Uzasadnienie
[...] pismem z dnia [...] stycznia 2019 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 marca 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 1/16.
Wyrokiem tym Wojewódzki Sąd Administracyjny zobowiązał organ I instancji do rozpoznania wniosku z dnia [...] sierpnia 2014 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ulicy [...] ozn. hip. jako [...], rej. hip. [...], w terminie 4 miesięcy od daty doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy został doręczony organowi w dniu 18 maja 2016 r. Wyznaczony przez Sąd termin minął zatem w dniu 18 września 2016 r.
Z akt sprawy wynika, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokami z dnia 14 lipca 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 279/17 oraz z dnia 5 lipca 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 445/18 ukarał już Prezydenta [...] grzywnami w łącznej wysokości 3000 zł (1000 zł oraz 2000 zł) za niewykonanie wyroku z dnia 4 marca 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 1/16. Mimo tego Prezydent [...] nadal nie wykonał prawomocnego wyroku Sądu. W tej sytuacji skarżący pismem z dnia [...] grudnia 2018 r. wezwali organ do wykonania wyroku z dnia 4 marca 2016 r. Także i to wezwanie postało bez odpowiedzi. Skarżący wnieśli zatem niniejszą skargę o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny, stwierdzenie rażącej przewlekłości postępowania oraz przyznanie na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej rekompensującej zwłokę organu, a także zwrot kosztów postępowania według przepisów przewidzianych.
W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że pewne opóźnienia w rozpatrywaniu spraw są spowodowane m.in. bardzo dużą ilością wpływającej korespondencji w sprawach nieruchomości objętych działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Waga tych spraw, ich złożony charakter oraz stopień skomplikowania stanów faktycznych, które powinny być dokładnie i rzetelnie ustalone, wymagają wielu starannych czynności, co skutkuje długotrwałością działań niezbędnych w toku postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 154 § 1 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 1302, ze zm.), w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność oraz w razie bezczynności organu po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa, sąd wymierza do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W przypadku skargi o wymierzenie organowi grzywny z powodu jego bezczynności, sąd dokonuje oceny jej zasadności według stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania orzeczenia sądowego.
Z treści przywołanego przepisu wynikają dwie przesłanki, które łącznie muszą być spełnione, aby sąd mógł organowi administracji wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ ten musi pozostawać w bezczynności po wyroku. Po drugie, wymierzenie grzywny jest możliwe po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania prawomocnego wyroku. Jak wynika z akt sprawy, obie te przesłanki zostały spełnione w rozpoznawanej sprawie. Podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 154 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi.
Jak wynika z akt sprawy, do dnia wydania orzeczenia w przedmiotowej sprawie, mimo uprzedniego wezwania organu przez skarżących do wykonania wyroku z dnia 4 marca 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 1/16 oraz nałożonych przez Sąd grzywien, organ I instancji nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie odszkodowania za przedmiotowe nieruchomości. Wobec tego Sąd uznał, że ustawowe przesłanki o których mowa w art. 154 § 1 i 6 powołanej wyżej ustawy w rozpatrywanej sprawie zostały spełnione, a zatem skarga o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny jest całkowicie zasadna.
Podkreślić należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego, czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być w żadnym razie tolerowane lub akceptowane. W szczególności nie można zaakceptować czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które zobowiązane są do jego stosowania.
Biorąc pod uwagę prawie 5-letni okres od dnia wpływu do organu wniosku o rozpoznanie sprawy o odszkodowanie, 3-letni okres niewykonywania przez organ prawomocnego wyroku z dnia 4 marca 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 1/16 oraz fakt, że jest to już trzecia skarga na niewykonanie przez organ wyroku, a wymierzone wcześniej sankcje do tej pory nie przyniosły skutku w postaci wykonania wyroku, Sąd miarkując wysokość nakładanej grzywny, za najbardziej adekwatną obecnie, a jednocześnie mieszczącą się w granicach określonych przepisem art. 154 § 6 powołanej ustawy uznał grzywnę w kwocie 3000 złotych.
Zgodnie z aktualnym brzmieniem art. 154 § 2 powołanej powyżej ustawy Sąd ma obowiązek orzec, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie Sądu obecna bezczynność organu, która wystąpiła po wyroku z dnia 4 marca 2016 r. niewątpliwie miała charakter rażącego naruszenia prawa. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że organ nadal nie podjął jakichkolwiek czynności w sprawie zmierzających do załatwienia wniosku odszkodowawczego i zakończenia toczącego się 5 lat postępowania administracyjnego. Prezydenta [...] nie zmobilizował nawet fakt, że został już dwukrotnie ukarany grzywną za niewykonanie wyroku zobowiązującego do rozpoznania przedmiotowego wniosku. Daje to podstawę do uznania, że organ I instancji rażąco naruszył prawo. Sądowi znany jest z urzędu zarówno fakt, że sprawy o odszkodowanie za grunty warszawskie należą, ze względu na swój historyczny charakter, do spraw trudnych i skomplikowanych, jak też okoliczność wpływu dużej ich ilości do organu.
Powyższe nie może jednak w niniejszym przypadku wpłynąć na dokonaną ocenę, gdyż zachowanie organu trudno uznać za nakierowane w jakikolwiek sposób na rozpoznanie sprawy. W ocenie Sądu okoliczności wskazane przez organ nie mogą stanowić usprawiedliwienia notorycznego niewykonywania prawomocnego wyroku sądu administracyjnego.
Biorąc powyższe pod rozwagę, Sądu uznał także, że obecnie wystąpiły już okoliczności przemawiające za przyznaniem na rzecz skarżących sumy pieniężnej w wysokości po 1000 złotych na rzecz każdego z nich. W ocenie Sądu przyznanie przedmiotowej kwoty mogą uzasadniać jedynie szczególne okoliczności sprawy, tj. wyjątkowo rażący charakter zwłoki w rozpoznaniu sprawy, jak też uzasadniona obawa, że bez przyznania tej kwoty na rzecz skarżących wyrok Sądu nadal nie zostanie wykonany. W ocenie Sądu taka sytuacja wystąpiła w rozpatrywanej sprawie. Brak jakichkolwiek działań zmierzających do jak najszybszego rozpatrzenia sprawy oraz zmierzających do zakończenia toczącego się od 5 lat postępowania administracyjnego, mimo dwukrotnego ukarania organu przez Sąd grzywną, budzi uzasadnioną obawę, że bez przyznania tej kwoty na rzecz skarżących wyrok Sądu nadal nie zostanie wykonany.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 154 § 1 i 2 w związku z art. 154 § 6 i § 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów sądowych Sąd orzekł na podstawie art. 200 powołanej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800).