Uzasadnienie
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w W. z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...], orzekającą wpisanie do rejestru zabytków ruchomych województwa [...] tematycznej kolekcji przedmiotów artystycznych stanowiących wystrój wnętrz budynków Zespołu [...] położonego w W. przy ul. [...], w skład której wchodzą przedmioty w liczbie [...] sztuk, wyszczególnione w załączniku do decyzji stanowiącej jej integralną część oraz o nadaniu tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.
Z ustaleń organu odwoławczego wynika, że [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków w dniu [...] lipca 2006 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie wpisu do rejestru zabytków kolekcji przedmiotów stanowiących wyposażenie wnętrz pomieszczeń Zespołu [...] w W. W dniu [...] lipca 2006 r. Syndyk Masy Upadłościowej poinformował posiadacza kolekcji, tj. P. Klub [...] o planowanej aukcji wyznaczonej na dzień [...] sierpnia 2006 r. Powyższa okoliczności dała podstawę wojewódzkiemu konserwatorowi zabytków do podjęcia działań w oparciu o art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162, poz. 1568 z późn. zm.). W dniu [...] sierpnia 2006 r. miały miejsce komisyjne oględziny kolekcji, podczas których dokonano identyfikacji dzieł artystycznych – [...] sztuk, przechowywanych w pomieszczeniach budynku [...] wraz z "[...]" oraz [...]. Zbiór ten powiększany sukcesywnie do lat dziewięćdziesiątych XX w., stanowi właściwy wystrój [...] Zespołu [...], tematycznie związanych z funkcją tego zespołu.
Przepis art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, stanowi, iż zabytkiem jest nieruchomość lub rzecz ruchoma, ich część lub zespoły będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną, lub naukową.
Zgodnie z przepisem art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. b tej ustawy, ochronie i opiece podlegają zabytki ruchome będące kolekcjami stanowiącymi zbiory przedmiotów zgromadzonych i uporządkowanych według koncepcji osób, które tworzyły te kolekcje.
Stosownie do przepisu art. 10 ust. 2 ww. ustawy, wojewódzki konserwator zabytków może wydać z urzędu decyzję o wpisie zabytku ruchomego do rejestru zabytków w przypadku uzasadnionej obawy zniszczenia, uszkodzenia lub nielegalnego wywiezienia zabytku za granicę albo wywiezienia za granicę zabytku o wyjątkowej wartości historycznej, artystycznej lub naukowej.
Przedmiotowa kolekcja (obrazy, szkice, grafiki, rzeźby, tkaniny oraz nagrody przyznawane w kolejnych [...]), związana jest z działalnością Towarzystwa [...] w Polsce, powołanego w 1920 r. i była sukcesywnie powiększana do lat dziewięćdziesiątych XX w. Kolekcja ta stanowi wyposażenie wnętrz pomieszczeń Zespołu [...] w W. i jest tematycznie związana z ich funkcją. Zespół [...] w W. wybudowany w latach 1931-39 według projektu Z. P. z zespołem został wpisany do rejestru zabytków decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w W. z dnia [...] lipca 1989 r. Poszczególne obiekty posiadają zróżnicowaną wartość artystyczną, ale jednocześnie stanowią cenną kulturowo całość o znacznej wartości historycznej.
Przesłankami umożliwiającymi wydanie przez wojewódzkiego konserwatora zabytków decyzji o wpisie zabytku ruchomego do rejestru zabytków jest miedzy innymi uzasadniona obawa zniszczenia lub uszkodzenia danego zabytku.
W przedmiotowej sprawie nie ulega wątpliwości, iż zamiar sprzedaży dzieł sztuki wchodzących w skład ww. kolekcji stanowiących wyposażenie wnętrz pomieszczeń Zespołu [...] w W. przez Syndyka Masy Upadłościowej, stanowi poważne zagrożenie rozproszenia poszczególnych jej elementów, a tym samym zniszczenia tego zbioru.
Zasadnicze znacznie w tej sprawie ma ustalenie czy zbiór ww. przedmiotów stanowi kolekcję w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Przesłankami przemawiającymi za uznaniem dzieł sztuki stanowiących wyposażenie wnętrz pomieszczeń Zespołu [...] w W. za kolekcję jest to, że przedmioty te posiadają wspólna tematykę nawiązującą do funkcji budynków, w których były gromadzone przez kolejne lata jako składniki wystroju zabytkowych wnętrz. Zasadniczą część kolekcji stanowią portrety [...] oraz postaci związanych z długoletnią działalnością [...] w W. Tym samym można uznać, iż u podstaw tej kolekcji leży koncepcja gromadzenia obiektów związanych z historią i działalnością prowadzoną na terenie [...] w W. Kolekcja ta stanowi świadectwo minionej epoki, a jej zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną.
W związku z powyższymi ustaleniami organ odwoławczy uznał działania podejmowane w tej sprawie przez wojewódzkiego konserwatora zabytków za prawidłowe a decyzję organu I instancji za zgodną z prawem.
Skargę na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego wniósł Syndyk Masy Upadłości S. [...] w W. Sp. z o.o. w upadłości wnosząc o uchylenie w całości zaskarżone decyzji oraz decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania administracyjnego ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że doszło do naruszenia art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. W ocenie skarżącego w sprawie nie mamy do czynienia z kolekcją dzieł sztuki, a jedynie ze zbiorem nie powiązanych ze sobą tematycznie przedmiotów. Brak jest dokumentów świadczących o możliwości nadania temu zbiorowi miana kolekcji, a obie decyzje mają w tym zakresie charakter wyłącznie uznaniowy i nie znajdują uzasadnienia w stanie faktycznym sprawy. Z niezrozumiałych dla skarżącego przyczyn, w toku inwentaryzacji pominięto szereg cennych obiektów, zamieszczono obiekty faktycznie nie znajdujące się na terenie administrowanym przez skarżącego lub nie posiadające wartości artystycznej.
Skarżący podnosi również, że ustalenia skarżonej decyzji stoją w sprzeczności z podstawą zasadą prawa upadłościowego wyrażoną w art. 2 Prawa upadłościowego i naprawczego, którą jest dbałość o zaspokojenie w maksymalnie wysokim stopniu roszczeń wierzycieli upadłego.
Decyzje te nie uwzględniają także sytuacji gospodarczo – prawnej, w jakiej znajduje się skarżący, a także zasad wynikających z przepisów prawa upadłościowego.
W odpowiedzi na skargę Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest bezzasadna.
Nie jest uzasadniony zarzut skargi, że zaskarżona decyzja nie uwzględnia zasad prawa wynikających z przepisów prawa upadłościowego. W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji działały w oparciu o przepisy ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162, poz. 1568 ze zm.) i co do zgodności z przepisami tej ustawy podlega badaniu przez Sąd zaskarżona decyzja. W sprawie tej nie miały zastosowania przepisy Prawa upadłościowego i naprawczego, dlatego organ przy wydawaniu zaskarżonej decyzji nie mógł ich naruszyć. Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami jest ustawą szczególną. Przy stosowaniu jej przepisów, powołane do tego organy administracji publicznej, obowiązane są do przestrzegania wyłącznie zawartych w niej uregulowań prawnych. Ustawa ta nie nakłada na te organy obowiązku uwzględniania przy wydaniu decyzji sytuacji gospodarczo – prawnej podmiotów, których dotyczą rozstrzygnięcia zawarte w decyzji, jak i zasad odnoszących się do innych postępowań szczególnych jakim jest postępowanie upadłościowe.
Przepisy ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami nie zawierają przepisów regulujących procedurę uznania rzeczy ruchomych za kolekcję. Ustawodawca natomiast wprowadził w art. 6 ust. 1 lit. b powołanej ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami obowiązek ochrony i opieki zabytków ruchomych będących w szczególności kolekcjami, definiując w tym przepisie kolekcję jako zbiór przedmiotów zgromadzonych i uporządkowanych według koncepcji osób, które tworzyły te kolekcje.
Zakwalifikowanie więc określonych przedmiotów do kolekcji zostało pozostawione ocenie organów powołanych do ochrony i opieki nad zabytkami. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał, że przesłankami przemawiającymi za uznaniem wymienionych w załączniku do decyzji organu I instancji przedmiotów za kolekcję jest to, że przedmioty te posiadają spójną tematykę nawiązującą do funkcji budynków, w których były gromadzone przez kolejne lata jako składniki wystroju zabytkowych wnętrz. Zasadniczą część kolekcji stanowią portrety [...] oraz postaci związanych z długoletnią działalnością [...] w W. Organ uznał, że u podstaw tego zbioru leży koncepcja gromadzenia obiektów związanych z historią i działalnością prowadzoną na terenie [...] w W. Odpowiada wiec ta ocena definicji kolekcji zawartej w art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o ochronie zabytków i opiece nad tymi zabytkami. Organ stwierdził również, że poszczególne przedmioty posiadają zróżnicowaną wartość artystyczną, ale jednocześnie stanowią cenną kulturowo całość o znacznej wartości historycznej,
Decyzja o wpisaniu zabytku ruchomego, jakim jest kolekcja, do rejestru zabytków z urzędu została pozostawiona uznaniu powołanego do tego organu, gdyż art.. 10 ust. 2 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami stanowi, że wojewódzki konserwator zabytków może wydać z urzędu decyzję o wpisie zabytku ruchomego do rejestru w przypadku uzasadnionej obawy zniszczenia, uszkodzenia lub nielegalnego wywiezienia za granicę zabytku o wyjątkowej wartości historycznej, artystycznej lub naukowej.
Argumentacja przytoczona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji potwierdza zasadność wydania z urzędu przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w W. decyzji o wpisaniu kolekcji do rejestru zabytków ruchomych. Organ uznał, że kolekcja ta stanowi świadectwo minionej epoki, a jej zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną. Zamiar sprzedaży poszczególnych obiektów zgłoszony przez syndyka masy upadłości Spółki S. [...] w W. słusznie organ uznał za realne zagrożenie rozproszenia kolekcji równoznaczne z jej zniszczeniem. Jednocześnie organ wskazał, że sprzedaż takich obiektów nie jest zabroniona, jednakże w przypadku kolekcji wpisanej do rejestru zabytków nie jest możliwa sprzedaż poszczególnych jej elementów.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na zasadzie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.