Uzasadnienie
E. C., J. B. i W. B. (dalej: Skarżący) pismem z dnia 12 stycznia 2022 r. wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o:
- 1) wymierzenie Prezydentowi Miasta Stołecznego Warszawy grzywny przewidzianej w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.),
- 2) zasądzenie na rzecz Skarżących kosztów postępowania,
- 3) rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym,
- - w związku z niewykonaniem przez Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 października 2020 r., sygn. akt I SAB/Wa 158/20.
Wyrokiem tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy ze skargi H. B., E. C., J. B. i W. B. na bezczynność Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego, zobowiązał Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy do rozpoznania wniosku z 11 lutego 1949 r. o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], ozn. hip. tabela likwidacyjna wsi [...] nr [...], część południowa - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, stwierdził, że bezczynność organu miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa i zasądził na rzecz Skarżących zwrot kosztów postępowania.
Odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy został doręczony organowi w dniu 10 lutego 2021 r., zatem dwumiesięczny termin do rozpoznania wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego, zakreślony przez Sąd w wyroku z dnia 29 października 2020 r., sygn. akt I SAB/Wa 158/20 upłynął z dniem 10 kwietnia 2021 r.
W uzasadnieniu skargi Skarżący podnieśli, że do dnia dzisiejszego Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy nie wykonał ww. wyroku.
Dlatego skarga i zawarte w niej wnioski są konieczne i zasadne.
W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu podniósł, że celem wydania rozstrzygnięcia w tym postępowaniu podjęto czynności w kierunku uzupełnienia materiału dowodowego, w szczególności o dokumentację geodezyjną, zważywszy na to, że od czasu wykonania przez geodetę uprawnionego opinii geodezyjnej spornej nieruchomości, tj. od 2014 r. uległy zmianie działki ewidencyjne wchodzące w obręb nieruchomości hipotecznej. Weryfikacja aktualnego stanu prawnego działek z uwagi na rozległy obszar wymagała znacznego nakładu czasu, o czym organ informował strony pisemnie. Podniósł, że sprawy dotyczące nieruchomości objętych dekretem z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) należą do spraw skomplikowanych ze względu na historyczny charakter i konieczność poszukiwania dokumentów sprzed kilkudziesięciu lat.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga jest zasadna.
Rozpoznawana skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Zgodnie natomiast z § 2 tego artykułu sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 29 października 2020 r., sygn. akt I SAB/Wa 158/20 zobowiązał Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy do rozpoznania wniosku z 11 lutego 1949 r. o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], ozn. hip. tabela likwidacyjna wsi [...] nr [...], część południowa - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.
Kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia organowi akt.
Bezspornie, akta tej sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu z 29 października 2020 r. wpłynęły do organu w dniu 10 lutego 2021 r., zatem dwumiesięczny termin do rozpoznania wniosku o odszkodowanie, zakreślony przez Sąd w powołanym wyroku, upłynął z dniem 10 kwietnia 2021 r.
Do dnia wniesienia skargi z 12 stycznia 2022 r. - mimo uprzedniego wezwania organu przez Skarżących do wykonania prawomocnego wyroku w dniu 20 września 2021 r., organ ten nie załatwił tej sprawy zgodnie z powołanym orzeczeniem, to jest nie rozpoznał wniosku z 11 lutego 1949 r. Dlatego wniosek o wymierzenie organowi grzywny jest zasadny.
W demokratycznym państwie prawnym nie może być bowiem tolerowane niewykonywanie wyroków sądów. Pogląd ten jest konsekwentnie wyrażany w orzecznictwie. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzi bowiem do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy też o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania.
Zgodnie z treścią art. 154 § 6 p.p.s.a. grzywnę za niewykonanie wyroku wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Ustalenie wysokości grzywny zależy od okoliczności konkretnej sprawy.
Skład orzekający ocenił, że w realiach rozpoznawanej sprawy represyjną, jak też dyscyplinującą funkcję spełni grzywna wymierzona w wysokości 2.000 złotych, która to kwota mieści się w granicach wymiaru określonego w art. 154 § 6 p.p.s.a. i jest adekwatna z punktu widzenia wielkości przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego przez Sąd. Określając wysokość grzywny Sąd miał na uwadze, że sprawy dotyczące nieruchomości warszawskich przejętych dekretem z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy cechują się znacznym stopniem skomplikowania, co w połączeniu z okolicznością, że Prezydent m.st. Warszawy prowadzi jednocześnie znaczną ilość takich spraw, może częściowo tłumaczyć niedochowanie terminów.
Rozpoznając sprawę stosownie do treści art. 154 § 2 p.p.s.a., Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 2017 r., sygn. akt I OSK 1792/16).
Sąd uznał, że bezczynność Prezydenta m. st. Warszawy w wykonaniu wyroku z dnia 29 października 2020 r., sygn. akt I SAB/Wa 158/20 miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Organ nie zakończył bowiem sprawy, mimo że od 10 lutego 2021 r. do wniesienia skargi (12 stycznia 2022 r.) upłynął prawie rok.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 154 § 1 i § 2 zdanie drugie w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. O kosztach postępowania na rzecz Skarżących w pkt 3 sentencji wyroku orzeczono na podstawie art. 200, art. 202 § 2 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 265). Na koszty te składają się wynagrodzenie pełnomocnika Skarżących w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 200 zł.
Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.).