Uzasadnienie
Decyzją z [...] grudnia 2019 r. nr [...] Wojewoda [...] (dalej jako organ/Wojewoda) utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [...] z [...] października 2018 r. o umorzeniu postępowania z wniosku E. P. i K. S. (dalej także jako skarżąca) o przyznanie odszkodowania za nieruchomości położone w [...], przy ul. [...] i [...], oznaczone hipotecznie jako "Nieruchomości w [...], [...], [...]".
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że powyższe nieruchomości zostały objęte działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. z 1945 r., nr 50, poz. 279, dalej jako dekret) i zgodnie z art 1 dekretu przeszły na własność gminy [...], następnie z mocy art 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. i terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14 poz. 130) stały się własnością Skarbu Państwa, zaś obecnie na mocy art 20 ust. 1 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju m.st. Warszawy (Dz. U. Z 2018 r. poz. 1817) stanowią w części własność [...]. Zgodnie z wykazem hipotecznym Sądu Okręgowego w [...] z [...] listopada 1946 r. nr [...] tytuł własności przedmiotowych nieruchomości uregulowany był jawnym wpisem na Zakłady [...] Spółka Akcyjna w [...].
Decyzją z [...] marca 1971 r. nr [...] Prezydium Rady Narodowej [...] odmówiło Zakładom [...] ustanowienia prawa własności czasowej do wskazanych nieruchomości w trybie art 7 ust. 1 i 2 dekretu. Decyzją z [...] października 2015 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] umorzyło jako bezprzedmiotowe postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności powyższej decyzji Prezydium Rady Narodowej 1971 r. - z uwagi na wykreślenie wnioskodawcy z rejestru przedsiębiorstw.
Pismem z [...] stycznia 2015 r. K. S. i E. P. wystąpiły z wnioskiem o ustalenie odszkodowania za ww. nieruchomości. Do wniosku dołączono wyciąg z aktu notarialnego sporządzonego [...] stycznia 2015 r. Rep. [...], mocą którego J. P. sprzedał E. P. i K. S. wszelkie roszczenia przysługujące mu do nieruchomości położonych w [...] przy ul. [...] i [...]. W powyższym akcie powołano się z kolei na umowę sprzedaży zawartą [...] grudnia 2013 r., mocą której J. P. nabył roszczenia do ww gruntu dekretowego.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano ponadto, że dwukrotnie, pismami z [...] lipca 2016 r. i z [...] stycznia 2017 r. pełnomocnik stron został wezwany do przedłożenia dokumentów potwierdzających, kto był właścicielem ww. nieruchomości w przeddzień wejścia w życie dekretu, podanie ich powierzchni oraz potwierdzenie następstwa prawnego J. P. po poprzednim właścicielu nieruchomości. Dokumenty powyższe nie zostały przedłożone. Skutkowało to umorzeniem postępowania jako bezprzedmiotowego na podstawie art. 105 § 1 kpa - ze wskazaniem na niewykazanie interesu prawnego po stronie wnioskodawców (art. 28 kpa). Organ wskazał na brak następstwa prawnego J. P. oraz na uzasadnienie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] października 2015 r.
Pismem z [...] lutego 2020 r. skargę na powyższą decyzji wywiodła K. S. (dalej jako skarżąca). Zaskarżonej decyzji zarzuciła:
- 1. naruszenie przepisów postępowania, tj.:
- a. art. 7, 77 § 1 i 80 kpa, poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego, sprzeczną z zasadami logicznego rozumowania, która doprowadziła do błędnego przyjęcia, że nie udokumentowała swojej legitymacji do występowania w postępowaniu w charakterze strony oraz do błędnego przyjęcia, że nie zostało w postępowaniu udowodnione, kto był uprawniony do przedmiotowej nieruchomości w przeddzień wejścia w życie dekretu;
- b. art. 76a § 1 kpa w zw. z art. 76 § 2 kpa poprzez brak zażądania od notariusza P. S. odpisu aktu notarialnego z dnia [...] grudnia 2013 r. rep. [...], na mocy którego J. P. nabył roszczenia do przedmiotowych nieruchomości (zgodnie z oświadczeniem zawartym w akcie notarialnym rep. [...]);
- 2. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 28 kpa w zw. z art. 61 § 1 kpa i art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2020 r., poz. 65, dalej jako ugn) poprzez niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji przyjęcie, że K. S. nie przysługuje status strony postępowania o odszkodowanie za nieruchomości położone w [...] przy ul. [...] i [...] hip. nr [...], [...] i [...].
Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W każdym postępowaniu procedura wymaga od organu administracji ustalenia, czy z wnioskiem inicjującym postępowanie wystąpiła strona postępowania, tj. określony podmiot posiadający interes prawny. Złożenie wniosku obliguje organ do ustalenia, czy pod względem formalnoprawnym (m.in. również podmiotowym) taki wniosek kwalifikuje się merytorycznie do rozpoznania.
Przyczyny, dla których sprawa będąca przedmiotem postępowania administracyjnego utraciła charakter sprawy administracyjnej lub nie miała takiego charakteru jeszcze przed wszczęciem postępowania, mogą być różnorodnej natury. W piśmiennictwie dzieli się te przyczyny na podmiotowe i przedmiotowe. Z przyczyn przedmiotowych postępowanie administracyjne staje się bezprzedmiotowe jeżeli sprawa, która miała być załatwiona w drodze decyzji albo nie miała charakteru sprawy administracyjnej jeszcze przed datą wszczęcia postępowania, lub utraciła charakter sprawy administracyjnej już podczas postępowania administracyjnego.
Czym innym jest natomiast bezprzedmiotowość postępowania występująca wówczas, gdy inicjatywę w określonym zakresie zgłosił podmiot nieuprawniony do domagania się wszczęcia postępowania. Chodzi w szczególności o sytuacje, w których do zainicjowania danego postępowania legitymowane są konkretnie wskazane w ustawie podmioty bądź gdy wszczęcie postępowania administracyjnego w danym stanie prawnym może nastąpić jedynie z urzędu. Wówczas organ winien umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe wobec wszczęcia go na skutek wniosku podmiotu niebędącego legitymowanym do skutecznego złożenia żądania.
W sprawach dekretowych wymagane jest udokumentowanie wniosku związkiem z nieruchomością dekretową. Nie budzi wątpliwości, że to wnioskodawca, skoro jego prawo nie pochodzi z prawa wprost wpisanego do księgi wieczystej danej nieruchomości [...], ma obowiązek wykazać swoją legitymację do występowania z wnioskiem dekretowym, a tym bardziej z wnioskiem o ustalenie odszkodowania za nieruchomość – skoro prawa do niego nabył drodze czynności cywilnoprawnej. To wnioskodawca zatem winien wykazać ciąg udokumentowanych i następujących po sobie czynności prawnych prowadzących do powstania prawa po jego stronie, a przy tym winien wykazać, że pierwsze ogniwo (cedent) posiadał dekretowe prawa pierwotne. W przedmiotowej sprawie nie miało to miejsca.
Sąd nie podziela zarzutów skargi, wg których to organ prowadzący postępowanie winien zwracać się kolejno do poszczególnych notariuszy o nadesłanie do akt określonych aktów notarialnych dokumentujących posiadanie interesu prawnego strony skarżącej. Zasada oficjalności procesu administracyjnego sprowadza się do obowiązku podejmowania przez organ czynności będących w zakresie jego kompetencji i obowiązków. W sprawach dekretowych sprowadzają się one do ustaleń co do złożenia i rozpoznania wniosku dekretowego, a w dalszej kolejności co do wyceny przez biegłego roszczeń odszkodowawczych – po uprzednim zweryfikowaniu przymiotu strony wnioskodawcy. Nie jest natomiast zadaniem organu administracji poszukiwanie z urzędu dowodów na samo istnienie prawa skarżącej do odszkodowania, w szczególności jeśli nabyła je w drodze czynności cywilnoprawnej. To wnioskodawca winien wykazać, że ma interes prawny w danej sprawie – skoro nie wynika to z akt sprawy czy dokumentów wieczysto-księgowych.
Poza tym, w świetle art. 76a kpa, którego naruszenie skarżąca zarzuca w skardze, warunkiem podjęcie stosownych czynności przez organ jest wykazane przez stronę skarżącą, że nie mogła ich uzyskać we własnym zakresie.
W konsekwencji zarzuty skargi okazały się bezpodstawne. Nie sposób w szczególności podzielić pogląd, że organ naruszył art. 7, 77 § 1 i 80 kpa poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego, sprzeczną z zasadami logicznego rozumowania (...) skoro organ prowadził postępowanie wyjaśniające jedynie w zakresie ustalenia interesu prawnego skarżącej, i w tym celu wzywał ją do wykazania stosownymi dokumentami praw, będących przedmiotem cesji. Skarżąca winna wykazać przy tym nie tylko to kto był właścicielem ww nieruchomości w dacie wejścia w życie dekretu ale też winna wykazać, że umowa cesji pochodzi od podmiotu uprawnionego a przy tym ciąg cesji.
Skoro skarżąca nie kwestionuje, że nie wykazała skutecznie cesjonowanych praw do nieruchomości dekretowych, a zarzuca, że organ winien podjąć w tym zakresie kroki z urzędu, to zarzut dowolnej oceny materiału dowodowego, sprzecznej z zasadami logicznego rozumowania – okazał się chybiony. W sprawie nie wskazano bowiem, jaki materiał dowodowy podlegał dowolnej ocenie, zwłaszcza że z akt nie wynika aby organ dokonywał tego rodzaju analizy. W sprawie nie wykazano interesu prawnego i to skutkowało umorzeniem postepowania.
W tym stanie rzeczy skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ppsa.