Uzasadnienie
J. D. (dalej jako "skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] (dalej jako "Prezydent" lub "organ") wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 12 maja 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 127/16, mocą którego Sąd zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] (dz. [...]) oraz [...] róg [...] (dz. [...]), ozn. hip. jako "[...]" W-[...], w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W uzasadnieniu skargi wskazano, że mimo upływu terminu do wydania decyzji, skierowanych do organu wezwań do wykonania wyroku oraz wymierzenia już dwukrotnie przez Sąd grzywny w związku z jego niewykonaniem, organ nadal pozostaje w bezczynności.
Wobec powyższego skarżąca wniosła o wymierzenie organowi grzywny w maksymalnej wysokości; przyznanie od organu na jej rzecz sumy pieniężnej na podstawie art. 154 § 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i zauważył, że akta administracyjne niniejszej sprawy w dniu 14 sierpnia 2019 r. przekazane zostały do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z poprzednią skargą skarżącej na niewykonanie wyroku. Sąd wyrokiem z 28 listopada 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 1752/19 wymierzył organowi grzywnę za niewykonanie wyroku z 12 maja 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 127/16, jednak do dnia wniesienia kolejnej skargi w tym przedmiocie, tj. 18 lutego 2020 r. nie zwrócił organowi akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. W tej sytuacji organ nie miał możliwości, aby podjąć dalsze czynności w sprawie mające na celu rozpoznanie wniosku o odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 154 § 1 p.p.s.a. w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny.
Z powołanego art. 154 § 1 p.p.s.a. wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 p.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie obie ww. przesłanki zostały spełnione.
Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika bowiem, że wyrokiem z 12 maja 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 127/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę na bezczynność Prezydenta i zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, w terminie trzech miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z odpisem prawomocnego wyroku.
Zaznaczyć przy tym należy, że kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi.
Jak wynika z analizy akt sprawy, odpis prawomocnego wyroku z 12 maja 2016 r. wraz z uzasadnieniem oraz akta administracyjne doręczone zostały Prezydentowi w dniu 24 sierpnia 2016 r. Termin załatwienia sprawy wyznaczony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie upłynął zatem w dniu 24 listopada 2016 r. Tymczasem do dnia rozpoznania przez Sąd niniejszej skargi w przedmiocie wymierzenia Prezydentowi grzywny, tj. do 17 września 2020 r., organ administracji publicznej nie załatwił przedmiotowej sprawy zgodnie z powołanym wyrokiem.
Z analizy akt administracyjnych wynika ponadto, że w sprawie spełniony został również drugi warunek dopuszczalności skargi, określony w powołanym art. 154 § 1 p.p.s.a., dotyczący uprzedniego pisemnego wezwania organu do wykonania wyroku sądu. W aktach sprawy znajduje się bowiem pismo skarżącej z [...] lutego 2020 r., którym wezwano Prezydenta do wykonania wyroku z 12 maja 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 127/16. Nie ulega więc wątpliwości, że w sprawie spełnione zostały przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 p.p.s.a. i wymierzenie Prezydentowi grzywny.
Stosownie natomiast do treści art. 154 § 6 p.p.s.a., grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W okolicznościach niniejszej sprawy, tj. biorąc pod uwagę długość przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego wyrokiem z 12 maja 2016 r., okoliczność że jest to już trzecia skarga w przedmiocie niewykonania tego wyroku (wyrokiem z 28 marca 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 192/17 wymierzono organowi grzywnę w wysokości 500 zł, zaś wyrokiem z 28 listopada 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 1752/19 wymierzono grzywnę w wysokości 2000 zł i przyznano skarżącej sumę pieniężną w wysokości 1000 zł) oraz fakt, że organ do dnia wyrokowania nie wydał decyzji w przedmiocie wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość, Sąd uznał, że grzywna w wysokości 500 zł jest adekwatną sankcją dla Prezydenta za niewykonanie ww. wyroku.
Ustalając wysokość powyższej grzywny Sąd wziął pod uwagę okoliczność, że ostatni z wyroków wymierzających grzywnę (wyrok z 28 listopada 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 1752/19) wraz z uzasadnieniem przesłany został stronom postępowania w dniu 30 grudnia 2019 r., zaś jego odpis ze stwierdzeniem prawomocności przesłano organowi dopiero w dniu 2 lipca 2020 r. Tymczasem rozpoznawana w niniejszej sprawie skarga wniesiona została przez skarżącą już w dniu 18 lutego 2020 r. W tej sytuacji akta administracyjne nie zostały organowi zwrócone, gdyż dołączono je do akt niniejszej sprawy w celu rozpoznania nowej skargi. Organ nie miał zatem nawet możliwości przeanalizowania dokumentacji zgromadzonej w sprawie, bowiem nie dysponuje oryginałami akt administracyjnych, które od sierpnia 2019 r. znajdują się w Sądzie.
Z tych samych przyczyn za niezasadny Sąd uznał wniosek skarżącej o zasądzenie na jej rzecz sumy pieniężnej stosownie do art. 154 § 7 p.p.s.a. i w tej części skargę oddalił. Sąd wziął bowiem pod uwagę, że niezwłocznie po otrzymaniu odpisu wyroku z 28 listopada 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 1752/19, którym wymierzono organowi grzywnę w wysokości 2000 zł i przyznano skarżącej sumę pieniężną w wysokości 1000 zł, skarżąca wniosła kolejną skargę w przedmiocie niewykonania wyroku z 12 maja 2016 r., żądając przyznania na jej rzecz kolejnej sumy pieniężnej.
Dodatkowo zauważyć należy, że suma pieniężna, o której mowa w art. 154 § 7 p.p.s.a poza funkcją represyjną i prewencyjną, ma też znaczenie kompensacyjne. Oznacza to, że ma ona na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. W związku z tym wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie, w którym skarżący powinien nawiązać do krzywdy wywołanej bezczynnością lub przewlekłością postępowania. Aktywność sądu jest w takiej sytuacji uwarunkowana wskazaną argumentacją. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że w skardze w żaden sposób nie wykazano, że skarżąca poniosła szkodę w związku z bezczynnością organu. W tej sytuacji złożony wniosek należało uznać za bezzasadny.
Rozpoznając sprawę, Sąd stwierdza jednocześnie, stosownie do treści art. 154 § 2 zd. 2 p.p.s.a., czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa. Zastrzeżenia Sądu w niniejszej sprawie budzi fakt, że od otrzymania w dniu 24 sierpnia 2016 r. odpisu prawomocnego wyroku z 12 maja 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 127/16, do dnia 14 sierpnia 2019 r., kiedy to wezwano skarżącą o uzupełnienie dokumentacji potwierdzającej jej następstwo prawne po poprzednich właścicielach gruntu, nie podjęto żadnej czynności w sprawie. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że przez okres trzech lat Prezydent nie podejmował czynności zmierzających do zgromadzenia materiału dowodowego i prowadzących do zakończenia postępowania.
W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 154 § 1, § 2 i § 6 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji. O oddaleniu skargi w pkt 3 sentencji orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 4 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. Na powyższe koszty składa się wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 200 zł.