Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej jako "Kolegium") decyzją z [...] stycznia 2018 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z [...] listopada 2018 r. nr [...] o odmowie przyznania świadczenia wychowawczego.
Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:
A. K. (dalej jako "skarżąca") wnioskiem z 13 sierpnia 2018 r. (data nadania), uzupełnionym w dniu 5 września 2018 r., wystąpiła o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na córkę L. K. (drugie dziecko w rodzinie) na okres zasiłkowy 2018/2019.
Prezydent [...] decyzją z [...] listopada 2018 r. odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia podnosząc, że zarówno skarżąca, jak i jej rodzina mieszkają w Stanach Zjednoczonych Ameryki, w związku z czym zgodnie z art. 1 ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2017 r. poz. 1851 ze zm.), powoływanej dalej jako "ustawa", prawo do świadczenia wychowawczego nie przysługuje. Organ zauważył, że wprawdzie Polska i Stany Zjednoczone Ameryki podpisały w dniu 2 kwietnia 2008 r. dwustronną umowę o zabezpieczeniu społecznym (dalej jako "umowa"), to jednak ma ona zastosowanie jedynie do świadczeń z tytułu ubezpieczeń społecznych oraz ubezpieczenia społecznego rolników, a do takich nie zalicza się świadczenia wychowawczego.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca podniosła, że skoro przepis art. 1 ust. 3 ustawy odsyła do umowy zawartej pomiędzy Polską a Stanami Zjednoczonymi Ameryki w dniu 2 kwietnia 2008 r. o zabezpieczeniu społecznym, to przepis ten nie ma w konsekwencji zastosowania do skarżącej i nieprawidłowo odmówiono jej przyznania wnioskowanego świadczenia wychowawczego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] stycznia 2019 r. (w decyzji błędnie wskazano datę [...] stycznia 2018 r.) utrzymało w mocy decyzję z [...] listopada 2018 r. Kolegium wskazało, że jednym z warunków przyznania prawa do świadczenia wychowawczego jest zamieszkiwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres, w jakim dana osoba ma otrzymywać świadczenie wychowawcze, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. Zawarta jednak w dniu 2 kwietnia 2008 r. pomiędzy Rzecząpospolitą Polską a Stanami Zjednoczonymi Ameryki dwustronna umowa o zabezpieczeniu społecznym, ma zastosowanie jedynie do świadczeń z tytułu ubezpieczeń społecznych oraz ubezpieczeń społecznych rolników, a do takich nie zalicza się świadczenia wychowawczego. W tej sytuacji organ pierwszej instancji prawidłowo odmówił przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia.
W skardze na powyższą decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca wniosła o uchylenie decyzji obu instancji, zarzucając im naruszenie art. 1 ust. 3 ustawy w zw. z art. 5 ust. 1 umowy poprzez ich niezastosowanie. W uzasadnieniu skargi skarżąca powołała się na zasady techniki prawodawczej podnosząc, że art. 1 ust. 3 ustawy odsyła do umowy dwustronnej o zabezpieczeniu społecznym, a więc do umowy z 2 kwietnia 2008 r., która nie pozwala na ograniczenie świadczeń wyłącznie z powodu zamieszkiwania poza terytorium Polski. Zdaniem skarżącej, spełnia ona wszystkie wymogi uprawniające ją do otrzymania wnioskowanego świadczenia.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga jest niezasadna.
Zaskarżoną decyzją Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji odmawiającą przyznania skarżącej świadczenia wychowawczego na drugie dziecko w rodzinie ze względu na niespełnienie wymogu zamieszkiwania strony - obywatelki polskiej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres, w jakim miała otrzymywać świadczenie wychowawcze (okres zasiłkowy 2018/2019).
Materialnoprawną podstawę decyzji organów obu instancji stanowiły przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, regulujące zasady przyznawania świadczenia wychowawczego, którego celem jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych.
Zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje: 1) obywatelom polskim;
2) cudzoziemcom: a) do których stosuje się przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, b) jeżeli wynika to z wiążących Rzeczpospolitą Polską dwustronnych umów międzynarodowych o zabezpieczeniu społecznym, c) przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego w związku z okolicznościami, o których mowa w art. 127 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2017 r. poz. 2206 i 2282 oraz z 2018 r. poz. 107, 138, 771 i 1669), jeżeli zamieszkują z członkami rodzin na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, d) posiadającym kartę pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy", jeżeli zamieszkują z członkami rodzin na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z wyłączeniem obywateli państw trzecich, którzy uzyskali zezwolenie na pracę na terytorium państwa członkowskiego na okres nieprzekraczający sześciu miesięcy, obywateli państw trzecich przyjętych w celu podjęcia studiów oraz obywateli państw trzecich, którzy mają prawo do wykonywania pracy na podstawie wizy.
Stosownie z kolei do art. 1 ust. 3 ustawy, prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje osobom, o których mowa w ust. 2, jeżeli zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres, w jakim mają otrzymywać świadczenie wychowawcze, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.
Cytowana ustawa, uzależniając przyznanie świadczenia wychowawczego od zamieszkiwania wnioskodawców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (art. 1 ust. 3 ustawy), formułuje dodatkowo wymóg zamieszkiwania przez okres, w jakim wnioskodawcy mają otrzymywać świadczenie wychowawcze.
Odstępstwo od tej zasady dotyczy jedynie przypadków objętych odmienną regulacją szczególną zamieszczoną w przepisach o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub w dwustronnych umowach międzynarodowych o zabezpieczeniu społecznym.
Jak zasadnie przyjęły organy orzekające w niniejszej sprawie, wprawdzie w dniu 2 kwietnia 2008 r. pomiędzy Rzecząpospolitą Polską a Stanami Zjednoczonymi Ameryki została zawarta umowa o zabezpieczeniu społecznym, to jednak dotyczy ona świadczeń z tytułu ubezpieczeń społecznych oraz ubezpieczenia społecznego rolników: a) emerytur, rent z tytułu niezdolności do pracy oraz rent rodzinnych, b) jednorazowych odszkodowań oraz rent z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, c) zasiłków pogrzebowych (art. 2 ust. 1 pkt 1 ww. umowy).
Z powyższego w sposób oczywisty wynika, że umowa z 2 kwietnia 2008 r. nie dotyczy innych świadczeń, poza wymienionymi w art. 2, co ponadto potwierdza jej art. 1 ust. 1 pkt 7, zgodnie z którym dla potrzeb niniejszej umowy "świadczenia" oznaczają świadczenia przewidziane w przepisach prawa, o których mowa w art. 2 umowy.
W tym stanie rzeczy organy orzekające w sprawie prawidłowo stwierdziły, że skoro skarżąca mieszka z rodziną na terenie Stanów Zjednoczonych Ameryki, żądane świadczenie nie może być jej przyznane ze względu na niespełnienie wymogu zamieszkiwania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres pobierania świadczenia.
Zarzuty skargi są zatem całkowicie bezzasadne, bowiem przepis art. 5 ust. 1 umowy nie znajduje zastosowania w rozpoznawanej sprawie z przyczyn wskazanych powyżej.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), orzekł jak w sentencji.