Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] stycznia 2018 r. [...] wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 marca 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 669/15.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że pomimo upływu zakreślonego przez Sąd terminu do wykonania wyroku, organ nie wydał decyzji w kwestii ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ulicy [...], hip. [...]. Jednocześnie podniesiono, iż pozostało bezskuteczne pismo skarżących z dnia [...] grudnia 2017 r., wzywające organ do wykonania ww. wyroku. W związku z powyższym skarżący wnieśli o wymierzenie organowi grzywny za niewykonanie wyroku w maksymalnej ustawowej wysokości, stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przyznanie na rzecz każdego ze skarżących od organu odpowiednich sum pieniężnych oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Z akt sprawy wynika, że w sprawie był już wydany wyrok w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta m.st. Warszawy przytoczonego wyżej wyroku. Wyrokiem z dnia 22 września 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 1131/17, Sąd wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 1000 zł oraz stwierdził, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i oddalił skargę w pozostałej części.
W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] przedstawił przebieg postępowania administracyjnego i wniósł o oddalenie skargi. Wskazał również, że do zakończenia postępowania konieczne jest jeszcze uzupełnienie dokumentacji dotyczącej spełnienia przesłanek z art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami, tj. w jakiej dacie następca prawny byłej właścicielki został pozbawiony faktycznej możliwości władania przedmiotową nieruchomością. W związku z powyższym celem uzupełnienia materiału dowodowego pismem z dnia [...] stycznia 2017 r. zwrócono się do Wydziału Archiwum Biura Organizacji Urzędu [...] o udzielenie informacji na temat inwestycji dotyczących ww. nieruchomości oraz dat ich rozpoczęcia, a także informacji dotyczących przejęcia ww. budynku w administrację państwową.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej jako: "P.p.s.a.", w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z kolei w myśl art. 154 § 2 P.p.s.a sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Z powołanego art. 154 § 1 wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 p.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie, stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie zaś, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku.
W rozpoznawanej sprawie obie wskazane wyżej przesłanki zostały spełnione.
Z akt sprawy wynika, że pomimo upływu zakreślonego przez tut. Sąd terminu Prezydent [...] nie wykonał wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 marca 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 669/15, co czyni zasadną skargę na niewykonanie tego wyroku.
Z akt sprawy wynika również, że odpis prawomocnego wyroku z dnia 18 marca 2016 r. zobowiązującego organ do rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania w terminie sześciu miesięcy wraz z uzasadnieniem oraz aktami administracyjnymi sprawy doręczony został organowi w dniu 22 czerwca 2016 r. Termin załatwienia sprawy upłynął bezskutecznie w dniu 22 grudnia 2016 r. Z powodu niewykonania powyższego wyroku z dnia 18 marca 2016 r. wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 września 2017 r. wymierzono już Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości odpowiednio 1000 zł. Pomimo wydania tego wyroku wymierzającego grzywnę do dnia wydania niniejszego orzeczenia Prezydent [...] nie rozstrzygnął wniosku skarżących o ustalenie odszkodowania.
Mając na względzie zasadność skargi, jak również okres niewykonania przez organ prawomocnego wyroku z dnia 18 marca 2016 r. (ponad siedemnaście miesięcy), Sąd uznał, że dla realizacji represyjno-dyscyplinującej funkcji, jak i w celu zmobilizowania organu do niezwłocznego załatwienia sprawy, adekwatna będzie grzywna w wysokości 2000 zł, która mieści się w granicach określonych w art. 154 § 6 P.p.s.a. Wymierzając grzywnę w takiej wysokość Sąd wziął pod uwagę również to, że pomimo wymierzenia organowi grzywny prawomocnym wyrokiem Prezydent [...] w wysokości 1000 zł, nadal nie wydał decyzji odszkodowawczej.
Zgodnie z art. 154 § 2 zd. 2 p.p.s.a. Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Z rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok NSA z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). W ocenie Sądu, bezczynność organu, która wystąpiła po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 marca 2018 r. ma charakter rażącego naruszenia prawa.
Zastrzeżenia Sądu budzi sytuacja, w której organ nie podejmuje skutecznych kroków zmierzających do załatwienia wniosku odszkodowawczego. Prezydenta [...] nie zmobilizował nawet fakt, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ukarał już organ grzywną za niewykonanie wyroku zobowiązującego do rozpoznania przedmiotowego wniosku. Powyższe uzasadnia zatem uznanie działania organu za rażąco naruszające prawo. Sądowi znany jest z urzędu zarówno fakt, że sprawy gruntów warszawskich należą, ze względu na swój historyczny charakter, do spraw trudnych i skomplikowanych, jak też okoliczność wpływu dużej ich ilości do organu. Powyższe nie może jednak w niniejszym przypadku wpłynąć na dokonaną ocenę, gdyż zachowanie organu, trudno uznać za nakierowane na rozpoznanie sprawy. Jednocześnie w ocenie Sądu, okoliczności wskazane przez organ nie mogą stanowić usprawiedliwienia niewykonania prawomocnego wyroku sądu administracyjnego.
Jednocześnie Sąd nie stwierdził potrzeby przyznania na rzecz skarżących sumy pieniężnej określonej w art. 154 § 7 p.p.s.a. i w tej części skargę oddalił. Suma pieniężna z art. 154 § 7 p.p.s.a. ma charakter kompensacyjny. Z treści tego przepisu wynika, że ustawodawca pozostawił sądowi ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia skarżącym za oczekiwanie na rozpoznanie ich sprawy. W ocenie Sądu, ten dodatkowy środek w postaci przyznania na rzecz skarżących sumy pieniężnej, powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w wykonaniu wyroku, to jest wówczas, gdy brak jest okoliczności, które ten stan rzeczy mogłyby tłumaczyć, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi. Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie występuje.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6, art. 154 § 2 p.p.s.a orzekł, jak w punkcie 1 i 2 wyroku, na podstawie art. 151 w zw.
z art. 154 § 7 Sąd orzekł, jak w punkcie 3 wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.) (200 zł tytułem wpisu od skargi, 480 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego).