Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 10 stycznia 2022 r. nr SKO/4111/695/2021 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ostrołęce po ponownym rozpatrzeniu sprawy w wyniku odwołania M. W. (Skarżący) na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., zwanej dalej: k.p.a.) w zw. z art. 2 ust. 1, art. 3, art. 4 i art. 38 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1876 ze zm.) utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy B. z 23 września 2021 r., nr GOPS.4611.22.2021 w przedmiocie przyznania świadczenia w formie zasiłku okresowego.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Wójt Gminy B. ww. decyzją z 23 września 2021 r. przyznał Skarżącemu świadczenie z pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego od września do października 2021 r., w ilości dwóch świadczeń w wysokości 350,50 zł miesięcznie. Organ wskazał, że świadczenie to pobierze pracownik socjalny i przekaże do sklepu spożywczego najbliższego do miejsca zamieszkania Skarżącego, tj. Sklepu Spożywczego K. W. w W. [...], gdzie Skarżący będzie pobierał żywność i artykuły chemiczne. Organ stwierdził, że Skarżący jest osobą niepełnosprawną z orzeczonym lekkim stopniem niepełnosprawności, co nie wyklucza podjęcia pracy, z uwzględnieniem przeciwskazań wynikających ze stanu zdrowia.
Skarżący nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna i nie podejmuje zatrudnienia. Skarżący nadużywa alkoholu. Z uwagi na to, że nie posiada żadnego źródła dochodu i środków na zabezpieczenie niezbędnych potrzeb, organ przyznał Skarżącemu świadczenie z pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego.
W odwołaniu od powyższej decyzji Skarżący nie zgodził się z taką formą pomocy z uwagi na to, że wskazany w decyzji organu I instancji sklep posiada towary o wysokich cenach i jest otwarty w późnych godzinach, a ze względu na to, że zimą "szybko robi się ciemno" oraz na brak środków transportu nie jest on w stanie bezpiecznie dotrzeć o sklepu. Ponadto podniósł, że przekazanie przyznanych środków do ww. sklepu uniemożliwia mu zakup koniecznych leków.
Organ odwoławczy powołana na wstępie decyzją utrzymał w mocy decyzję organu I instancji wskazując, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać. Celem pomocy społecznej nie jest stałe dostarczanie środków utrzymania, lecz doprowadzenie do usamodzielnienia się osób korzystających z pomocy społecznej poprzez uświadomienie im ich własnych możliwości w przezwyciężaniu trudnej sytuacji życiowej.
Organ odwoławczy stwierdził, że Skarżący nie podejmuje zatrudnienia oraz prób zmiany swojej sytuacji życiowej. Korzysta ze świadczeń pomocy społecznej w formie zasiłków okresowych i celowych na żywność i inne niezbędne potrzeby, nadużywa alkoholu (co wynika z notatek urzędowych Policji oraz wywiadu środowiskowego przeprowadzonego 17 września 2021 r.). W związku z tym za uzasadnione organ odwoławczy uznał przyznanie Skarżącemu zasiłku okresowego w formie pobierania żywności i artykułów chemicznych ze sklepu spożywczego najbliższego do jego miejsca zamieszkania, tj. Sklepu K. W. w W. [...]. SKO podzieliło też ocenę organu I instancji co do wysokości przyznanych świadczeń. Nie było więc podstaw do zmiany decyzji organu I instancji.
W skardze na powyższą decyzję Skarżący podniósł, że jest osobą chorą i znajdującą się pod stałą opieką lekarza, w związku z czym nie może podjąć żadnej pracy. Pracownicy GOPS w B. utrudniają mu załatwienie jakiejkolwiek sprawy, a także zarzucają mu nadużywanie alkoholu. Skarżący podkreślił, że nie zgadza się z decyzją organów i opisał sytuacje, które miały miejsce w ostatnim czasie, a dotyczą jego życia prywatnego i stanu zdrowia. Ponadto, Skarżący wniósł o ustanowienie adwokata z urzędu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga nie jest zasadna.
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji rozstrzygając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 359 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (...).
Kontrolując wydane w sprawie decyzje Sąd stwierdził, że są one zgodne z prawem.
Zgodnie z treścią stanowiącego podstawę wydania kontrolowanych decyzji art. 38 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Przepis art. 7 ustawy o pomocy społecznej określa przykładowo przyczyny udzielenia pomocy, jakimi są: ubóstwo, sieroctwo, bezrobocie, niepełnosprawność, zaś art. 8 tej ustawy przewiduje kryterium dochodowe (dla osoby samotnie gospodarującej prawo do świadczeń z pomocy społecznej przysługuje, jeżeli jej dochód nie przekracza kwoty 776 zł, a dla osoby w rodzinie 600 zł), przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej.
W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że Skarżący jest osobą bezrobotną w trudnej sytuacji życiowej, prowadzącą samodzielnie gospodarstwo domowe. Skarżący nie osiąga żadnego dochodu. Powyższe potwierdza zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. Kryterium sytuacyjne i dochodowe określone w ww. przepisach zostało więc wobec Skarżącego spełnione i okoliczności te nie są w sprawie kwestionowane.
Treść wydanych w tej sprawie decyzji świadczy o uwzględnieniu powyższych kryteriów.
Skarżący nie kwestionuje również wysokości przyznanego świadczenia, a jedynie sposób jego realizacji.
W związku z tym należy przypomnieć, że zgodnie z art. 2 ust. 1 omawianej ustawy pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. W myśl art. 3 ustawy pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka (ust. 1). Przy czym rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (ust. 3), a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (ust. 4).
Z powołanych przepisów wynika, że celem i istotą świadczeń z pomocy społecznej nie jest zaspokajanie potrzeb uznanych subiektywnie za niezbędne przez osobę korzystającą z takich świadczeń. Jest to instytucja ukierunkowana na pomoc osobom najbardziej potrzebującym, ale ukierunkowana na dążenie do osiągnięcia ustawowo założonych celów pomocy społecznej, do których nie należy zaspokajanie wszelkich potrzeb zgłoszonych przez osobę ubiegającą się o przyznanie pomocy.
Zauważyć należy, że o ile decyzja o przyznaniu zasiłku okresowego w zakresie, w jakim dotyczy przesłanki kryterium dochodowego i przesłanki sytuacyjnej, jest decyzją związaną (tzn. zaistnienie przesłanki dochodowej i sytuacyjnej obliguje organ do przyznania pomocy, tak jak w rozpoznawanej sprawie) to w zakresie, w jakim odnosi się ona do określenia wymiaru, okresu i formy pomocy, jest to decyzja uznaniowa (tj. zależna od uznania organu, jakie rozstrzygnięcie powziąć).
W ocenie Sądu, organy obu instancji trafnie wskazały, że nie jest zasadne przyznanie Skarżącemu świadczenia we wnioskowanej przez niego formie (pieniężnej). Skarżący nadużywa bowiem alkoholu, a pieniądze z pomocy społecznej są przeznaczone na zaspokajanie podstawowych potrzeb życiowych, do których z całą pewnością należy wskazana przez organy żywność i środki czystości (chemiczne). Tym samym kontrolowane decyzje odpowiadają prawu. W decyzjach tych w sposób prawidłowy wykazano, że ustalone okoliczności sprawy podlegały trafnej ocenie w ramach przeprowadzonego postępowania, a przytoczona argumentacja nakazuje uznać, że ich uzasadnienie spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. Zawiera ono bowiem wskazanie faktów oraz dowodów, na których rozstrzygające sprawę organy się oparły oraz wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji.
Podsumowując Sąd stwierdził, że organy w tej sprawie prawidłowo zastosowały przepisy ustawy o pomocy społecznej, nie naruszyły też przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w sposób, który miałby wpływ na wynik sprawy, zaś wydając zaskarżone decyzje nie przekroczyły granic uznania administracyjnego.
Wobec powyższego nie mogły zasługiwać na uwzględnienie zarzuty podniesione w skardze. Za niepoparte żadnymi argumentami Sąd uznał też twierdzenia Skarżącego o braku bezstronności pracowników GOPS w B., w tym zarzucanie Skarżącemu nadużywania alkoholu. Jak bowiem stwierdził organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, okoliczność ta wynika z notatek urzędowych Policji oraz przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, o którym stanowi art. 107 ustawy o pomocy społecznej.
W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli była wyłącznie decyzja wydana w przedmiocie przyznania Skarżącemu zasiłku okresowego we wskazanym okresie, wysokości i formie. Za pozostające poza granicami sprawy Sąd uznał więc odnoszenie się do zarzutów niezwiązanych z jej przedmiotem (przyznanie ewentualnych świadczeń koniecznych na zakup leków).
Ze wskazanych powodów skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.