Uzasadnienie
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...], uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] o stwierdzeniu nieważności dokumentu nadania ziemi Prezydium Państwowej Rady Narodowej w T. z dnia [...] lipca 1954 r. nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
Z ustaleń organu odwoławczego wynika, że dokumentem nadania ziemi z dnia [...] listopada 1946 r., wydanym na podstawie dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, nadano W. S. nieruchomość rolną o pow. [...] ha, położoną w obrębie T., gm. B., pow. T.. Tę samą nieruchomość i w tym samym trybie nadano także W. M. dokumentem nadania ziemi Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w T. z dnia [...] lipca 1954 r. nr [...]. Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności dokumentu nadania ziemi z dnia [...] lipca 1954 r. wystąpiła spadkobierczyni po W. S. – B. C..
W ocenie organu odwoławczego, w omawianej sprawie rażące naruszenie prawa dotyczy art. 2 ust. 1 dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, zgodnie z którym na cele reformy rolnej nadawane na rzecz parcelantów mogły być wyłącznie nieruchomości stanowiące własność Skarbu Państwa. Tymczasem dokument nadania ziemi z dnia [...] lipca 1954 r. dotyczył tej samej nieruchomości, którą wcześniej, dokumentem nadania ziemi z dnia [...] listopada 1946 r. nadano W. S.. Zatem, zdaniem organu odwoławczego, dokument nadania ziemi z dnia [...] lipca 1954 r. zawiera wadę nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Tymczasem w decyzji Wojewody [...] jako podstawę stwierdzenia nieważności tego dokumentu nadania ziemi błędnie wskazano art. 156 § 2 kpa. Z tego też powodu organ odwoławczy uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi mając na uwadze konieczność wskazania prawidłowej podstawy prawnej decyzji.
Jednocześnie organ odwoławczy nie podzielił poglądu organu I instancji i uznał, że w sprawie nie wystąpiły nieodwracalne skutki prawne. Przy ocenienie czy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne, nie powinny być brane pod uwagą takie późniejsze zdarzenia, które mogą stwarzać przeszkody w przywróceniu uprawnień lub w nadaniu obowiązkom ich pierwotnego kształtu, nie są to bowiem bezpośrednie skutki wykonania, samej kontrolowane decyzji administracyjnej. Fakt, że przedmiotowa nieruchomość stanowi obecnie własność spółki K. [...] Kopalnie sp. z.o.o oraz K. i F. mał. M. nie powoduje, że dokument nadania ziemi z [...] lipca 1954 r. wywołał nieodwracalne skutki prawne.
W skardze na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi spółka K. [...] Kopalnie sp z.o.o w P. zarzuciła:
- I. naruszenie przepisów prawa materialnego, a to:
- 1) art. 2 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 2 pkt. c dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej poprzez błędne jego zastosowania;
- 2) art. 2 ust. 1 dekretu o reformie rolnej z 1944 r. poprzez błędną wykładnię;
- 3) art. 30 i art. 11 prawa o ustaleniu własności dóbr nieruchomych, o przywileiach i hipotekach w mieysce tytułu XVIII. księgi III kodexsu cywilnego z 14 kwietnia 1818 r. w zw. z art. 2 ust. 1 dekretu z dnia 8 sierpnia 1946 r. o wpisywaniu w księgach hipotecznych (gruntowych) prawa własności nieruchomości przejętych na cele reformy rolnej poprzez ich nie zastosowanie przy badaniu stanu prawnego sprawy;
- 4) art. 1 § 2 zd. 1 dekretu z dnia 8 października 1946 r. prawo spadkowe poprzez jego niezastosowanie przy badaniu stanu prawnego sprawy
- II. naruszenie przepisów postępowania w szczególności zaś art. 6, art. 12, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa poprzez niedochowanie wymogu wnikliwego rozpoznania sprawy, art. 156 § 2 pkt. 2 w zw. z art. 16 § 1 i art. 107 § 3 kpa poprzez przyjęcie, że doszło do naruszenia prawa i że rzekome naruszenie prawa miało charakter "rażący", co również nie zostało w jakikolwiek sposób uzasadnione, a także naruszenie art. 156 § 2 w zw. z art. 156 § 1 pkt. 3, art. 16 § 1 i art. 107 § 3 kpa
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz wydanej w jej następstwie decyzji Wojewody [...] z [...] października 2013 r.
W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga podlega uwzględnieniu chociaż nie wszystkie jej zarzuty są uzasadnione.
W sprawie jest bezsporne, że odnośnie tej samej nieruchomości i na tej samej podstawie prawnej, zostały wydane dwa dokumenty nadania ziemi: w dniu [...] listopada 1946 r. na rzecz W. S. oraz w dniu [...] sierpnia 1954 r. na rzecz W. M. Należy przede wszystkim wyjaśnić, że z regulacji przewidzianej w § 33 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. 1945 r. nr 10 poz. 51 zm.) wynika, że dokument nadania stanowił tytuł własności i podstawę wpisu tego prawa w księdze wieczystej.
Natomiast, zgodnie z art. 2 ust. 1 dekretu z dnia 8 sierpnia 1946 r. o wpisywaniu w księgach hipotecznych (gruntowych) prawa własności nieruchomości przejętych na cele reformy rolnej (Dz. U nr 39, poz. 233 ze zm.) tytułem do wpisania w księdze hipotecznej prawa własności nadanej działki na rzecz nabywcy jest dokument nadania wraz z odpisem wykonalnej decyzji w przedmiocie klasyfikacji i szacunku działki łącznie z oszacowaniem przydzielonego nabywcy inwentarza. Z przepisów tych należy wywieść, że dokument nadania ziemi stanowił tytuł własności lecz dla ujawniania tego tytułu w księdze wieczystej konieczne było wydanie decyzji w sprawie klasyfikacji i szacunku gruntu. Za takim stanowiskiem przemawia jednoznacznie brzmienie § 33 ust. 2 rozporządzenia z dnia 1 marca 1945 r. Zatem dokument nadania ziemi był decyzją administracyjną wydawaną w ramach dekretu o reformie rolnej i miał charakter decyzji konstytutywnej. Skoro dokument nadania ziemi stanowił tytuł własności nadanej nieruchomości to ten dokument przenosił własność wskazanego w nim gruntu.
Skoro więc w rozpoznawanej sprawie wydano w dniu [...] listopada 1946 r. dokument nadania ziemi na rzecz W. S. i dokument ten, jako decyzja, nie został wyeliminowany z obiegu prawnego nie powinien był zostać wydany na tę samą nieruchomość drugi taki dokument, a więc druga decyzja przyznająca własność na rzecz innej osoby, a to kontrolowany w przedmiotowym postępowaniu nadzorczym dokument nadania ziemi z dnia [...] sierpnia 1954 r. na rzecz W. M..
Wydanie dokumentu nadania ziemi z [...] sierpnia 1954 r. w sytuacji gdy już taki dokument wydano wcześniej stanowi przesłankę stwierdzenia nieważności takiego dokumentu określoną w art. 154 § 1 pkt. 3 kpa. Jednakże na przeszkodzie stwierdzenia nieważności dokumentu nadania ziemi z [...] sierpnia 1954 r. stoi negatywna przesłanka wskazana w art. 156 § 2 kpa zgodnie, z którą nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1 pkt 1, 3, 4 i 7, jeżeli od dnia jej doręczania lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat. Nie ulega wątpliwości, że od doręczania decyzji z [...] lipca 1954 r. upłynęło 10 lat a wobec tego powinno zapaść rozstrzygnięcie o jakim stanowi art. 158 § 2 kpa tj. organ nadzoru winien stwierdzić wydanie dokumentu nadania ziemi Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w T. z dnia [...] lipca 1954 r. z naruszeniem prawa oraz wskazać okoliczności, z powodu których nie stwierdził nieważność decyzji.
Wojewoda [...] w decyzji z dnia [...] grudnia 2011 r. wskazał jako podstawę prawną art. 156 § 2 kpc ale stwierdził nieważność dokumentu nadania ziemi. Wobec rozbieżności między powołaną podstawa prawną decyzji a jej rozstrzygnięciem a także wadliwym uzasadnieniem tej decyzji organ odwoławczy prawidłowo uchylił tę decyzję. Jednakże wadliwie orzekł na podstawie art. 138 § 2 kpa uchylając decyzję organu I instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi gdyż nie zaistniały podstawy do rozstrzygnięcia na podstawie tego przepisu, ponieważ decyzja organ I instancji nie została wydana z naruszeniem przepisów postępowania.
Organ I instancji naruszył przepisy prawa materialnego poprzez wadliwą wykładnię przesłanek nieważności decyzji tak pozytywnych jak i negatywnych określonych w art. 156 kpa. Organ odwoławczy winien wydać decyzję na podstawie art. 138 § 1 pkt. 2 kpa i uchylić zaskarżona decyzję i orzec co do istoty sprawy. Z uwagi na naruszanie przepisu art. 138 § 2 kpa zasadne jest uchylenia zaskarżonej decyzji. Naruszanie tego przepisu i wydanie wadliwej decyzji przez organ odwoławczy jest wynikiem naruszenia przez organ art. 2 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 2 pkt. C dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej poprzez błędne jego zastosowanie, a w konsekwencji naruszenia art. 156 § 1 pkt. 2 kpa poprzez przyjęcie, ze w sprawie wystąpiła określona w tym przypisie przesłanka stwierdzenia nieważności dokumentu nadani ziemi i nieuwzględnienie przesłanki stwierdza nieważność tego orzeczenia wskazanej w art. 156 § 1 pkt. 3 kpa i negatywnej przesłanki z art. 156 § 2 kpa. Zarzuty skargi odnoszące się do powołanych wyżej przepisów, ze względów wskazanych w niniejszym uzasadnieniu, sąd uznał za uzasadnione.
Natomiast jako niezasadne sąd uznał zarzuty skarg powołane w jej pkt I. 3 i 4 i związane z tymi zarzutami zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Wobec wywiedzionego wyżej w niniejszym uzasadnieniu charakteru prawnego dokumentu nadania ziemi jako decyzji konstytutywnej przenoszącej własność wskazanej w niej nieruchomości, zarzuty skargi podważające taki skutek dokumentu nadania ziemi są bezzasadne.
Po wydaniu przez organ odwoławczy zaskarżonej decyzji z [...] stycznia 2013 r.i w jej następstwie, Wojewoda [...] w dniu [...] października 2013 r ponownie wydał decyzję. Skarżąca w skardze oprócz wniosku o uchylenie zaskarżonej decyzji zawarła wniosek o uchylenie także decyzji Wojewody [...] z [...].10.2013 r. z powołaniem się na art.135 p.p.s.a. Wniosek o uchylenie decyzji z [...].10.2013 r. nie może być uwzględniony w niniejszej sprawie, gdyż takie rozstrzygniecie przekraczałoby granice orzekania przez Sąd administracyjny wytyczone w art. 135 p.p.s.a. Decyzja z [...].10.2013 r. przez Wojewodę [...] została wydana po wydaniu przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji z [...].01.2013 r. Dla końcowego więc załatwienia sprawy zakończonej zaskarżoną decyzją, nie jest niezbędne badanie przez Sąd zgodności z prawem decyzji z [...].10.2013 r.
Z powyższych względów Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c, art. 152 i art. 200 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.