Uzasadnienie
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji postanowieniem z dnia [...] października 2004 r., nr [...], po rozpatrzeniu zażalenia E. i D. B., utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] października 2003 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego w sprawie o opróżnienie lokalu mieszkalnego.
Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym sprawy.
Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] czerwca 2003 r., nr [...] wezwał D. B. do opróżnienia z rzeczy i osób lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku przy [...] w B. i przekwaterowania się do lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku przy ul. [...] w B., w terminie 14 dni od dnia otrzymania powyższego postanowienia, pod rygorem zastosowania środka egzekucyjnego w postaci przymusu bezpośredniego.
Wnioskiem z dnia 15 września 2003 r. E. B. wystąpiła do Dyrektora Aresztu Śledczego w B. o zawieszenie postępowania egzekucyjnego w sprawie opróżnienia lokalu i przekwaterowania. W uzasadnieniu wniosku podniosła okoliczności związane z zatrzymaniem jej męża D. B., który od dnia [...] czerwca 2003 r. przebywa w areszcie śledczym, celem odbycia kary pozbawienia wolności, w związku z wydanym przez Sąd Rejonowy w B. nakazem zatrzymania z dnia [...] czerwca 2003 r., sygn. akt. [...]. Zdaniem E. B. wykonanie egzekwowanego obowiązku byłoby niehumanitarne i sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.
Podanie zobowiązanej zostało przekazane według właściwości do organu egzekucyjnego wraz z pismem Dyrektora Aresztu Śledczego z dnia [...] września 2003 r., nr [...].
Postanowieniem z dnia [...] października 2003 r., nr [...] Wojewoda [...] oddalił wniosek E. B. o zawieszenie postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu organ podniósł, że art. 56 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wymienia przyczyny obligatoryjnego zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Okoliczności przytoczone przez zobowiązaną w podaniu z dnia 15 września 2003 r. nie stanowią w ocenie organu egzekucyjnego żadnej z określonych w tym artykule przesłanek i nie dają podstaw do zawieszenia postępowania egzekucyjnego.
Na powyższe postanowienie zobowiązana złożyła do Ministra
Sprawiedliwości zażalenie, datowane dnia 29 października 2003 r. W uzasadnieniu wskazała, że zastosowanie przymusu bezpośredniego do wysiedlenia zobowiązanych wraz z dwójką małoletnich dzieci byłoby zbyt uciążliwą formą egzekucji i jaskrawym naruszeniem prawa egzekucyjnego oraz zasad współżycia społecznego.
Minister Sprawiedliwości postanowieniem z dnia [...] lutego 2004 r., nr [...] przekazał zażalenie zgodnie z właściwością Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji postanowieniem z dnia [...] października 2004 r. utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] października 2003 r. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że egzekwowany obowiązek wynika z niewykonanej dobrowolnie decyzji Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w B. z dnia [...] sierpnia 2001 r., nr [...]. Przepis art. 56 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji enumeratywnie wylicza przesłanki powodujące zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Przywołane przez zobowiązaną okoliczności nie stanowią w ocenie organu nadzoru przesłanek zawieszenia tegoż postępowania.
Zatem nie było podstaw do zmiany postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] października 2003 r. Organ drugiej instancji stwierdził również, że zarzut naruszenia przez Wojewodę [...] zasad współżycia społecznego należało uznać za bezpodstawny. Zobowiązanej i jej rodzinie wyznaczono nowy lokal mieszkalny, położony również w B. przy ul. [...]. Zdaniem organu wyższego stopnia Wojewoda [...] wszczął i prowadził egzekucję zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, w toku postępowania egzekucyjnego został zastosowany środek egzekucyjny, określony w art. 1a pkt 12b ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a więc przewidziany przepisami prawa.
W dniu 26 listopada 2004 r. E. i D. B. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia z dnia [...] października 2004 r., wnosząc jednocześnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu podnieśli, że nie można się zgodzić z zawartym w postanowieniu z dnia [...] października 2004 r. stwierdzeniem, iż skarżący są obowiązani wykonać dobrowolnie decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w B. z dnia [...] sierpnia 2001 r. oraz tym, że brak jest w przepisie art. 56 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przesłanek, które skutkowałoby zawieszeniem postępowania egzekucyjnego w przedmiotowej sprawie.
Ponadto wskazali, że obowiązek nałożony na zobowiązanych decyzją Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w B. z dnia [...] sierpnia 2001 r. jest obowiązkiem niepieniężnym. W art. 33 pkt 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji została zawarta przesłanka niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym. W niniejszej sprawie okoliczność taka zachodzi, skoro Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w B. stwierdził, że lokal mieszkalny do którego mają być przekwaterowani skarżący wraz z dziećmi zostanie zwolniony w dniu, w którym będą do niego przekwaterowani. Stanowisko organów egzekucyjnych jest nie do przyjęcia, gdyż zgodnie z obowiązującym prawem i praktyką organów lokalowych wyprowadzający się z zajmowanego dotychczas mieszkania lokator obowiązany jest do wykonania remontu na własny koszt. Z powyższych względów skoro brak jest wolnego mieszkania po remoncie do przekwaterowania, tym samym okoliczność ta czyni niewykonalnym decyzję
Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w B. z dnia [...] sierpnia 2001 r., nr [...].
W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się natomiast do zarzutu braku wolnego mieszkania po remoncie do przekwaterowania, stwierdził, iż zarzut ten jest bezpodstawny. Zobowiązanym wyznaczono bowiem nowy lokal mieszkalny, położony również w B. przy ul. [...]. Lokal, do którego ma nastąpić przekwaterowanie zostanie zwolniony przez najemcę, który wprowadzi się do lokalu zajmowanego obecnie przez D. B. z rodziną. Nie zachodzi, więc potrzeba dostarczania wnoszącym skargę lokalu zastępczego na czas, w którym chcą przeprowadzić remont lokalu, który mają zająć.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga nie jest uzasadniona.
Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż przedmiotem niniejszej sprawy sądowoadministracyjnej jest ocena przez sąd prawidłowości prowadzenia przez organ administracji publicznej administracyjnego postępowania egzekucyjnego oraz zapadłych w tym postępowaniu postanowień.
Stosownie natomiast do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w jej treści podstawą prawną. Czyni to wedle stanu prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu.
Z akt sprawy wynika, że przeprowadzone przez Wojewodę [...] oraz Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji postępowanie w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego w sprawie o opróżnienie lokalu mieszkalnego nr [...], położonego w B. przy ul. [...] nie narusza przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.), w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie wskazuje, że organy egzekucyjne obu instancji postanowieniami z dnia [...] października 2003 r. i z dnia [...] października 2003 r. prawidłowo odmówiły zobowiązanemu zawieszenia postępowania egzekucyjnego w sprawie wykonania obowiązku określonego w ostatecznej decyzji Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej z dnia [...] sierpnia 2001 r., nr [...].
Powoływane przez skarżących w toku postępowania egzekucyjnego oraz w postępowaniu sądowoadministracyjnym okoliczności świadczące o sprzeczności prowadzonej egzekucji z zasadami współżycia społecznego oraz zasadami humanitaryzmu wobec odbywania przez D. B. kary pozbawienia wolności oraz samotnego utrzymywania i wychowywania przez E. B. dwójki dzieci oraz o zbytniej uciążliwości zastosowanego środka egzekucyjnego przymusowego przekwaterowania, a także o niewykonalności obowiązku wynikającego z decyzji Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej z dnia [...] sierpnia 2001 r., spowodowanego brakiem wyremontowanego mieszkania do przekwaterowania nie wyczerpują przesłanek zawieszenia postępowania wymienionych w art. 56 § 1 ustawy egzekucyjnej.
Z przepisu tego wynika bowiem, że postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu: 1) w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej;
- 2) w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego;
- 3) w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego;
- 4) na żądanie wierzyciela;
- 5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.
Jednakże zdarzenia te - mające w ocenie skarżących - spowodować zawieszenie postępowania egzekucyjnego z oczywistych względów nie mogą dotyczyć odroczenia terminu wykonania obowiązku i rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej oraz przesłanek zawieszenia określonych w art. 56 § 1 pkt 2-3 i 4 ustawy egzekucyjnej. Jeżeli zaś chodzi o przesłankę wstrzymania wykonania obowiązku to należy wskazać, że znajdowałaby ona zastosowanie w przypadku wstrzymania przez organ administracji publicznej lub sąd administracyjny wykonania decyzji Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej z dnia [...] sierpnia 2001 r., nr [...], wydanej w sprawie opróżnienia lokalu mieszkalnego. Jednakże ze znajdującego się w aktach sprawy o sygn. akt I SA/Wa 723/05 wniosku o wszczęcie egzekucji (fakt znany sądowi z urzędu) wynika, iż decyzja ta jest ostateczna i prawomocna, ponieważ Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Białymstoku wyrokiem z dnia 18 października 2002 r., sygn. akt SA/Bk 1419/01 skargę na powyższą decyzję oddalił.
Okoliczności wskazane przez skarżących nie dotyczą również innych przypadków wskazanych w ustawach. Powoływane przez skarżących w złożonym Sądowi piśmie z dnia 7 lutego 2006 r. akty prawne: ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266 ze zm.) i rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 7 lutego 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału i opróżniania lokali mieszkalnych i tymczasowych kwater oraz normy powierzchni mieszkalnej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej oraz członkom ich rodzin (Dz. U. Nr 35, poz. 304) nie zawierają przepisów szczególnych, o których mowa w art. 56 § 1 pkt 5 ustawy egzekucyjnej.
Odnosząc się natomiast do podnoszonych przez skarżących argumentów co do niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym oraz zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, a więc przyczyn, które winny powodować zawieszenie postępowania egzekucyjnego to – nie wdając się w ocenę ich zasadności - należy stwierdzić, że nie są to przesłanki zawieszenia postępowania egzekucyjnego, lecz przewidziane w art. 33 pkt 5 i 8 ustawy egzekucyjnej podstawy uzasadniające zgłoszenie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej.
Trzeba również zauważyć, że przesłanek zawieszenia wskazanych w art. 56 § 1 ustawy egzekucyjnej nie dotyczy w żaden sposób obowiązek dokonania wzajemnych rozliczeń pomiędzy zobowiązanym a wierzycielem, z tytułu poniesionych przez skarżących ulepszeń na zajmowany dotychczas lokal oraz obowiązek zapewnienia przez wynajmującego, aby lokal do którego ma nastąpić przekwaterowanie był w odpowiednim stanie technicznym. Obowiązki te regulują bowiem przepisy prawa cywilnego, w szczególności przepisy art. 662 § 1 i 676 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) oraz przepisy art. 6a-6e w związku z art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266 ze zm.). Przepisy ustawy egzekucyjnej oraz przepisy o służbie więziennej nie uzależniają prowadzenia postępowania egzekucyjnego o opróżnienie lokalu od wzajemnego rozliczenia się wynajmującego z najemcą, z ciążących na nich zobowiązań cywilnych.
Podstawą zawieszenia postępowania egzekucyjnego nie może być także fakt naruszenia przez organ egzekucyjny zasad współżycia społecznego, ponieważ wymieniona wyżej klauzula generalna wynika z przepisów prawa cywilnego (art. 5 Kodeksu cywilnego) i dotyczy wykonywania przez uprawnionego prawa podmiotowego w ramach stosunku cywilnoprawnego. Nie znajduje więc zastosowania w administracyjnoprawnym stosunku egzekucyjnym, nawiązanym między organem egzekucyjnym, a wierzycielem i zobowiązanym.
Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.