Uzasadnienie
R. G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta W. wyroku tutejszego Sądu z 3 lipca 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 45/18. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta W. do rozpoznania wniosku W.U. z [...] lutego 1949 r. o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w W., pochodzącej z kolonii S. działka nr [...], obecnie ul. [...] w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy oraz stwierdził, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Jednocześnie przyznał od Prezydenta W. na rzecz skarżącego sumę pieniężną w kwocie [...] zł.
Skarżący wniósł o wymierzenie Prezydentowi grzywny w wysokości stosownej do bezczynności organu oraz o przyznanie na jego rzecz sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty wymierzonej grzywny oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Ponadto wniósł o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 P.p.s.a.
W uzasadnieniu skargi wskazał, że wyrokiem z 3 lipca 2018 r., sygn. akt
I SAB/Wa 45/18 Sąd zobowiązał Prezydenta W. do rozpoznania wniosku z [...] lutego 1949 r. o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w Warszawie pochodzącej z kolonii S. działka nr [...], obecnie ul. [...] w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.
Pismem z 10 grudnia 2019 r. skarżący wezwał Prezydenta do wykonania wyroku. Pomimo wezwania organ nie podjął żadnych czynności zmierzających do rozstrzygnięcia sprawy. Skarżący zaznaczył, że Prezydent pozostaje w wyjątkowo rażącej zwłoce, gdyż nie wykonuje wyroku Sądu od 2 lat. Skarżący wniósł o przyznanie na jego rzecz sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty wymierzonej grzywny określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a., ze względu na brak obiektywnych przyczyn uzasadniających zwłokę oraz powtarzającą się od lat argumentację organu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i nie wyraził zgody na rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Wskazał, że w sprawie podejmował czynności celem zgromadzenia materiału dowodowego. Dodał, że z uwagi na konieczność ustalenia stron niniejszego postępowania, pismem z 2 stycznia 2020 r. wystąpił do następców prawnych Z.G. o nadesłanie do akt sprawy aktu notarialnego sporządzonego [...] listopada 1956 r., Rep. nr [...] oraz adresu do korespondencji E.G. Ponadto, podjął czynności celem uzyskania mapy sytuacyjnej ww. nieruchomości hipotecznej wraz z rozliczeniem powierzchni tej nieruchomości w działkach ewidencyjnych.
Organ wyjaśnił, że opóźnienie w rozpatrywaniu sprawy jest spowodowane bardzo dużą ilością prowadzonych spraw o przyznanie prawa użytkowania wieczystego gruntów. Zaznaczył, że waga tych spraw, stopień ich skomplikowania oraz złożoność okoliczności, które powinny być ustalone w toku tych postępowań, nie pozwala na dotrzymywanie terminów przewidzianych na ich rozpatrzenie. Także okoliczność, że akta sprawy na skutek skarg wnoszonych przez skarżącego, pozostawały w długotrwałym posiadaniu sądu administracyjnego, znacząco utrudniało rozpoznawanie sprawy, gdyż nie jest możliwe prowadzenie postępowania wyłącznie w oparciu o akta zastępcze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest w znacznej części uzasadniona. Przedmiotowa skarga została wniesiona w trybie art. 154 § 1 P.p.s.a. Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z powołanego przepisu wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą zostać spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę (wydanym na podstawie art. 149 P.p.s.a.) i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W rozpoznawanej sprawie obie wskazane wyżej przesłanki zostały spełnione.
Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 3 lipca 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 45/18 zobowiązał Prezydenta W. do rozpoznania wniosku W.U. z [...] lutego 1949 r. o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w Warszawie pochodzącej z kolonii S. działka nr [...] w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.
Jak wynika z akt administracyjnych odpis prawomocnego wyroku wraz z uzasadnieniem oraz aktami sprawy został doręczony Prezydentowi 10 października 2018 r. Oznacza to, że termin załatwienia sprawy wyznaczony przez Sąd upłynął 10 stycznia 2019 r. Pomimo upływu zakreślonego przez Sąd terminu, jak również wezwania przez skarżącego organu do wykonania prawomocnego wyroku Prezydent W. nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie. Zostały zatem spełnione przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 P.p.s.a. i wymierzenie organowi grzywny. Stosownie natomiast do art. 154 § 6 P.p.s.a. grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów.
Biorąc pod uwagę przekroczenie wyznaczonego wyrokiem z 3 lipca 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 45/18 terminu na załatwienie sprawy Sąd uznał, że grzywna w wysokości [...] zł jest adekwatną sankcją za niewykonanie wyroku. Wymierzona kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. spełniając funkcję represyjno - dyscyplinującą. Kwota ta powinna zobligować organ do wydania decyzji.
Jednocześnie Sąd uznał, że bezczynność organu po wyroku z 3 lipca 2018 r. ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sprawa, pomimo wyroku zobowiązującego organ do rozpoznania wniosku, nie została dotychczas załatwiona, a wyznaczony w wyroku z 3 lipca 2018 r. termin załatwienia sprawy został znacznie przekroczony.
Podnoszona w odpowiedzi na skargę bardzo duża ilości spraw o przyznanie prawa użytkowania wieczystego prowadzonych przez organ, waga tych spraw, stopień ich skomplikowania oraz złożoność okoliczności, które powinny być ustalone w toku tych postępowań, nie może usprawiedliwiać niewykonania wyroku przez tak długi czas. Przy czym, podnoszona przez organ okoliczność braku akt sprawy ze względu na konieczność przekazania ich do organu lub Sądu na skutek wnoszonych ponagleń czy skarg nie może stanowić okoliczności usprawiedliwiającej niezałatwienie sprawy w terminie. Brak akt administracyjnych nie jest przeszkodą do rozpatrzenia sprawy. Rzeczą organu jest zorganizować swoją pracę tak, aby pozostawać w posiadaniu samych akt administracyjnych albo ich kopii w razie zaistnienia konieczności ich przekazania innemu organowi czy sądowi. Dzisiejsze środki techniczne są w pełni wystarczające, by sprawnie i skutecznie rozwiązać ten problem. Bierne oczekiwanie na zwrot akt jest bezczynnością (por. wyrok WSA w Warszawie z 16 stycznia 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 252/17).
Sąd nie uwzględnił wniosku skarżącego o przyznanie sumy pieniężnej. Suma ta, poza funkcją represyjną i prewencyjną, ma znaczenie kompensacyjne. Oznacza to, iż ma ona na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. Użycie przez ustawodawcę słowa "może" w treści art. 154 § 7 P.p.s.a. oznacza, że rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania sumy pieniężnej ma charakter fakultatywny. Podkreślić trzeba, że przyznanie stronie od organu określonej sumy pieniężnej ma niejako zrekompensować stratę, jaką poniosła na skutek bezczynności organu. W związku z tym wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie, w którym skarżący powinien nawiązać do krzywdy wywołanej bezczynnością lub przewlekłością postępowania. W ocenie Sądu z treści skargi takie okoliczności nie wynikają.
Ze wszystkich wyżej omówionych przyczyn Sąd orzekł jak w sentencji wyroku z mocy art. 154 § 1 pkt 1 i 2 zd. 2 P.p.s.a zw. z art. 154 § 6 P.p.s.a. (pkt 1 i 2 sentencji wyroku) i art. 151 P.p.s.a (pkt 3 sentencji wyroku). W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ppsa (pkt 4 sentencji wyroku).