Uzasadnienie
Decyzją z [...] stycznia 2013 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania W. R., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z [...] sierpnia 2012 r., nr [...] odmawiającą W. R. przyznania jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka.
Zaskarżone rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego zostało wydane w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy.
Decyzją z [...] sierpnia 2012 r., nr [...] Prezydent W., na podstawie art. 15b, art. 20 ust. 2 i 3, art. 24 ust. 1 i art. 26 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) odmówił W. R. przyznania świadczeń rodzinnych w formie jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka – B. R. Organ stwierdził bowiem, że z dołączonego do akt sprawy zaświadczenia lekarskiego wynika, iż W. R. pozostawała pod opieką lekarską od [...] tygodnia ciąży do porodu. Tym samym nie została spełniona przesłanka z art. 15b ust. 5 w/w ustawy, tj. pozostawania kobiety pod opieką lekarską nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu.
Po rozpatrzeniu odwołania W. R., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] stycznia 2013 r., nr [...] utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu Kolegium, oprócz podtrzymania stanowiska Prezydenta W. odnośnie niespełnienia przesłanek z art. 15b ust. 5 i 6 ustawy, dodało, że przepisy art. 15b ust. 5 i 6 wprowadzone zostały do ustawy o świadczeniach rodzinnych na mocy art. 7 pkt 1 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 237, poz. 1654). W myśl art. 18 ustawy nowelizującej wskazany wyżej obowiązek potwierdzenia opieki medycznej od nie później niż 10 tygodnia ciąży wszedł w życie z dniem 1 listopada 2009 r.
W skardze na rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] W. R. potwierdziła wcześniej prezentowane stanowisko, że w stosunku do jej osoby nie mają zastosowania przepisy art. 15b ust. 5 ustawy, które weszły w życie z dniem 1 stycznia 2012 r., bowiem w tej dacie nie pozostawała ona jeszcze w 10 tygodniu ciąży. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej podniesione.
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Ponadto zgodnie z treścią art. 119 pkt 1 w zw. z art. 120 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym jeżeli decyzja lub postanowienie są dotknięte wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 Kpa – co miało miejsce w niniejszej sprawie. Zaznaczyć również należy, że zarówno skarżąca, jak i organ wnioskowali o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.
Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję, stwierdza jej nieważność w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kpa lub w innych przepisach. Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 Kpa organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która m.in. wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.
Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, o jakim mowa w w/w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w całości podzielanym również w piśmiennictwie, rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa, albowiem wydanie przez organ odwoławczy w takim przypadku rozstrzygnięcia oznacza weryfikację w postępowaniu administracyjnym (odwoławczym) decyzji ostatecznej, czyli decyzji, która korzysta z ochrony trwałości na podstawie art. 16 § 1 Kpa (por. A. Matan (w:) Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 385, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 grudnia 1998 r., IV SA 2294/96, wyrok NSA z dnia 7 sierpnia 2008 r. II OSK 901/07).
Sąd administracyjny stwierdzając, że organ dokonał rozpatrzenia odwołania wniesionego po terminie, a więc ponownie – wbrew prawu – rozpoznał sprawę co do meritum, zamiast wydać postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania na podstawie art. 134 Kpa, zobowiązany jest stwierdzić nieważność decyzji stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.
Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie.
Zgodnie z art. 129 § 1 i 2 Kpa, odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Ponieważ decyzja organu I instancji została doręczona stronie w dniu [...] września 2012 r. (co potwierdza kopia poświadczona za zgodność z oryginałem zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji przez P. R. – męża skarżącej), a odwołanie od tej decyzji, opatrzone datą [...] października 2012 r., zostało złożone osobiście w dniu [...] października 2012 r. w Wydziale Spraw Społecznych i Zdrowia dla Dzielnicy [...] Urzędu Miasta W. (co potwierdzają prezentata organu znajdująca się na odwołaniu oraz pismo Prezydenta W. z dnia [...] października 2012 r.), to nie może być wątpliwości, że zostało ono wniesione, mimo prawidłowego pouczenia zawartego w decyzji organu I instancji, po terminie, który upłynął w dniu [...] października 2012 r. Równocześnie z akt sprawy nie wynika, aby uchybiony termin został przywrócony.
W tej sytuacji merytoryczne rozpoznanie tego odwołania przez organ II instancji, który stwierdził bezpodstawnie, że odwołanie to zostało wniesione w ustawowym terminie, stanowiło rażące naruszenie prawa, o jakim mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa.
Ze wskazanych przyczyn Sąd nie miał możliwości merytorycznego rozpoznania skargi, ani ustosunkowania się do zawartych w niej zarzutów. Był natomiast zobowiązany do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 Kpa oraz art. 119 pkt 1 i art. 120 p.p.s.a.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Kolegium, biorąc pod uwagę wskazane wyżej uwagi, rozpatrzy sprawę przy uwzględnieniu treści art. 134 zd. 1 in fine w zw. z art. 129 § 1 i 2 Kpa.
Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku.