Uzasadnienie
A. K., D. N., M. K., T. Ś., A. W. i B. K. pismem z dnia 8 lutego 2018 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 września 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa 578/15, mocą którego Sąd uwzględnił skargę na bezczynność Prezydenta [...] i zobowiązał organ do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] ozn. hip. "[...]", rej. hip. W[...] stanowiącą część obecnych działek ewidencyjnych nr [...] i nr [...] z obrębu [...], w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.
Skarżący, na podstawie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) – dalej jako P.p.s.a., wnieśli o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny z tytułu niewykonania wyroku, stwierdzenie rażącego naruszenia prawa, przyznanie od organu, na podstawie art. 154 § 7 P.p.s.a. na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej w wysokości po 21 315 zł, tj. pięciokrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w 2017 r., skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym oraz o zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa prawnego.
W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślili, że prawomocny wyrok z dnia 30 września 2015 r. wraz z aktami sprawy doręczony został do organu w dniu 16 grudnia 2015 r., zatem zakreślony termin upłynął w dniu 16 kwietnia 2016 r. Wyrokiem z dnia 21 października 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 1112/16 wymierzono organowi grzywnę w wysokości 1000 zł i orzeczono, że bezczynność w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Mimo to organ nie zakończył postępowania.
Skarżący zaznaczyli, że obecnie brak jest jakichkolwiek przeszkód do zlecenia wykonania operatu szacunkowego i zakończenia postępowania. W sprawie wydane zostały dwie decyzje odszkodowawcze, tj. z dnia [...] września 2007 r. i z dnia [...] stycznia 2009 r. Nadal jednak nie została wydana decyzja co do powierzchni [...] m², do czego zobowiązał pkt V decyzji z dnia [...] stycznia 2009 r. Po wydaniu zaś tej decyzji organ nie podejmował jakichkolwiek czynności zmierzających do wypłaty odszkodowania za pozostałą powierzchnię.
Skarżący wskazali ponadto, że pismem z dnia 17 stycznia 2018 r. wezwano organ do wykonania wyroku.
Wnosząc o przyznanie sumy pieniężnej skarżący podnieśli, że postępowanie prowadzone jest w sposób przewlekły od wielu lat, organ nie wykonał w/w wyroku z dnia 30 września 2015 r. i od jego wydania nie podjął jakichkolwiek czynności w sprawie. Prezydent wydawał ponadto decyzje dotyczące ustalenia i wypłaty odszkodowania innym podmiotom, gdzie wnioski składane były później niż wniosek skarżących. Zdaniem skarżących brak jest okoliczności usprawiedliwiających drastyczną zwłokę organu i istnieje obawa, że bez nałożenia tej sankcji sprawa nadal nie zostanie załatwiona. Na potwierdzenie twierdzeń powołano wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2017 r. sygn. akt I OSK 1677/17, zaś w piśmie z dnia 23 marca 2018 r. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 10 lipca 2010 r. nr 16651/05.
W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie podkreślając, że decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] ustalone zostało odszkodowanie za część nieruchomości oraz że opóźnienia w rozpatrywaniu spraw spowodowane są m.in. bardzo dużą ilością wpływającej do Biura Spraw Dekretowych korespondencji dotyczącej spraw odszkodowawczych. Waga tych spraw, stopień ich skomplikowania oraz złożoność okoliczności, które powinny być ustalone w ich toku, nie pozwala na dotrzymanie ustawowych terminów przewidzianych na ich rozpatrzenie. O kolejności rozpatrzenia spraw nie może też decydować aktywność procesowa stron i ilość składanych skarg, tym bardziej, że wniosek skarżących jest relatywnie nowy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga jest uzasadniona.
Stosownie do treści art. 154 P.p.s.a., w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny.
W myśl art. 154 § 2 P.p.s.a Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Z powołanego art. 154 § 1 P.p.s.a. wynikają dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 P.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku.
Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie obie przesłanki zostały spełnione.
W aktach sprawy znajduje się pismo skarżących z dnia 17 stycznia 2018 r., którym wezwano Prezydenta [...] do wykonania wyroku z dnia 30 września 2015 r.
Kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 P.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi.
Jak wynika z analizy akt odpis prawomocnego wyroku z dnia 30 września 2015 r. - zobowiązującego organ do rozpoznania wniosku w przedmiocie przyznania odszkodowania w terminie czterech miesięcy - wraz z uzasadnieniem oraz aktami administracyjnymi sprawy doręczone zostały organowi w dniu 16 grudnia 2015 r. Termin załatwienia sprawy upłynął zatem w dniu 16 kwietnia 2016 r. W wyniku zaś wniesionej przez skarżących skargi wyrokiem z dnia 21 października 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 1112/16 wymierzono Prezydentowi grzywnę w wysokości 1000 zł. W orzeczeniu tym Sąd stwierdził jednocześnie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Pomimo powyższego orzeczenia wymierzającego grzywnę Prezydent [...] nadal nie wydał stosownego rozstrzygnięcia. Do dnia 3 lipca 2018 r., tj. do dnia rozpoznania przez Sąd kolejnej skargi w przedmiocie wymierzenia grzywny, sprawa odszkodowania za opisaną wyżej nieruchomość nie została rozstrzygnięta. Podkreślić przy tym trzeba, że z analizy akt wynika, iż po wydaniu wyroku z dnia 30 września 2015 r. Prezydent nie podejmował działań mających na celu zgromadzenie materiału dowodowego i zakończenie postępowania.
W świetle powyższego stwierdzić należy, że w sprawie spełnione zostały przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 P.p.s.a. i wymierzenie organowi grzywny. Stosownie natomiast do art. 154 § 6 P.p.s.a. grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów.
Biorąc pod uwagę długość przekroczenia wyznaczonego wyrokiem z dnia 30 września 2015 r. terminu na załatwienie sprawy, a także mając na uwadze, że Prezydent [...] nie podejmował działań mających na celu załatwienie sprawy, Sąd uznał, że grzywna w wysokości 3000 zł jest adekwatną sankcją za niewykonanie przedmiotowego wyroku. Wymierzona kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a., spełniając funkcję represyjno – dyscyplinującą. Zauważyć przy tym trzeba, że wskazywane w odpowiedzi na skargę okoliczności (wydanie decyzji ustalającej odszkodowanie za część nieruchomości oraz duża ilość spraw, stopień ich skomplikowania i aktywność stron) nie stanowią usprawiedliwienia niewykonania prawomocnego wyroku sądu administracyjnego.
Sąd uznał jednocześnie, że wobec znacznego przekroczenia wyznaczonego w wyroku z dnia 30 września 2015 r. terminu oraz niepodejmowania czynności mających na celu wyjaśnienie sprawy i zgromadzenie materiału dowodowego bezczynność organu w wykonaniu w/w wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Sąd stwierdził przy tym brak podstaw do uwzględnienia wniosku o przyznanie skarżącym od organu sumy pieniężnej, o której mowa w art. 154 § 7 P.p.s.a. Wskazana sankcja powinna być stosowana w sytuacjach wyjątkowych. Skarżący w żaden sposób nie uzasadnili konieczności zastosowania tego szczególnego środka. Podnoszone w skardze okoliczności dotyczące obawy, że sprawa nie zostanie załatwiona, fakt, że organ rozpoznał wnioski innych podmiotów, czy też okoliczność przyznania sumy pieniężnej w innej sprawie, nie stanowią podstawy do uwzględnienia żądania.
W ocenie Sądu, to wymierzona grzywna stanowi dolegliwość finansową wobec organu, mobilizującą go do wydania orzeczenia. Natomiast suma pieniężna określona w art. 154 § 7 P.p.s.a. stanowi formę zadośćuczynienia dla strony skarżącej za niewykonanie wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność organu. Skarżący nie wykazali jaką krzywdę ponieśli wskutek niewykonania przez organ wyroku Sądu z dnia 30 września 2015 r. Należy mieć na względzie, że wcześniejszymi decyzjami, tj. z [...] września 2007 r. i [...] stycznia 2009 r. organ rozpoznał już znaczną część wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość dekretową i ustalił odszkodowanie. Nie została wydana jeszcze decyzja dotycząca odszkodowania za [...] m² tej nieruchomości. Skarga w tej części podlega więc oddaleniu.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 154 § 1, § 2 i § 6 oraz art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w związku z art. 120 P.p.s.a. O kosztach (na które składają się 200 zł wpisu od skargi oraz 480 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika) orzeczono na mocy art. 200 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265).