Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. po rozpatrzeniu odwołania W. W., decyzją z dnia [...] maja 2003 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Gminy W. z dnia [...] lipca 2002 r. Decyzję tą Burmistrz odmówił wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Nr [...] Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 1998 r. orzekającą o:
- 1. ustanowieniu na 99 lat prawa użytkowania wieczystego do udziału wynoszącego 0,402 części gruntu o pow. [...] m2 oznaczonego w ewidencji gruntów jako działka nr [...], w obrębie [...] uregulowanego w Kw Nr [...] na rzecz następców prawnych dawnych właścicieli hipotecznych nieruchomości położonej przy ul. [...] w W.,
- 2. odmowie ustanowienia na rzecz następców prawnych byłych właścicieli hipotecznych nieruchomości położonej przy ul. [...] w W. prawa użytkowania wieczystego do udziału wynoszącego 0,598 części gruntu o pow. [...] m2 oznaczonego w ewidencji gruntów jako działka nr [...], w obrębie [...] oddanego w użytkowanie wieczyste w ułamkowych częściach właścicielom lokali mieszkalnych nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...].
Przyczyną odmowy wznowienia postępowania ja wyjaśnił Burmistrz jest brak po stronie wnioskodawczyni przesłanek wskazujących, że posiada ona przymiot strony w rozumieniu art. 28 kpa bowiem nie legitymuje się tytułem prawnym do przedmiotu postępowania. W. W. jest najemcą jednego z lokali mieszkalnych o numerze [...] w budynku posadowionym na gruncie przekazanym przedmiotową decyzją z dnia [...] kwietnia 1998 r. w użytkowanie wieczyste byłych właścicieli.
Przedmiotowy grunt, na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50 poz. 279) stanowi własność Skarbu Państwa, a został oddany we wskazanej części w użytkowanie wieczyste następcom prawnym byłych właścicieli w trybie art. 7 tegoż dekretu, gdyż w pozostałej części pozostał w użytkowaniu wieczystym właścicieli, wyszczególnionych w decyzji lokali mieszkalnych.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymując w mocy opisaną decyzję podkreśliło, że W. W. nie była i nie mogła być stroną zakończonego postępowania administracyjnego. Postępowanie to dotyczyło sfery praw i obowiązków poprzednich właścicieli i następców prawnych gruntu [...] oraz znajdującego się na nim budynku mieszkalnego, objętych działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy. Na skutek działania przepisów cytowanego wyżej dekretu powstały stosunki administracyjno-prawne pomiędzy poprzednimi właścicielami gruntu [...] oraz ich następcami prawnymi, a Skarbem Państwa - jako późniejszym właścicielem tego gruntu.
Postępowanie to nie dotyczy interesu prawnego najemców lokali w budynku znajdującym się na takiej nieruchomości, którzy w ramach stosunku najmu uprawnieni są do korzystania z lokali mieszkalnych. Podstawą prawną bowiem takiego korzystania z lokalu mieszkalnego jest umowa najmu lokalu zawarta pomiędzy najemcą a wynajmującym - Skarbem Państwa lub Gminą, regulowana w normami prawa cywilnego (art. 680 kc).
W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 1996 r., IV SA 846/95 /Glosa 1997/8 str. 30, OSP 1997/4 póz. 83/ wskazano "W postępowaniu administracyjnym o stwierdzenie nieważności orzeczenia o odmowie przyznania dotychczasowemu właścicielowi prawa własności czasowej gruntu, objętego działaniem dekretu z dnia 28 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. 1945 r. Nr 50 poz. 279), najemca lokalu w budynku znajdującym się na tym gruncie nie ma legitymacji procesowej, a więc i przymiotu strony w takim postępowaniu ".
Skoro W. W. nie mogła być stroną postępowania prowadzonego w trybie cytowanego dekretu to nie mogła również żądać wznowienia postępowania.
W. W. wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego żądając stwierdzenia nieważności, decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego i Burmistrza Gminy W..
W skardze wskazała, że decyzje te naruszają jej prawa konstytucyjne, a nadto zostały wydane wadliwie, nie odnosząc się do sprawy wykupienia przez nią mieszkania w przedmiotowym budynku.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wnosiło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył:
Zgodnie z art. 97 § 1 przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. ze zm.) sprawy, których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) Wobec zaskarżenia decyzji organu administracji publicznej, którego siedziba znajduje się na obszarze właściwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - ten Sąd zgodnie z art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest właściwy dla niniejszej sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 3 § 1 i § 2 tej ustawy bada legalność decyzji administracyjnych, nie będąc, zgodnie z art. 134 związany zarzutami i wnioskami skarg ani też powołaną podstawą zaskarżenia.
Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego i poprzedzająca ją Burmistrza Gminy W. zostały wydane zgodnie z przepisami, na które się powołały, i ich uzasadnieniami.
Istota sprawy sprowadza się do odpowiedzi na pytanie czy najemcy lokali mieszkalnych w budynkach posadowionych na gruntach [...] są uczestnikami postępowania w sprawie ubiegania się przez byłych właścicieli tych gruntów o prawo wieczystego użytkowania, na podstawie art. 7 cytowanego dekretu z dnia 26 października 1945 r., a więc czy umowa najmu zawarta ze Skarbem Państwa stwarza skuteczny tytuł prawny do powstania takiej pozycji procesowej.
W ocenie Sądu umowa najmu, będąc umową obligacyjną, nie daje podstaw do ubiegania się o przymiot strony w sprawach opartych na tytule rzeczowym.
W postępowaniu administracyjnym zakończonym decyzja z dnia [...] kwietnia 1998 r. występował właściciel gruntu – Skarb Państwa i były właściciel gruntu, domagający się wskazanie na jego rzecz prawa rzeczowego jakim jest stosownie do art. 232 kc użytkowanie wieczyste. Skutki przeniesienia prawa wieczystego użytkowania gruntu, na którym znajduje się budynek z lokalami mieszkalnymi pozostają w sferze cywilno-prawnej.
Przypadek opisany w art. 138 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46 poz. 543), w którym ustawodawca przewidział, iż umowa najmu dzierżawy lub użyczenia wygasa z upływem 3 miesięcy od dnia, w którym decyzja o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości stała się ostateczna, jest wyjątkiem przenoszącym uprawnienia i zobowiązania wynikające ze wskazanych umów na drogę postępowania administracyjnego.
Na takim gruncie prawnym została podjęta Uchwała Składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 października 2003 r. OPS 6/2003 (ONSA 2004/1/10) o treści "Najemca, który na podstawie umowy najmu zawartej z nowym właścicielem wywłaszczonej nieruchomości, tj. Skarbem Państwa lub jednostką samorządu terytorialnego, używa lokal (budynek) znajdujący się na tej nieruchomości, ma przymiot strony w postępowaniu administracyjnym o zwrot wywłaszczonej nieruchomości (art. 28 kpa w związku z art. 138 ust. 2 ustawy(1) z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - Dz. U. 2000 r. Nr 46 poz. 543 ze zm.)". Wieloletnie, ugruntowane orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego przesądziło, iż podstawą ubiegania się przez osobę fizyczną czy prawną o traktowanie jej jako strony, w rozumieniu art. 28 kpa, w sprawach dotyczących praw i obowiązków związanych z nieruchomościami jest posiadanie przez tę osobę tytułu prawnego do tej nieruchomości.
Przesądzały tę kwestię cytowane w decyzjach przez organy administracji publicznej orzeczenia, przesądził też wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt OSK 919/04 z dnia 24 listopada 2004 r. /w aktach/.
Gdyby więc W. W. przystąpiła do aktu notarialnego zakupu przedmiotowego lokalu mieszkalnego z prawem użytkowania wieczystego proporcjonalnej części gruntu stosownie do wydanej uprzednio decyzji administracyjnej – niewątpliwie traktowana byłaby jako strona. Brak umowy przenoszącej takie prawo ze Skarbu Państwa na jego przyszłego nabywcę, stosownie do art. 158 kc uniemożliwia uznanie, iż osoba ta jest równoprawną dla właściciela i użytkownika wieczystego, stroną postępowania. Nie będąc stroną w takim postępowaniu zgodnie z literalnym brzmieniem art. 145 § 1 pkt 4 kpa, nie może żądać wznowienia postępowania, dowodząc, że bez swej winy nie brała w nim udziału.
Z tego względu Sąd na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił