Uzasadnienie
Pismem z dnia 19 października 2016 r. P. K. (dalej: skarżący) wniósł skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 lipca 2015 r., sygn. akt IV SAB/Wa 170/15. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do wydania rozstrzygnięcia w sprawie w terminie jednego miesiąca od daty zwrotu akt sprawy wraz z prawomocnym orzeczeniem Sądu. W wyroku tym Sąd stwierdził przewlekłość prowadzenia postępowania przez Prezydenta [...] z wniosku skarżącego z dnia 24 maja 2011 r. Jednocześnie stwierdził, że przewlekłość postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz wymierzył organowi grzywnę w kwocie 500 zł. W ww. skardze skarżący wniósł o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny w maksymalnej ustawowej wysokości, stwierdzenie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w maksymalnej wysokości oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego wraz z kosztami zastępstwa procesowego.
Sąd ustalił, iż akta sprawy administracyjnej wraz z odpisem prawomocnego wyroku z dnia 15 lipca 2015 r. wpłynęły do Prezydenta [...] w dniu 2 listopada 2015 r., zatem termin wyznaczony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny na załatwienie sprawy upłynął w dniu 2 grudnia 2015 r. Sąd ustalił również, że w sprawie został już wydany przez tut. Sąd wyrok w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] powołanego na wstępie wyroku. Wyrokiem z dnia 21 czerwca 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 608/16 Sąd wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 1000 zł oraz stwierdził, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
Z akt sprawy wynika, że skarżący pismem z dnia 28 września 2016 r. ponownie wezwał Prezydenta [...] do wykonania określonego na wstępie wyroku z dnia 15 lipca 2015 r., jednak Prezydent [...] nie zastosował się do tego wezwania i nie wydał decyzji odszkodowawczej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Wyjaśnił, że przedmiotowa nieruchomość została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Na mocy art. 1 tego dekretu ww. grunt przeszedł na własność gminy [...], a następnie na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy Państwowej (Dz. U. z 1950 r. Nr 14, poz. 130), stał się własnością Skarbu Państwa. Następnie grunt przedmiotowej nieruchomości stał się z dniem 27 maja 1990 r. własnością Gminy [...], co potwierdził Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] września 1991 r., nr [...].
Natomiast zgodnie z art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju m.st. Warszawy (Dz. U. z 2002 r. Nr 41, poz. 361 ze zm.) grunt tej nieruchomości stał się własnością Miasta [...]. Organ wskazał, że ze względu na złożony charakter postępowania oraz bardzo dużą ilość spraw z zakresu odszkodowań nie było możliwe zakończenie spraw w terminie wyznaczonym w wyroku z dnia 15 lipca 2015 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Stosownie do art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: ppsa), w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Sąd może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego.
Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. (art. 154 § 2 ppsa). Z kolei grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów (art. 154 § 6 ppsa).
Jak wskazano wyżej, przed wniesieniem skargi na niewykonanie wyroku Sądu z dnia 15 lipca 2015 r., sygn. akt IV SAB/Wa 170/15 po wyroku tut. Sądu, który zapadł w dniu 21 czerwca 2016 r. skarżący po raz kolejny pismem z dnia 28 września 2016 r. wezwał Prezydenta [...] do jego wykonania. Procesowy wymóg wniesienia skargi został zatem spełniony. Terminy do wniesienia skargi ustalone w art. 53 ppsa nie mają zastosowania do skargi wnoszonej na podstawie art. 154 § 1 ppsa, a w konsekwencji dopuszczalność jej wniesienia nie jest uwarunkowana upływem określonego czasu od dnia doręczenia organowi wezwania do wykonania wyroku (por. postanowienie NSA z dnia 20 listopada 2012 r. sygn. akt II OSK 2721/12, Lex nr 1248469).
Przez niewykonanie wyroku należy rozumieć pozostawanie w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem (por. wyrok NSA z dnia 22 maja 2012 r. sygn. akt II OSK 578/12, Lex nr 1252111).
Dokonując oceny okoliczności niniejszej sprawy stwierdzić należy, że mimo prawomocnego wyroku tut. Sądu z dnia 21 czerwca 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 608/16 wydanego w przedmiocie niewykonania przez organ powołanego na wstępie wyroku z dnia 15 lipca 2015 r. do dnia wydania niniejszego orzeczenia Prezydent [...] nie rozstrzygnął wniosku skarżącego z dnia 24 maja 2011 r. o ustalenie odszkodowania. Oznacza to, że po wyroku z dnia 15 lipca 2015 r. organ pozostawał w bezczynności. W tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie grzywny organowi Sąd uznał za uzasadniony. Skutkowało to wymierzeniem mu grzywny w wysokości 2000 zł. Wymierzając grzywnę w takiej kwocie Sąd wziął pod uwagę ponad roczny okres niewykonania przez organ prawomocnego wyroku, jak również to, że pomimo wymierzenia organowi grzywny prawomocnym wyrokiem tut. Sądu, Prezydent [...] wciąż nie wydał decyzji odszkodowawczej. Sąd uwzględnił także, że jej wysokość mieści się w granicach określonych przez art. 154 § 6 ppsa.
Sąd podkreśla, że niewykonanie wyroków sądów w demokratycznym państwie prawa stanowi szczególnie istotne uchybienie w działaniu organu administracji, godzi bowiem w zasady ogólne postępowania administracyjnego, w tym w szczególności w zasadę praworządności zawartą w art. 7 kpa oraz zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, wyrażoną w art. 8 kpa. Wymierzenie grzywny organowi na podstawie art. 154 § 1 ppsa ma za zadanie nie tylko skłonienie organu do wywiązania się z nałożonego na niego w prawomocnym wyroku obowiązku, ale zawiera też element represyjny, stanowiący w istocie sankcję za ignorowanie przez zobowiązane organy orzeczeń sądowych.
Zgodnie z art. 154 § 2 zd. 2 ppsa Sąd ma obowiązek orzec, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie Sądu, obecna bezczynność organu, która wystąpiła po wyroku z dnia 15 lipca 2015 r. ma już charakter rażącego naruszenia prawa, albowiem z materiału dokumentacyjnego wynika, że organ zaprzestał procedowania w sprawie.
Sąd nie stwierdził obecnie potrzeby wymierzania organowi dodatkowej sankcji w postaci zasądzenia na rzecz skarżącej sumy pieniężnej, o której mowa w art. 154 § 7 ppsa. W ocenie Sądu, ten dodatkowy środek o charakterze dyscyplinująco-represyjnym powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu, to jest wówczas, gdy brak jest obiektywnie weryfikowalnych okoliczności, które ten stan rzeczy mogłyby tłumaczyć, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi. Taka zaś sytuacja w rozpoznawanej sprawie jeszcze nie zachodzi.
Z powyższych względów w pkt 1 i 2 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6, § 2, w pkt 3 - na podstawie art. 151 w zw. z art. 154 § 7 ppsa. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ppsa oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.).