Uzasadnienie
Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa, decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania M.W. i A.Ś. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2007 r., nr [...] stwierdzającej nabycie z mocy prawa nieodpłatnie przez Gminę S. własności działki nr [...] o pow. [...] ha, położonej w obrębie Ś., gmina S., uregulowanej w księdze wieczystej nr [...], przywróciła termin do wniesienia odwołania (pkt 1) oraz uchyliła decyzję Wojewody [...] w całości i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji (pkt 2).
W uzasadnieniu decyzji Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wskazała, że załączone do odwołania dokumenty, w tym akt notarialny z dnia 5 listopada 1959 r., nie stanowią dowodów na okoliczność, iż odwołującym przysługuje tytuł prawny do działki nr [...], stanowiącej drogę. W ocenie organu odwoławczego w sprawie nie został również wyjaśniony stan prawny nieruchomości na dzień wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.). Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa zaznaczyła, że w aktach administracyjnych pierwszej instancji brak jest dokumentów, z których wynikałoby, iż nieruchomość kwalifikowała się do komunalizacji. Zdaniem organu drugiej instancji w sprawie konieczne jest przeprowadzenie uzupełniającego postępowania wyjaśniającego, celem ustalenia stanu prawnego nieruchomości na dzień 27 maja 1990 r. oraz dokonania prawidłowej oceny tego stanu prawnego.
W szczególności zachodzi potrzeba ustalenia czy nieruchomość kwalifikowała się do komunalizacji na podstawie art. 5 ust. 1 powołanej ustawy z dnia 10 maja 1990 r., czy też nie kwalifikowała się do tego przekształcenia własnościowego, a miałoby to miejsce m.in. w takim stanie prawnym, gdyby w dniu 27 maja 1990 r. stanowiło ono własność osób fizycznych.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła Gmina S., zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie art. 28 kpa poprzez uznanie, że odwołującym się od decyzji Wojewody [...] przysługują prawa strony.
W uzasadnieniu skargi powołano wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 października 1998 r., sygn. akt I SA 352/98 i podniesiono, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, iż stronami postępowania administracyjnego, które ma potwierdzić przejście z mocy ustawy własności mienia Skarbu Państwa na gminę, są tylko Skarb Państwa i właściwa miejscowo gmina. Zdaniem strony skarżącej A.Ś. i M.W. nie są stroną postępowania o stwierdzenie nabycia z mocy prawa nieodpłatnie przez Gminę S. własności działki nr [...], w związku z czym zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa. W tej sytuacji wniesiono o jej uchylenie.
W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto, co wymaga podkreślenia, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
W ocenie Sądu skarga jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] grudnia 2007 r. w części w jakiej uchyla decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2007 r. i przekazuje sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia, narusza prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.
Na wstępie wskazać należy, że stosownie do treści art. 127 § 1 kpa prawo do wniesienia odwołania przysługuje wyłącznie stronie. W postępowaniu odwoławczym można zaś wyróżnić tzw. fazą wstępną, w której obowiązkiem organu odwoławczego jest zbadanie czy odwołanie jest dopuszczalne, a więc m.in. czy wniesione zostało przez stronę. Zaznaczyć trzeba, że w doktrynie podkreśla się, iż niedopuszczalność odwołania może wynikać z przyczyn o charakterze przedmiotowym, jak również i podmiotowym. Niedopuszczalność odwołania z przyczyn przedmiotowych obejmuje przypadki braku przedmiotu zaskarżenia oraz przypadki wyłączenia przez przepisy prawne możliwości zaskarżenia rozstrzygnięcia w toku instancji. Niedopuszczalność odwołania z przyczyn podmiotowych obejmuje natomiast sytuacje wniesienia odwołania przez jednostkę niemającą legitymacji do wniesienia tego środka zaskarżenia, a zatem gdy odwołanie wniosła osoba trzecia lub podmiot na prawach strony, który nie brał udziału w postępowaniu przed organem pierwszej instancji, albo też wniesienia odwołania przez stronę niemającą zdolności do czynności prawnej (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2008, str. 609).
Z powyższego wynika zatem, że w sytuacji, gdy odwołanie wniesione zostało przez podmiot, który nie brał udziału w postępowaniu przed organem pierwszej instancji, obowiązkiem organu odwoławczego jest stwierdzenie niedopuszczalności odwołania, stosownie do treści art. 134 kpa, zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne.
Ze zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że M.W. i A.Ś. nie brali udziału w postępowaniu przed Wojewodą [...] zakończonym decyzją z dnia [...] września 2007 r., wskazane osoby nie były stroną tego postępowania. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa, jako organ odwoławczy, przed wydaniem decyzji w sprawie powinna była zatem przede wszystkim ustalić czy odwołanie jest dopuszczalne, tj. czy wniesione zostało przez osoby mające legitymację do wniesienia wskazanego środka zaskarżenia, a w przypadku negatywnego wyniku podjętych czynności - wydać postanowienie w trybie powołanego art. 134 kpa. Tymczasem Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa przedmiotowych działań nie podjęła i powołując art. 138 § 2 kpa uchyliła w całości decyzję Wojewody [...] i przekazała sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. W tej sytuacji stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja w części w jakiej uchyla decyzję z dnia [...] września 2007 r. i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji narusza art. 127 § 1 kpa, art. 134 kpa i art. 138 § 2 kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkuje jej uchyleniem we wskazanej części.
Rozpoznając ponownie sprawę organ weźmie pod uwagę wskazane wyżej kwestie i dokona oceny czy wniesione przez M.W. i A.Ś. odwołanie jest dopuszczalne.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na mocy art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.