Uzasadnienie
J.B., J.W., M.M. pismem z dnia 7 lutego 2017 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lipca 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 592/16.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpatrzeniu złożonej wcześniej skargi, wyrokiem 12 lipca 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 592/16 zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ulicy [...] w terminie 4 miesięcy od daty doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Sąd stwierdził także, że bezczynność Prezydenta [...] nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
Z analizy akt sprawy wynika, że skarżący wezwali Prezydenta [...] do wykonania powołanego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Następnie w dniu [...] lutego 2017 r. wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny oraz przyznanie sumy pieniężnej w związku z niewykonaniem przez niego wyroku z dnia 12 lipca 2016 r., wskazując, że pomimo upływu wyznaczonego terminu Prezydent [...] nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie.
W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wyjaśnił, że sprawa dotyczy przyznania odszkodowania w trybie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W celu zakończenia postępowania i wydania decyzji merytorycznej konieczne jest wykonanie przez rzeczoznawcę majątkowego operatu szacunkowego, który stanowić będzie podstawę określenia wysokości ewentualnego odszkodowania. W tej sytuacji Prezydent [...] wniósł o oddalenie skargi i nierozpatrywanie sprawy w trybie uproszczonym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W przypadku skargi o wymierzenie organowi grzywny z powodu jego bezczynności, sąd dokonuje oceny jej zasadności według stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania orzeczenia sądowego.
Stosownie do art. 154 § 1 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o po-stępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2016 r. Dz. U. poz. 718, ze zm.), w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność oraz w razie bezczynności organu po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa, sąd wymierza do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów.
Z treści przywołanego przepisu wynikają dwie przesłanki, które łącznie muszą być spełnione, aby sąd mógł organowi administracji wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ ten musi pozostawać w bezczynności po wyroku. Po drugie, wymierzenie grzywny jest możliwe po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania prawomocnego wyroku. Jak wynika z akt sprawy, obie te przesłanki zostały spełnione w rozpoznawanej sprawie. Podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 154 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi.
Jak wynika z akt sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 12 lipca 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 592/16, zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku skarżących w terminie 4 miesięcy od daty doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy został doręczony organowi w dniu 21 września 2016 r.
Skarżący w dniu [...] stycznia 2017 r. wezwali Prezydenta [...] do wykonania powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Wezwanie pozostało bezskuteczne, a organ do dnia rozpatrzenia skargi nie wykonał wyroku i nie rozpoznał wniosku skarżących o przyznanie odszkodowania. Wobec tego Sąd uznał, że ustawowe przesłanki, o których mowa w art. 154 § 1 i 6 powołanej wyżej ustawy, w rozpatrywanej sprawie zostały spełnione, a zatem skarga o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny jest zasadna.
Podkreślić należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego, czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być w żadnym razie tolerowane lub akceptowane. W szczególności nie można zaakceptować czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które zobowiązane są do jego stosowania.
Biorąc pod uwagę okres niewykonywania przez organ prawomocnego wyroku, Sąd za najbardziej adekwatną a jednocześnie mieszczącą się w granicach określonych przepisem art. 154 § 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wysokość grzywny uznał kwotę [...] złotych.
Zgodnie z aktualnym brzmieniem art. 154 § 2 powołanej powyżej ustawy Sąd ma obowiązek orzec, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sytuacja taka zaszła w przedmiotowej sprawie.
W ocenie Sądu bezczynność organu po wydaniu wyroku z dnia 12 lipca 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 592/16 nosi cechy rażącego naruszenia prawa. Za takim stanowiskiem przemawia długość trwającego postępowania, szczególnie w sytuacji, gdy organ od doręczenia prawomocnego wyroku prawie przez rok nie dokonał żadnej czynności zmierzającej do zakończenia postępowania i rozpoznania wniosku odszkodowawczego złożonego w 2013 r. Przy czym, jak wynika z informacji udzielonej przez organ Sądowi i stronom postępowania w piśmie z dnia [...] lutego 2017 r., do wydania decyzji rozstrzygającej merytorycznie sprawę pozostaje wykonanie przez rzeczoznawcę majątkowego operatu szacunkowego nieruchomości.
Nadto zauważyć należy, że z punktu widzenia zasady praworządności, która ze swej istoty stanowi o działaniu zgodnym z prawem, nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której wyrok Sądu nie jest wykonywany.
Jednocześnie Sąd nie dostrzega obecnie potrzeby wymierzenia organowi dodatkowej sankcji w postaci zasądzenia na rzecz skarżących sumy pieniężnej, o której mowa w art. 154 § 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W ocenie Sądu jest to bowiem dodatkowy środek o charakterze dyscyplinująco-represyjnym. Powinien być zatem stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu, to jest wówczas, gdy brak jest obiektywnie weryfikowalnych okoliczności, które ten stan rzeczy mogłyby tłumaczyć, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, ze bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi. Zdaniem Sądu taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie jeszcze nie zachodzi.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 154 § 1 i 2 w związku z art. 154 § 6 oraz na podstawie art. 154 § 7 w związku z art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów sądowych Sąd orzekł na podstawie art. 200 powołanej ustawy.