Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 12 września 2016 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił przyznania J. L. prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. L. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2016 r., nr [...], w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania.
Referendarz sądowy wskazał, że w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 lipca 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 473/16, oddalającym skargę J. L. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2016 r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie przejęcia gospodarstwa rolnego na własność Państwa, skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata, wskazując, że nie posiada wystarczających środków na ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika procesowego z wyboru. Skarżąca podała, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe utrzymywane z dwóch źródeł dochodu – emerytury oraz renty zagranicznej, na dowód czego przedstawiła wyciąg z rachunku bankowego potwierdzający wpływ renty oraz odcinek przekazu pocztowego dokumentującego odbiór świadczenia emerytalnego za lipiec 2016 r. Miesięczny dochód netto wnioskodawczyni wynosi [...] zł. Ponadto wnioskodawczyni wskazała, że miesięcznie na utrzymanie konieczne przeznacza [...] zł, gdyż ponosi następujące wydatki: utrzymanie domu i ubranie [...] zł, wyżywienie – [...] zł, leczenie – [...] zł, media – [...] zł. Zaznaczyła, że okresowo ponosi dodatkowe koszty utrzymania związane z remontem domu czy zakupem opału, na co w skali roku przeznacza ok. [...] zł. Wnioskodawczyni jest współwłaścicielem domu o wartości ok. [...] zł oraz właścicielem działki rolnej o pow. [...] ha (wartość szacunkowa [...] zł), na rachunku bankowym posiada środki w wysokości [...] zł, nie posiada innego majątku.
Zdaniem referendarza sądowego wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż nie można przyjąć, że skarżąca wykazała, iż spełnia ustawową przesłankę przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. W ocenie referendarza sądowego sytuację finansową skarżącej postrzegać należy jako dobrą i stabilną, co wynika z faktu posiadania przez wnioskodawczynię dwóch stałych źródeł dochodu (renty i emerytury) przynoszących stronie miesięczny wpływ do budżetu domowego w wysokości [...] zł, a zatem środki znacznie przekraczające minimum socjalne, które według średniorocznych danych opublikowanych przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych, dla jednoosobowego gospodarstwa emeryckiego w 2015 r. wynosiło 1.080,20 zł. Wobec czego referendarz sądowy podniósł, że stałe wydatki wnioskodawczyni przewyższają ww. kwotę, przyjmowaną jaką umożliwiającą prowadzenie gospodarstwa domowego w warunkach zapewniających minimum socjalne, a z posiadanej nadwyżki finansowej strona zgromadziła oszczędności w kwocie [...] zł, co umożliwia jej ustanowienie adwokata z wyboru.
Odnosząc się do deklaracji strony, z których ma wynikać, że prowadzone przez nią gospodarstwo domowe generuje stałe wydatki na kwotę [...] zł miesięcznie i wymaga nakładów dodatkowych ok. [...] zł na wydatki ponoszone okresowo referendarz sądowy zauważył, że są one mało wiarygodne. W opinii referendarza sądowego roczna nadwyżka środków pozostałych po poniesieniu ww. wydatków stałych ([...] zł oszczędności rocznie) nie pozwala bowiem zgromadzić funduszy w kwocie podanej przez stronę jako ponoszoną na niezbędne wydatki okresowe (tj. [...] zł). Przy czym koszty postępowania sądowego należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami.
Reasumując, referendarz sądowy, wskazał na posiadanie przez wnioskodawczynię stałego źródła dochodu, przynoszącego jej środki na utrzymanie na poziomie wyższym niż przyjmowanym jako niezbędny dla zabezpieczenia prawidłowego prowadzenia jednoosobowego gospodarstwa emeryckiego, tytułu prawnego do nieruchomości wykorzystywanej do uprawy rolnej, a ponadto oszczędności w wysokości pozwalającej skarżącej samodzielnie ustanowić adwokata w celu sporządzenia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 1 lipca 2016 r. bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego. Powyższe nie pozwalało, w opinii referendarza sądowego, uznać, że wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy zasługiwał na uwzględnienie, ponieważ z oświadczeń strony nie wynika obiektywna niemożność odnalezienia przez nią źródeł pokrycia kosztów działania adwokata ustanowionego przez nią z wyboru w zasobach własnych.
Na opisane postanowienie referendarza sądowego z dnia 12 września 2016 r. J. L. złożyła sprzeciw, w treści którego wskazała, że z postanowienia referendarza sądowego wynika, iż okresowe koszty skarżącej w skali roku związane z kupnem opału lub remontu domu wynoszą [...] zł, co nie jest zgodne z prawdą, gdyż skarżąca podając taką informację pomyliła się. Koszty te bowiem wynoszą [...] zł. Jednocześnie środki, które udało się skarżącej zaoszczędzić w roku 2016 to [...] zł i musi za nie kupić opał na zimę w kwocie [...] zł. Resztę zaoszczędzonej kwoty skarżąca przeznaczy na drobny remont domu. Wobec powyższego strona wniosła o ponowne rozpatrzenie wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
W myśl art. 260 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej "p.p.s.a.") - w brzmieniu znajdującym zastosowanie do spraw, w których skargi wniesiono po dniu 14 sierpnia 2015 r. - rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka, jako Sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.).
Stosownie do art. 245 § 1 i 2 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest jednak od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. Zgodnie z § 1 pkt 2 tego artykułu osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji tego przepisu wynika, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy.
W okolicznościach przedmiotowej sprawy, mając na względzie sytuację materialną wnioskodawczyni, w tym wyjaśnienia zawarte przez wnioskodawczynię we wniesionym sprzeciwie, Sąd uznał, iż wnioskodawczyni nie jest w stanie samodzielnie ponieść kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika z wyboru.
Strona wyjaśniła w sprzeciwie, że pomyliła się podając kwotę dodatkowych wydatków, związanych z zakupem opału i drobnymi remontami domu, ponoszonych okresowo w gospodarstwie domowym w skali roku i błędnie wskazała kwotę [...] zł zamiast kwoty [...] zł. Przy czym powyższa okoliczność ma istotne znaczenie dla oceny jej sytuacji finansowej. Jednocześnie wnioskodawczyni oświadczyła, że zaoszczędzona przez nią w 2016 r. kwota w wysokości [...] zł jest przeznaczona na zakup opału na zimę, który kosztować będzie około [...] zł, a pozostałą część ww. kwoty zamierza przeznaczyć na drobny remont domu.
W ocenie Sądu, mając na uwadze powyższe dane, uznać należy, że wnioskodawczyni znajduje się w sytuacji materialnej, która przemawia za uwzględnieniem wniosku o przyznanie prawa pomocy zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata z urzędu, gdyż strona nie jest w stanie ponieść kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika z wyboru, bowiem posiadane środki przeznacza w całości na bieżące utrzymanie – co wykazała.
W świetle powyższego Sąd postanowił, jak w sentencji na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 § 1 i 2 p.p.s.a.