Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2016 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy własne postanowienie z dnia [...] listopada 2016 r., nr [...].
Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy.
T.K. i M.K., będący następcami prawnymi jednego z dawnych właścicieli nieruchomości, położonej przy ul. [...], wnieśli o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] lipca 1951 r., nr [...].
Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2011 r., nr [...] postępowanie ze wskazanego wniosku zostało zawieszone, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Jednocześnie na podstawie art. 100 § 1 kpa organ wezwał wnioskodawców do podjęcia postępowania zmierzającego do ustalenia następców prawnych: J.E., J.E., I.L., E. D. i E.S., w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania postanowienia.
Syndyk masy upadłości S. w upadłości likwidacyjnej zwrócił się o podjęcie zawieszonego postępowania. Wskazał, że wnioskodawcy postępowania powinni byli ustalić następstwo prawne po dawnych właścicielach nieruchomości przed wszczęciem postępowania.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] powołanym postanowieniem z dnia [...] listopada 2016 r., wydanym na podstawie art. 97 § 2 kpa, odmówiło podjęcia zawieszonego postępowania w sprawie z wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego, ze względu na nieustąpienie przyczyn uzasadniających zawieszenie postępowania. Kolegium nie zostały bowiem przedłożone dokumenty wykazujące następstwo prawne po osobach wymienionych w sentencji postanowienia o zawieszeniu postępowania.
Syndyk masy upadłości S. w upadłości likwidacyjnej wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy, zakończonej powyższym rozstrzygnięciem. Zarzucił zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 kpa, art. 7, 8 i 12 kpa oraz art. 100 § 3 kpa. Ponadto wniósł o podjęcie zawieszonego postępowania i wydanie rozstrzygnięcia, z uwzględnieniem biernej postawy wnioskodawców, pozostawienie sprawy bez rozpoznania i ewentualne rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego przez Kolegium we własnym zakresie.
Uzasadnił, że jest to kolejny wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia z dnia [...] lipca 1951 r. tych samych osób. Pierwszy wniosek, z powodu nieuzupełnienia dokumentów potwierdzających następstwo prawne po J. i J. E., I. L., E.D. i E.S., został pozostawiony bez rozpoznania. Wobec tego należy uznać, że wnioskodawcy celowo wszczęli postępowanie w tej samej sprawie, nie podejmując przedtem stosownych czynności i licząc, iż wszczęte postępowanie zablokuje wszelkie postępowania sądowe, dotyczące przedmiotowej nieruchomości. Rozpatrzenie tej sprawy nie wymaga ustalenia wszystkich spadkobierców dawnych właścicieli.
Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy własne postanowienie z dnia [...] listopada 2016 r.
Organ uzasadnił, że jest bezspornym, iż w niniejszej sprawie osobami mającymi interes w uzyskaniu stwierdzenia nabycia spadku po: J.E., J. E., I. L., E.D. i E.S. są T.K. i M.K.. S. w upadłości likwidacyjnej ma też interes prawny w ustaleniu następstwa prawnego po wymienionych uprzednio zmarłych. Nie ma zatem przeszkód, aby to właśnie syndyk masy upadłości zwrócił się ze stosownym wnioskiem do sądu powszechnego.
Organ dodał, że w orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest jednolity pogląd o konieczności zapewnienia w postępowaniu czynnego udziału wszystkim jego stronom, którymi w szczególności są dawni właściciele nieruchomości lub ich następcy prawni (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 grudnia 2004 r., sygn. akt I SA 2282/03).
Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniósł Zarządca Tymczasowy S. w upadłości likwidacyjnej zaskarżając je w całości. Orzeczeniu temu zarzucił naruszenie następujących przepisów postępowania:
- 1. art. 97 § 1 pkt. 4 kpa, poprzez przyjęcie, że rozstrzygnięcie kwestii następstwa prawnego po J. E., J. E., I. L., E. D. i E. S. jest zagadnieniem wstępnym, w rozumieniu art. 97 § 1 pkt. 4 kpa. pomimo, że powinno to zostać wyjaśnione przez wnioskodawców jeszcze przed wszczęciem niniejszego postępowania,
- 2. art. 7 kpa, poprzez niepodjęcie zarówno z urzędu, jak i na wniosek Syndyka czynności niezbędnych do załatwienia sprawy, tj. alternatywnie uznania wniosku M. K. i T. K. za cofnięty bądź rozstrzygnięcia we własnym zakresie kwestii następstwa prawnego po: J. E., J.E., I. L., E. D. i E. S., pomimo że zarówno interes społeczny, jak i słuszny interes obywateli wymagają uregulowania stanu prawnego nieruchomości, na której usytuowany jest budynek wielorodzinny,
- 3. art. 8 kpa, poprzez pominięcie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia kwestii zastosowania art. 100 § 3 kpa, pomimo że we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy Syndyk powoływał się na ww. przepis w zarzutach,
- 4. art. 12 § 1 kpa, poprzez przewlekłe działanie i nieposłużenie się dostępnymi instrumentami prawnymi, umożliwiającymi podjęcie zawieszonego postępowania, natomiast w przypadku przyjęcia - tak jak uczyniło to Kolegium - iż kwestia następstwa prawnego po J. E., J. E., I. L., E. D. i E. S. jest zagadnieniem wstępnym, w rozumieniu art. 97 § 1 pkt. 4 kpa, skarżący wskazał, że doszło także do naruszenia:
- 5. art. 100 § 3 kpa, poprzez nierozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego w sprawie w postaci następstwa prawnego po: J. E., J. E., I. L., E.D. i E. S. i niepodjęcie zawieszonego postępowania pomimo, iż wnioskodawcy nie wystąpili o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego w wyznaczonym terminie przez blisko 6 lat, a zawieszenie postępowania może doprowadzić do niepowetowanej szkody po stronie S. w upadłości likwidacyjnej i jej członków oraz mieszkańców, z uwagi na niemożność zakończenia toczącego się przed Sądem Okręgowym w W. [...] Wydział Cywilny postępowaniem sądowym o sygn. [...].
W związku z powyższymi zarzutami wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu skarżący wskazał, że Kolegium nie odniosło się do zarzutów, dotyczących naruszenia art. 100 § 2 kpa.
Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o oddalenie skargi stwierdzając, że nie miały miejsca wskazane w skardze naruszenia przepisów postępowania.
W piśmie procesowym z dnia 30 października 2017 r. skarżący uzupełnił, że organ dopuścił się też naruszenia art. 28 kpa, art. 30 § 5 kpa, art. 34 § 1 kpa i art. 100 § 1 kpa.
Uzasadnił, że Kolegium zaniechało działań, które pozwoliłyby ustalić, kto jest stroną postępowania w miejsce dawnych właścicieli (o ile osoby te zmarły). Przed wszczęciem postępowania nie dokonano jakichkolwiek czynności, które zmierzałyby do ustalenia, czy i kiedy osoby wskazane przez organ zmarły.
Skarżący wskazał też, iż zobowiązanie nałożone przez Kolegium jest nieprecyzyjne, nie określa bowiem konkretnych czynności, które miały zostać podjęte.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Wyjaśnić na wstępie trzeba, że Sąd na podstawie art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej: "P.p.s.a." orzekł na posiedzeniu w postępowaniu uproszczonym.
Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na bezzasadność skargi.
Zaskarżonym rozstrzygnięciem organ odmówił podjęcia zawieszonego postanowieniem z dnia [...] stycznia 2011 r. postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] lipca 1951 r. o odmowie przyznania prawa własności czasowej do nieruchomości [...] wskazując, iż nie ustały przyczyny zawieszenia tego postępowania, jakim było konieczność wskazania następców prawnych po J. E., I.L., E. D. i E. S.. W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie sytuacja jest jednoznaczna. Przyczyna zawieszenia postępowania - tj. konieczność wskazania stron postępowania - nie ustała. Podstawę zawieszenia niniejszego postępowania stanowił przepis art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., przewidujący obligatoryjne zawieszenie postępowania administracyjnego, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zagadnienie wstępne (prejudycjalne), o którym mowa, to zagadnienie materialnoprawne, otwarte i samoistne, należące do właściwości innego organu lub sądu, i jednocześnie zagadnienie, od rozstrzygnięcia którego zależy miedzy innymi prawidłowy tok postępowania głównego.
Zawieszone na podstawie powyższego przepisu postępowanie administracyjne może być podjęte, gdy ustaną przyczyny uzasadniające jego zawieszenie - art. 97 § 2 K.p.a. Zagadnienie to zaś z uwagi na przedmiot należy do kompetencji innego organu państwowego niż ten, przed którym toczy się postępowanie w sprawie głównej lub w sprawie właściwy jest sąd. Zatem za zasadne należy uznać stanowisko organu, iż skoro w postępowaniu o stwierdzenie nieważności winny uczestniczyć wszystkie osoby, mające interes prawny związany z tytułem prawnym do dawnej nieruchomości [...] położonej przy ul [...] ozn. nr hip. [...]., to ich brak mogący zostać usunięty tylko przez sąd powszechny.
Należy stwierdzić, iż tylko w drodze orzeczenia właściwego sądu powszechnego mogą zostać ustaleni następcy prawni po J. E., I. L., E. D. i E. S.. Prawidłowo natomiast organ I i II instancji uznał, iż z udziałem tych osób winno toczyć się postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] lipca 1951r. Z tego względu nie ma jakichkolwiek podstaw do podjęcia zawieszonego postępowania. Natomiast, zgodnie z art. 97 § 2 kpa, tylko wówczas gdy przyczyna zawieszenia postępowania zostanie zniesiona, organ będzie miał obowiązek podjąć zawieszone postępowanie (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 września 2009 r. sygn. akt I OSK 1404/08 publik. CBOiS).
Natomiast rację ma organ administracji co do tego, że nie może za stronę podejmować działań w mających na celu ustalenie osób, które winny być stronami postępowania. W konsekwencji zatem rację ma organ administracji, że dopóki ww. fakty nie zostaną ustalone, dopóty postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji nie może się toczyć.
Nie ma także racji skarżący, że w omawianej sytuacji organ winien podjąć postępowanie i sam we własnym zakresie ustalić kwestię następstwa prawnego po ww. zmarłych. Przepisy kodeksu postępowania cywilnego nie zezwalają organowi na wystąpienie z wnioskiem o stwierdzenie nabycia spadku. Z takim wnioskiem może wystąpić jedynie podmiot, który ma w tym interes prawny (np. strona postępowania), a organ do takich podmiotów nie należy. Zatem zarzuty skargi dotyczące przewlekłego działania, konieczności ustalenia stanu prawnego gruntu pod budynkiem oraz niemożności zakończenia postępowania przed sądem cywilnym w tym postępowaniu nie mogą odnieść skutku.
W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że zarzuty skargi nie znajdują oparcia w przepisach prawa, a biorąc dodatkowo pod uwagę, że nie dostrzeżono takich naruszeń przepisów prawa procesowego lub materialnego, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy – skargę należało oddalić.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ppsa.