Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawiez 9 stycznia 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 45/14

Uzasadnienie

1. I. Stan faktyczny
2. 1. Postanowieniem z [...] czerwca 2011 r., nr [...], Minister Infrastruktury zawiesił z urzędu postępowanie prowadzone z wniosku A. F., działającego w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik: M. B. – P., A. B., W. B., M. C., A. F., J. J., C. K., D. K., E. K., G. K. K., A. K., J. K., J. K., B. K., D. M. – B., W. M., W. M., W. O., W. P., M. P. zd. R., A. R., P. R., K. S., J. W., M. W. oraz M. W. (następcy prawni byłych właścicieli przejętej na własność Państwa nieruchomości) o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z [...] marca 1970 r., nr [...], do czasu zapewnienia prawidłowej reprezentacji spółce jawnej pod firmą "[...]" P. K. i J. F. i inni w [...]. Jednocześnie Minister na podstawie art. 100 § 1 Kpa, wezwał strony, aby wystąpiły do właściwego sądu rejestrowego, w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania niniejszego postanowienia, z wnioskiem o zarejestrowanie spółki "[...]" P. K. i J. F. i inni w [...], w Krajowym Rejestrze Sądowym, ewentualnie ustanowienia kuratora uprawnionego do reprezentowania ww. spółki w niniejszym postępowaniu nadzorczym.
3. 2. A. F., działając we własnym imieniu oraz jako pełnomocnik innych stron postępowania, złożył wniosek o podjęcie zawieszonego postępowania nadzorczego, podnosząc, iż nieruchomości objęte tym orzeczeniem stanowiły własność osób fizycznych. Zdaniem wnioskodawców "nie ma natomiast zapisu, że właścicielem nieruchomości jest jakakolwiek firma".
4. 3. Postanowieniem z [...] kwietnia 2013 r., nr [...], Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej odmówił podjęcia zawieszonego postępowania.
5. 4. A. F., występujący w imieniu własnym raz jako pełnomocnik pozostałych wnioskodawców wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. postanowieniem.
6. 5. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej postanowieniem z [...] października 2013 r., nr [...], utrzymał w mocy kwestionowane postanowienie. Organ stwierdził, że stroną postępowania nadzorczego jest również spółka "[...]" P. K., J. F. i inni Spółka Jawna, wpisana do rejestru handlowego pod nr [...], której praw dotyczyło kwestionowane orzeczenie.

Organ podał, iż w myśl przepisów rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 27 października 1933r. Kodeks handlowy (Dz. U. z 1933r., nr 82, poz. 600, ze zm.) — rzeczy i prawa wniesione tytułem wkładu, a także nabyte lub uzyskane dla spółki w jaki bądź sposób w czasie jej istnienia, stanowią majątek spółki. Przepis ten potwierdza, iż spółka jawna dysponowała odrębnym od wspólników majątkiem (art. 82 Kh).

Spółka wpisana do rejestru handlowego a niewykreślona, w dalszym ciągu istnieje w obrocie prawnym, aczkolwiek z uwagi na brak wpisu spółki do Krajowego Rejestru Sądowego możliwość dokonywania czynności prawnych przez spółkę jest ograniczona wyłącznie do złożenia wniosku o rejestrację w KRS. W myśl art. 9 ust. 3 ustawy 20 sierpnia 1997 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 1997 r. Nr 121, poz. 770 ze zm.) - do czasu przedmiotowej rejestracji, nie dłużej jednak niż do dnia 31 grudnia 2013 r., do odpisów, wyciągów, zaświadczeń oraz skutków prawnych wpisów stosuje się przepisy obowiązujące do dnia wejścia w życie ustawy, wyłącznie w zakresie niezbędnym do tej rejestracji oraz do dochodzenia lub zaspokojenia roszczeń wobec podmiotów wpisanych do dotychczasowego rejestru (art. 9 ust. 3). Z treści przedmiotowych przepisów wynika, że spółka jawna nie wpisana do KRS nie może dokonywać czynności procesowych w toku postępowania przed organem administracji publicznej z uwagi na brak należytej reprezentacji.

Brak wpisu spółki "[...]" P. K. J. F. i inni Spółka Jawna w Krajowym Rejestrze Sądowym, ewentualnie brak prawidłowo umocowanych osób ją reprezentujących, stanowi przeszkodę do dalszego prowadzenia postępowania w przedmiocie i stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych o przejściu na własność Państwa przedsiębiorstwa stanowiącego własność ww. spółki jawnej. Powyższe oznacza jednocześnie, iż nie odpadła przyczyna zawieszenia postępowania, uniemożliwiając jego podjęcie - art. 97 § 2 Kpa.

1. 6. Wnioskodawcy wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższe postanowienie zarzucając naruszenie:
2. a) art. 138 § 1 pkt 1 Kpa w zw. z art. 28 Kpa w zw. z art. 30 § 4 Kpa poprzez błędne uznanie, że osoby fizyczne występujące w niniejszej sprawie nie posiadają legitymacji procesowej, którą zdaniem organu posiada wyłącznie spółka. Podczas gdy właścicielami przejętej nieruchomości były osoby fizyczne, których prawa były ujawnione w księgach wieczystych;
3. b) art. 107 2 i 3 Kpa w zw. z art. 8 w zw. z art. 11 Kpa poprzez nie wyjaśnienie w sposób wystarczająco przekonujący powodów nieuwzględnienia legitymacji procesowej wnioskodawców;
4. c) zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 Kpa w zw. z art. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r., poz. 707 ze zm.) poprzez niezastosowanie się do zasady jawności materialnej i bezpodstawne ominięcie domniema prawnego, iż prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym, tj. tego że właścicielami przejętej nieruchomości były osoby fizyczne, a nie spółka jawna;
5. d) art. 9 ust. 2 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym, poprzez błędne uznanie, iż spółka jawna "[...]" P. K., J. R. i inni w [...] pozbawiona jest prawidłowej reprezentacji.
6. 7. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.
7. II. Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

1. Stan faktyczny w sprawie jest bezsporny, dlatego Sąd akceptując ustalenia faktyczne dokonane przez organ w zaskarżonym postanowieniu dokonał jego kontroli oraz poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zbadał, czy organy administracji, orzekające w sprawie, nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.; dalej Ppsa) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi. Ponadto na podstawie art. 135 Ppsa Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

2. Zdaniem Sądu, Minister nie miał jakichkolwiek podstaw do zawieszenia postępowania, a w konsekwencji do odmowy jego podjęcia. Ewentualny brak zdolności procesowej jednej ze stron postępowania – spółki jawnej - nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 Kpa. W takiej sytuacji zgodnie z art. 34 § 1 Kpa organ administracji publicznej powinien wystąpić do sądu z wnioskiem o wyznaczenie przedstawiciela dla osoby nieobecnej lub niezdolnej do czynności prawnych, o ile przedstawiciel nie został już wyznaczony. Organ nie miał podstaw do zawieszenia postępowania i jednoczesnego zobowiązania wnioskodawców do ujawnienia w Krajowym Rejestrze Sądowym (KRS).

3. Błędne jest jednak stanowisko organu co do braku możliwości występowania w charakterze strony przez spółkę jawną nie wpisaną do KRS. Kodeks handlowy z 1934 r. w art. 112 pkt 4 przyjmował jako zasadę, że śmierć wspólnika powoduje rozwiązanie spółki jawnej (zasada ta została utrzymana w art. 58 pkt 4 k.s.h.). Pomimo śmierci wspólnika spółka trwała nadal tylko wówczas, jeżeli umowa spółki tak stanowiła (art. 114 kodeksu handlowego), taką klauzulę przewidywała zaś umowa spółki z [...] kwietnia 1947 r. Tym samym brak ujawnienia Spółki jawnej w KRS nie oznaczał utraty przez nią zdolności procesowej. Z art. 9 przepisów wprowadzających ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym wynika, że do czasu rejestracji zachowują moc dotychczasowe wpisy w rejestrze sądowym. Oznacza to, że spółka istnieje i może być stroną postępowań administracyjnych, a jej reprezentacja jest regulowana art. 29 ksh.

4. Zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 100 Kpa i doprowadziło do zbytecznego wydłużenia postępowania ponad rozsądny termin, co prowadzi do naruszenia art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmieniona następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełniona Protokołem nr 2 (Dz. U. z 1993 Nr 61, poz. 284 ze zm.), gwarantującej stronie prawo do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie.

W konsekwencji w celu usunięcia naruszenia prawa w ramach niniejszej sprawy konieczne stało się uchylenie postanowienia o zawieszeniu postępowania, jako wydanego naruszeniem art. 97 § 1 pkt 4 Kpa oraz postanowienie stwierdzającego wniesienie zażalenia po terminie, które stało się bezprzedmiotowe. jak również zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienie o odmowie podjęcia postępowania jako wydanych z naruszeniem art. 100 Kpa.

1. 5. Skutkiem niniejszego wyroku powinno być ustalenie aktualnego statusu spółki i uznanie, że to spadkobiercy poprzednich udziałowców – czyli wnioskodawcy są uprawnieni do reprezentowania spółki.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 135 oraz art. 152 Ppsa orzeczono jak w sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania na rzecz skarżących orzeczono na podstawie art. 200 Ppsa.