Uzasadnienie
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji postanowieniem z [...] stycznia 2019 r., nr [...], po rozpatrzeniu zażalenia K. M., J. M. i W. M. stwierdził niedopuszczalność zażalenia na postanowienie Wojewody [...] z [...] października 2018 r., nr [...].
Powyższe postanowienie wydane zostało w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Postanowieniem z [...] października 2018 r., nr [...], Wojewoda [...], działając na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy z 8 lipca 2005 r., pozytywnie ocenił spełnienie wymogów ustawy przez A. S., K. M., J. M., W. M. i B. B. oraz wezwał ich do wskazania jednej z form realizacji prawa do rekompensaty, określonych w art. 13 ustawy, wskazania numerów rachunków bankowych, w przypadku wyboru świadczenia pieniężnego w formie przelewu oraz dołączenia operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego, w którym określona zostanie wartość nieruchomości pozostawionych przez: - J. M. i J. M. w [...] nad [...], pow. [...], woj. [...], obecnie [...].
Na powyższe postanowienie K. M., J. M. i W. M. złożyli zażalenie, bezpośrednio do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji postanowieniem z [...] stycznia 2019 r., nr [...], po rozpatrzeniu zażalenia K. M., J. M. i W. M. stwierdził niedopuszczalność zażalenia na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] października 2018 r., nr [...]. W uzasadnieniu wskazano, że zażalenie jest niedopuszczalne ze względu na niezaskarżalność postanowienia wydanego na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy z 8 lipca 2005 r.
Podkreślono, że na podstawie art. 134 k.p.a. w związku z art. 144 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność zażalenia. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Niedopuszczalność zażalenia ma miejsce m.in. wówczas, gdy strona postępowania użyje tego środka zaskarżenia w odniesieniu do postanowienia, na które zażalenie nie przysługuje.
Minister wskazał również, że na podstawie art. 141 § 1 k.p.a., na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi, z czym nie mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie. Na postanowienie wydane przez organ wojewódzki na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy z 8 lipca 2005 r. zażalenie nie przysługuje. Postanowienie takie jest więc ostateczne i nie podlega zaskarżeniu. Podkreślono, że zgodnie z treścią art. 142 k.p.a., postanowienie, na które nie służy zażalenie, strona może zaskarżyć tylko w odwołaniu od decyzji.
Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli K. M., J. M. i W. M. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:
- 1. art. 127 § 2 w związku z art. 142 k.p.a. w brzmieniu dotychczasowym, tj. przed 7 kwietnia 2017 r., poprzez przyjęcie przez organ odwoławczy, że odwołanie wnioskodawców od postanowienia Wojewody jest zażaleniem, a nie odwołaniem, a na dostarczonym wnioskodawcom postanowieniu Wojewody z [...] października 2018 r. umieszczono tylko informację, że na niniejsze postanowienie nie przysługuje zażalenie, natomiast można je zaskarżyć tylko w odwołaniu od tej decyzji. Niestety w tym pouczeniu urząd nie określił do jakiej instancji się odwołać ani w jakim terminie wnieść odwołanie.
- 2. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 3 ust. 1 i 2, art. 5 ust. 1 i 2 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez przyjęcie, że B. B. wywodzi swoje prawa do rekompensaty z uprawnienia testamentowego po swojej kuzynce J. S. (zmarłej [...] stycznia 2008 r.) na podstawie testamentu własnoręcznie sporządzonego przez J. S. z [...] marca 2000 r. na podstawie jednoznacznego w swej treści testamentu, którego wykładnia przez pryzmat okoliczności, jakie nastąpiły po jego sporządzeniu tj po wejściu w życie ustawy o realizacji prawa do rekompensaty nie jest możliwa, a wykładnia testamentu nie może prowadzić do jego uzupełnienia o postanowienia, których on nie zawiera, w konsekwencji nie może być podstawą jakichkolwiek interpretacji woli testatora.
- 3. naruszenie prawa procesowego, w tym art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78, art. 80, art. 7 k.p.a. przez ich niezastosowanie, co miało wpływ na mylnie ustalony stan faktyczny i spowodowało wydanie błędnej pozytywnej oceny dowodu potwierdzającego legitymację prawną do złożenia wniosku oraz otrzymania rekompensaty za mienie nieruchome pozostawione na byłym terytorium RP na podstawie testamentu J. S., przez B. B. Wskazując na powyższe skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz o zwrot od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Sądowa kontrola zaskarżonego postanowienia prowadzona na podstawie art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 2167) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) doprowadziła do uznania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ postanowienie nie narusza prawa.
Przedmiotem zaskarżonego postanowienia jest stwierdzenie niedopuszczalności zażalenia wniesionego przez K. M., J. M. i W. M. na postanowienie Wojewody [...] z [...] października 2018r. wydane w trybie art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2005 r. Nr 169, poz. 1418 ze zm.).
Postanowienie to ma charakter wyłącznie procesowy i nie rozstrzyga merytorycznie sprawy. Stwierdza ono jedynie, że od wydanych w toku postępowania administracyjnego postanowień o charakterze incydentalnym nie przysługuje środek zaskarżenia w postaci zażalenia.
Dokonując oceny legalności zaskarżonego postanowienia w pierwszej kolejności podnieść należy, że z uwagi na brak odmiennego uregulowania w ustawie z 8 lipca 2005 r., do postanowień wydawanych w toku postępowania w sprawach dotyczących potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie zabużańskie, w tym postanowień wydawanych w trybie art. 7 ust. 1 powołanej ustawy, zastosowanie mają przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie natomiast z zasadą wyrażoną w art. 141 § 1 k.p.a. na wydane w toku postępowania postanowienie służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. Oznacza to, że zażalenie przysługuje tylko wtedy, jeżeli z przepisów kodeksu wprost wynika, że zażalenie jest dopuszczalne. Jeżeli zatem Kodeks postępowania administracyjnego, oraz ustawa zabużańska w przepisie będącym materialnoprawną podstawą rozstrzygnięć organu I instancji (art. 7 powołanej ustawy) nie przewidują samoistnego środka zaskarżenia tego typu postanowień incydentalnych w postaci zażalenia, to środek ten stronie nie przysługuje.
Taka sytuacja zaistniała w przedmiotowej sprawie co obligowało Ministra do wydania w oparciu o art. 134 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. postanowienia o niedopuszczalności zażalenia. Organ nie dysponuje bowiem w tym względzie uznaniem administracyjnym.
W tym stanie rzeczy nie można zarzucić Ministrowi, że wydając kwestionowane postanowienie, w sposób wadliwy zastosował wyżej wymienione przepisy postępowania administracyjnego lub dopuścił się innego naruszenia prawa skutkującego koniecznością uchylenia zaskarżonego postanowienia. Zważyć przy tym należy, że rozpoznanie merytoryczne przez organ odwoławczy niedopuszczalnego środka zaskarżenia stanowiłoby rażące naruszenia prawa, skutkujące stwierdzeniem nieważności wydanego w takim wypadku rozstrzygnięcia, w oparciu o art.156 § 1 pkt 2 k.p.a. Nie mogą być natomiast przedmiotem rozważań Sądu zarzuty strony odnoszące się do prawidłowości postępowania zakończonego wydaniem postanowienia z [...] października 2018 r., w tym kwestie dotyczące materiału dowodowego (dokumentów) zgłaszanych organowi w tym postępowaniu. Wykraczałoby to bowiem poza granice sprawy wyznaczonej treścią zaskarżonego postanowienia, którego istotą jest wyłącznie kwestia procesowa, dotycząca dopuszczalności zażalenia na postanowienie Wojewody [...] z [...] października 2018 r. Wskazać jednocześnie należy, że w sytuacji nieprzysługiwania zażalenia na postanowienie (co miało miejsce w niniejszej sprawie) strona skarżąca nie będzie pozbawiona ochrony przed skutkami jakie dla ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy może to postanowienie wywołać.
Zgodnie bowiem z art. 142 k.p.a. postanowienie takie skarżący będą mogli zaskarżyć w odwołaniu od decyzji, która wydana zostanie w następstwie merytorycznego rozpoznania sprawy w przedmiocie przyznania prawa do rekompensaty.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art.151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 p.p.s.a.