będzie musiał w całości opłacić turnus rehabilitacyjny żony, którego koszt w zeszłym roku przed dofinansowaniem przez PFRON wyniósł [...] zł. Konieczne ponadto jest wykonanie nowych protez [...] dla W.S., których koszt wyniesie [...] zł. Wnioskodawca podniósł, że dokonał zakupu specjalnego łóżka ortopedycznego dla żony (w cenie [...] zł) oraz zaznaczył, że obecnie gromadzi środki na aparat [...], który kosztuje około [...] zł, a aby otrzymać dofinansowanie w wysokości około [...] zł, zakupu musi dokonać najpóźniej do końca czerwca 2008 r. Skarżący wskazał, że od kilku lat usiłuje wyegzekwować kwotę [...] zł z ustawowymi odsetkami, zasądzoną na jego rzecz tytułem odszkodowania za wadliwe wykonane roboty budowlane w 1998 r., w związku z czym ponosi ciągłe koszty wpisu sądowego, którego domagają się sądy za wszczęcie spraw o egzekucję należnej mu kwoty.
Wnioskodawca zaznaczył ponadto, że jest obciążony przez Sąd Rejonowy w L. kwotą [...] zł, rozłożoną na raty po [...] zł miesięcznie. Do wniosku dołączone zostały liczne dokumenty potwierdzające podnoszone przez skarżącego okoliczności.
W tym stanie sprawy zważono, co następuje:
W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku.
Zgodnie zaś z art. 245 § 1 - 3 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2).
Podkreślić należy, że instytucja przyznania prawa pomocy jest rozwiązaniem szczególnym. Udzielenie prawa pomocy powinno sprowadzać się do przypadków, gdy sytuacja majątkowa strony jest wyjątkowo ciężka. Instytucja powyższa ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom najuboższym. Każdy wnoszący sprawę do Sądu powinien zaś liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów postępowania zgodnie z przepisami obowiązującego prawa i odpowiednio wcześniej podjąć starania zmierzające do zgromadzenia odpowiednich środków pieniężnych na ten cel. Występując natomiast z wnioskiem o zwolnienie z obowiązku ponoszenia tych kosztów musi uprawdopodobnić okoliczności przemawiające za uwzględnieniem złożonego w tym przedmiocie wniosku.
Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy uznać należy, że Z.S. nie wykazał, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej go do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W sprawie zaistniały jedynie przesłanki uzasadniające przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika.
Zasadnicze znaczenie ma fakt, że skarżący wraz z żoną uzyskuje stały, stosunkowo wysoki dochód w wysokości [...] zł netto miesięcznie. Wnioskodawca posiada ponadto różnego rodzaju nieruchomości, w tym mieszkanie o powierzchni [...] m² oraz działkę rekreacyjną. Nie można zatem uznać, że jest on osobą ubogą, pozbawioną zupełnie środków do życia, a niewątpliwie do takich przypadków powinno sprowadzać się udzielenie prawa pomocy. Z danych zawartych we wniosku oraz nadesłanych wyjaśnień i dokumentów wynika co prawda, że skarżący ponosi stosunkowo wysokie koszty związane z leczeniem jego i jego żony oraz z utrzymaniem mieszkania i domu po rodzicach. Nie zmienia to jednak faktu, że wnioskodawca ma stałe, stosunkowo wysokie źródło dochodu i jego sytuacji majątkowej nie można utożsamiać z sytuacją osób, które pozbawione są zupełnie środków do życia lub posiadane środki są tak niewielkie, że wystarczają na zaspokojenie jedynie niezbędnych potrzeb życiowych.
Wysokość uzyskiwanego dochodu pozwala na przyjęcie, że skarżący jest w stanie – bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny – ponieść koszty sądowe w sprawie, zwłaszcza że na obecnym etapie postępowania koszty te sprowadzają się do wpisu sądowego od skargi w wysokości 100 zł.
W tej sytuacji w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.