Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] lutego 2011 r., Nr [...] Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego umorzył postępowanie odwoławcze wywołane odwołaniem W. G. i B. C. od decyzji Kierownika Delegatury w C. Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w W. z dnia [...] września 2010 r. zezwalającej na remont budynku posadowionego na działkach ewid. nr [...] i [...] w C., u zbiegu ulic [...] [...].
Decyzja powyższa zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Wnioskiem z dnia [...] września 2010 r. "X" S.C. D. J. i Spółka wnieśli o wydanie zezwolenia na prowadzenie prac na terenie wpisanym do rejestru zabytków, polegających na remoncie istniejącego budynku handlowo-usługowego położonego na działkach oznaczonych nr ewid. [...] i [...].
Decyzją z dnia [...] września 2010 r., Nr [...][...] Wojewódzki Konserwator Zabytków wydał pozwolenie na remont istniejącego budynku handlowo usługowego, położonego na terenie w/w działek. W uzasadnieniu organ wskazał, że teren objęty inwestycją znajduje się w układzie historycznego założenia urbanistycznego śródmieścia miasta C., wpisanym do rejestru zabytków województwa [...] pod nr [...], na którym wszystkie działania inwestycyjne wymagają pozwolenia Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Wskazał jednocześnie, że przewidziane we wniosku prace, polegające na częściowej wymianie okien i drzwi oraz ścianek działowych, jak również odświeżeniu elewacji i jej detalu, podyktowane są potrzebą dostosowania obiektu do nowych potrzeb użytkowych oraz poprawą wartości estetycznej.
Ponadto stwierdził, że wskazany przez wnioskodawcę zakres prac pomija ingerencję w zewnętrzną formę architektoniczną i ogranicza się jedynie do prac wewnątrz obiektu i nie wpłynie na walory chronionego, historycznego założenia urbanistycznego.
Od decyzji powyższej odwołania złożyły W. G. i B. C. W. G. w swym odwołaniu stwierdziła, że pozbawiono ją praw poprzez zaniechanie objęcia ochroną zabytkowej kamienicy przy ul. [...], znajdującej się na sąsiedniej działce nr [...], wpisanej do rejestru zabytków pod nr [...]. Zwróciła również uwagę, że w decyzji Kierownika Delegatury w C. [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków brak jest wzmianki dotyczącej projektu ruchomych schodów, których drgania mogłyby spowodować uszkodzenie zabytkowego budynku. Poza tym podniosła szereg zastrzeżeń i wątpliwości dotyczących zakresu robót remontowych.
B. C. w swym odwołaniu poparła zastrzeżenia W. G. wyrażone w jej odwołaniu, wyrażając przy tym wątpliwość czy istnieje ekspertyza, dotycząca wpływu drgań i pracy schodów ruchomych na ściany zabytkowej kamienicy. Zwróciła również uwagę, że w zaskarżonej decyzji organ pierwszej instancji nie uwzględnił "linijki światła" w stosunku do kamienicy.
Po rozpatrzeniu powyższych odwołań Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z dnia [...] lutego 2011 r., Nr [...] umorzył postępowanie odwoławcze. Uzasadniając swe rozstrzygnięcie Minister wskazał, że odwołujące się nie uczestniczyły w postępowaniu zakończonym zaskarżoną przez nie decyzją Kierownika Delegatury w C. Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w W. z dnia [...] września 2010 r., którą to decyzję przesłano im jedynie do wiadomości. Tym samym organ odwoławczy odmówił im przymiotu strony w niniejszym postępowania.
Skargi jednakowej treści na powyższą decyzję wniosły współwłaścicielki nieruchomości sąsiadującej z nieruchomością, której dotyczy decyzja, B. C. i W. G. Zarzuciły w nich naruszenie art. 138 par.1 pkt.3 k.p.a. w związku z art.28 k.p.a., art.7, 77 i 10 k.p.a.
Domagały się uchylenia wskazanej decyzji oraz zasądzenia kosztów.
W uzasadnieniu wskazały w szczególności, że zaskarżona decyzja narusza obowiązujące przepisy prawa materialnego i procedury, gdyż odmawia im przymiotu strony w postępowaniu, którego dotyczy. Została wydana w wyniku niedokładnego wyjaśnienia i błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Narusza słuszny interes skarżących gdyż zapadła z pominięciem ich twierdzeń i dowodów. Organy I i II instancji pominęły okoliczność faktyczną, że budynek stanowiący ich współwłasność, stykający się z obiektem, którego dotyczy planowany remont, o którym mowa w decyzji [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...].09.2010r., jest obiektem wpisanym do rejestru zabytków a do jego ścian zamontowane są balkony i balustrady obiektu objętego remontem.
W nadesłanych odpowiedziach na skargi Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wniósł o ich oddalenie.
Na rozprawie w dniu 8 grudnia 2011r. sąd, działając w oparciu o treść art.111 § 1 p.p.s.a. zarządził połączenie obu skarg w celu ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia uznając, iż mogły być objęte jedną skargą.
Strony podtrzymały swoje dotychczasowe stanowiska w sprawie, przy czym skarżące przedłożyły do akt sprawy zdjęcie obu budynków oraz kopię "opinii technicznej w sprawie ustalenia oceny stanu technicznego i konieczności zachowania odkrytych ankr w celach kontrolno-pomiarowych".
W następstwie powyższego, pełnomocnik Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego zgłosił zastrzeżenie do protokołu rozprawy.
Na pytanie sądu wyjaśnił, że w jego ocenie zostały przez Sąd naruszone przepisy postępowania poprzez dopuszczenie dowodu z dokumentów przedłożonych przez skarżącą, które wykraczają poza niezbędny zakres postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skargi podlegają uwzględnieniu.
Ocena zaskarżonej decyzji przeprowadzona w zakresie wynikającym z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") potwierdza, iż organ odwoławczy uchybił obowiązującym przepisom prawa w sposób uzasadniający uwzględnienie skarg.
Wydanie decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. uzależnione było od potwierdzenia braku po stronie skarżących B. C. i W. G. interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. w postępowaniu prowadzonym w przedmiocie wydania przez [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków pozwolenia, o którym mowa w art. 36 ust. 1 pkt. 11 ustawy z dnia z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.
Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. b) tej ustawy, ochronie i opiece podlegają, bez względu na stan zachowania zbytki nieruchome będące, w szczególności układami urbanistycznymi, ruralistycznymi i zespołami budowlanymi.
Przedmiotem ochrony w przypadku układu urbanistycznego jest przestrzenne założenie miejskie lub wiejskie, zawierające zespoły budowlane, pojedyncze budynki i formy zaprojektowanej zieleni, rozmieszczone w układzie historycznych podziałów własnościowych i funkcjonalnych, w tym ulic lub sieci dróg (ar. 3 pkt 12 ustawy).
W orzecznictwie wskazano, że układ przestrzenny miasta kształtuje określony przez historyczne rozplanowanie placów i ulic, ich przebieg, szerokość i przekrój, historyczny kształt i wielkość działek oraz ich sposób zagospodarowania, współzależność między zabudową, zielenią a otwartą przestrzenią, wygląd zewnętrzny budowli określony skalą, rozmiarami, stylem, konstrukcją, materiałami, kolorem i wystrojem, współzależność między miastem lub dzielnicą zabytkową, a otaczającym je środowiskiem naturalnym i kulturowym, różne funkcje, które miasto lub dzielnice spełniały w przeszłości (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 lipca 2006 r., I SA/Wa 2217/05, niepubl. oraz I SA/Wa 1369/10).
Zdefiniowanie pojęcia historycznego układu urbanistycznego jest istotne w kontekście oceny okoliczności faktycznych niniejszej sprawy, w tym także istnienia interesu prawnego B. C. i W. G. w przedmiotowej sprawie, gdyż nieruchomość przeznaczona do remontu - do której odnosi się sporna decyzja, położona jest na obszarze układu historycznego założenia urbanistycznego śródmieścia miasta C., wpisanego do rejestru zabytków województwa [...] pod nr [...] w dniu [...].04.1992r. (niesporne). Na tym samym obszarze, w bezpośrednim sąsiedztwie wymienionej nieruchomości (stykają się bezpośrednio), znajduje się także nieruchomość pozostająca własnością skarżących zabudowana budynkiem, który został wpisany do rejestru zabytków osobną decyzją Urzędu Wojewódzkiego w C. – Wydziału Kultury i Sztuki Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w dniu [...].07.1990r.
Biorąc pod uwagę przedmiot ochrony i wzajemne położenie budynku, którego dotyczy kwestionowana decyzja oraz budynku stanowiącego własność skarżących uznać należy, że właściciele nieruchomości sąsiedniej są stroną postępowania prowadzonego w trybie art. 36 ust. 1 pkt. 11 ustawy, jeżeli nieruchomość ta, obok nieruchomości, której dotyczy udzielenie pozwolenia, jest częścią tego samego układu urbanistycznego.
Wydanie decyzji w oparciu o art. 36 ust. 1 pkt. 11 ustawy, a więc udzielenie zgody na podjęcie działań, które mogłyby prowadzić do naruszenia substancji lub zmiany wyglądu budynku usytuowanego w układzie urbanistycznym wpisanym do rejestru zabytków, oddziałuje bowiem nie tylko na wizerunek całego układu ale także w bezpośredni sposób na nieruchomość sąsiednią objętą ochroną konserwatorską.(vide: wyrok WSA w Warszawie I SA/Wa 1148/10).
Przedstawione powyżej warunki zaistniały w przedmiotowej sprawie administracyjnej, gdyż zarówno nieruchomość będąca własnością skarżących, jak też nieruchomość przeznaczona do remontu, która znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie nieruchomości skarżącej, położone są na obszarze objętym ochroną konserwatorską wynikającą z wymienionej decyzji z dnia [...].04.1992 r.
Organ drugiej instancji niezasadnie zatem ocenił, iż odwołujące się nie są stronami postępowania odwoławczego dotyczącego decyzji [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] września 2010 r., naruszając tym samym przepisy postępowania, to jest art. 28 k.p.a. i art. 138 § 1 pkt. 3 k.p.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy.
W odniesieniu do zgłoszonego przez pełnomocnika Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego zastrzeżenia do protokołu rozprawy, podnieść należy, że nie znajduje ono uzasadnienia w kontekście obowiązujących przepisów postępowania administracyjnego. Strony mogą w toku postępowania przed sądem składać pisma i dokumenty, których treść jest ich zdaniem istotna dla rozpoznania skargi. Rzeczą sądu jest natomiast dokonanie oceny jaki mają one ewentualny wpływ na rozstrzygnięcie w świetle obowiązujących przepisów prawa. Artykuł 106 § 4 p.p.s.a. stanowi, że sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeśli jest to istotne dla wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W sprawie niniejszej złożone dokumenty nie zostały dopuszczone jako dowody w sprawie, a ich treść nie wpłynęła na orzeczenie sądu.
Z tych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 152 p.p.s.a., orzekł jak sentencji wyroku. O kosztach Sąd rozstrzygnął na podstawie art. 200 p.p.s.a.