Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 44/08 oddalił skargę [...] Spółdzielnia [...] z siedzibą w W. na postanowienie Ministra Budownictwa z dnia [...] listopada 2007 r., nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego.
W tej sytuacji w dniu 30 maja 2008 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynęła skarga kasacyjna uczestnika postępowania tj. G. Sp. z o.o. z siedzibą w W. - Syndyka Masy Upadłości Spółdzielni [...] w W. od przedmiotowego wyroku z dnia 11 kwietnia 2008 r. wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że środki majątkowe Syndyka Masy Upadłości Spółdzielni [...] w W. są skromne i nie wystarczają na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zaznaczono, że podstawową czynnością Syndyka jest zaspokojenie wierzycieli i środki jakie posiada winien przeznaczyć przede wszystkim na ten cel. Wskazano, że obecnie jest wielu niezaspokojonych wierzycieli masy upadłości Spółdzielni [...] w W.. Z danych zawartych w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika natomiast, że na dwóch posiadanych rachunkach bankowych na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku zgromadzone były środki w wysokości odpowiednio [...] zł oraz [...] zł. Z oświadczenia o majątku i dochodach masy upadłości wynika ponadto, że wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok wynosi [...] zł, zaś wysokość zysku za ostatni rok obrotowy według bilansu – [...] zł.
W tym stanie rzeczy zważono, co następuje:
W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku.
Zgodnie zaś z art. 245 § 1 - 3 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może nastąpić w zakresie całkowitym, gdy osoba ta (jednostka) wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 1), w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2).
Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Stosownie z kolei do art. 199 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Oznacza to - co do zasady - że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do uiszczenia kosztów sądowych, do których zalicza się opłaty i zwrot wydatków (art. 211 ustawy). Istotne jest również, że opłaty sądowe, czyli wpis i opłaty kancelaryjne, stanowią dochód budżetu państwa, w konsekwencji zwolnienie strony od obowiązku ich ponoszenia, oznacza zmniejszenie jego dochodów, które należy pokryć, uzyskując wpływ z innych źródeł.
W praktyce niedoborem tym zostanie obciążone społeczeństwo czyli pozostali podatnicy. Dlatego oceniając, czy w danej sytuacji zasadne jest zwolnienie strony od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, należy rozważyć realizację zasady prawa do sądu, ale również uwzględniać zasadę powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych.
Jak wskazano, każdy wnoszący sprawę do sądu powinien liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów postępowania zgodnie z przepisami obowiązującego prawa. Występując natomiast z wnioskiem o zwolnienie z obowiązku ponoszenia tych kosztów musi uprawdopodobnić okoliczności przemawiające za uwzględnieniem złożonego w tym przedmiocie wniosku.
Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy uznać należy, że wnioskodawca nie wykazał, iż nie ma dostatecznych środków finansowych na poniesienie kosztów sądowych w sprawie. Zaznaczyć trzeba, że uwzględnienie złożonego wniosku i zwolnienie od kosztów sądowych byłoby możliwe w razie wykazania, iż znajdujące się w masie upadłości efektywne aktywa (gotówka, towary itp.) nie wystarczają na pokrycie tych kosztów (postanowienie SN z dnia 14 czerwca 1966 r., sygn. akt I CZ 53/66). Tymczasem z danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy jednoznacznie wynika, że Syndyk Masy Upadłości Spółdzielni [...] w W. dysponuje środkami pieniężnymi zgromadzonymi na rachunkach bankowych w łącznej wysokości [...] zł oraz środkami trwałymi o wartości [...] zł. Zysk za ostatni rok obrotowy według bilansu wynosił zaś [...] zł. Okoliczności powyższe przemawiają za stwierdzeniem, że wnioskodawca dysponuje wystarczającymi środkami pieniężnymi na poniesienie kosztów sądowych w sprawie, zwłaszcza że na obecnym etapie postępowania sprowadzają się one do wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł. Przy czym zauważyć trzeba, że przedmiotowy wpis został w istocie uiszczony.
Do skargi kasacyjnej dołączony bowiem został dowód wpłaty, z którego wynika, że na rachunek bankowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie uiszczona została kwota 100 zł. Co prawda w skardze kasacyjnej podniesiono, że wskazana kwota uiszczona została tytułem opłaty od wniosku o przyznanie prawa pomocy, jednakże mając na uwadze fakt, iż wniosek o przyznanie prawa pomocy zwolniony jest od opłat sądowych, przedmiotowa opłata potraktowana została jako wpis od złożonej skargi kasacyjnej, tym bardziej, że z dowodu wpłaty wynika, iż uiszczono ją tytułem "opłaty od skargi kasacyjnej w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 44/08".
W tej sytuacji w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.