Prosto w prawo Skróty klawiszowe⌘KCtrl KPrzejdź do przepisu, ustawy albo sygnatury/Pole pytania albo wyszukiwania na stronie← →Poprzedni i następny artykuł albo strona listyCKopiuj przypis; z zaznaczonym tekstem cytat z przypisemLKopiuj linkFUkryj albo pokaż spis treści ustawyEscZamknij panel, menu albo okno?Lista skrótów Dla profesjonalistyPro
Spis treści, przepisy i wyszukiwarka

Powołane przepisy 10

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawiez 21 sierpnia 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 487/19

prawomocnyRozstrzygnięcie: za organemTekst u wydawcy: CBOSA

Metryka

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Skład
Sędzia WSA Elżbieta Lenart przewodniczący, sprawozdawca
WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska WSA
Anna Falkiewicz-Kluj
referent stażysta Adrianna Siniarska protokolant
Rozpoznanie
na rozprawie w dniu 21 sierpnia 2020 r.
Sprawa
sprawy ze skargi A. P., U. P., W. P., M.T. i J. S. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.

Uzasadnienie

Decyzją z [...] stycznia 2019 r., nr [...], Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, po rozpatrzeniu wniosku J. S., U. P., A. P. i W. P., odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] listopada 2013 r., nr [...], odmawiającej potwierdzenia J. S. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. P. nieruchomości w C., województwo [...], poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

J.S. wnioskiem z 31 grudnia 2008 r. (data prezentaty) wystąpiła do Wojewody [...] o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia opisanej wyżej nieruchomości poza obecnymi granicami RP.

Następnie zawiadomieniem z 30 maja 2012 r. Wojewoda [...] - na podstawie art. 65 § 1 k.p.a. - przekazał Wojewodzie [...] do rozpatrzenia zgodnie z właściwością powyższy wniosek J.S..

Po rozpatrzeniu tego wniosku Wojewoda [...] decyzją z [...] listopada 2013 r., nr [...], odmówił potwierdzenia J.S. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. P. ww. nieruchomości poza obecnymi granicami RP.

W uzasadnieniu organ wskazał, że wnioskodawczyni - mimo wezwania - nie przedłożyła dowodów na: pozostawienie nieruchomości poza obecnymi granicami RP, posiadanie przez właściciela nieruchomości obywatelstwa polskiego na dzień 1 września 1939 r., zamieszkiwanie przez niego w tym dniu na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i opuszczenie terenów K. w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. W konsekwencji brak było podstawy do uwzględnienia wniosku J.S. o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP.

Stwierdził również, iż w postępowaniu nie udowodniono prawa własności do nieruchomości pozostawionej w C. poza obecnymi granicami RP.

Ponadto wnioskodawczyni nie wykazała, że opuszczenie przez J. P. byłego terytorium Państwa polskiego w 1958 r. nastąpiło w związku z II Wojną Światową.

W konkluzji Wojewoda stwierdził, iż nie zostały spełnione ustawowe przesłanki określone w ustawie z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.) - pozwalające na wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty.

Wnioskiem z 5 listopada 2018 r. J.S., U. P., A. P. oraz W. P., wystąpili do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Wojewody [...] z [...] listopada 2013 r.

Do wniosku dołączono:

  1. - potwierdzoną za zgodność z oryginałem kserokopię postanowienia Sądu Rejonowego dla K. z [...] sierpnia 1982 r., sygn. akt [...], zgodnie z którym spadek po M. P., zmarłym dnia [...] listopada 1981 r. na podstawie ustawy nabyli K. P. - żona, U. P. - córka, A. P. - syn, po 1/3 części,
  2. - potwierdzoną za zgodność z oryginałem kserokopię wypisu Aktu Poświadczenia Dziedziczenia rep. A Nr [...], stwierdzającego, że spadek po K. P., zmarłej w dniu [...] czerwca 2018 r., na podstawie ustawy nabyli syn A. P. oraz córka U. P., w udziale wynoszącym po 1/2 części w stosunku do całości spadku,
  3. - potwierdzoną za zgodność z oryginałem kopię pisma z 20 stycznia 1994 r, skierowanego do J. P. (tak w dokumencie) opatrzonego nieczytelnym podpisem (pismo nie zawiera nazwy oraz żadnych pieczęci organu państwowego je wydającego, brak też pieczęci osoby podpisującej),
  4. - potwierdzoną za zgodność z oryginałem kserokopię zaświadczenia Urzędu Miasta i Gminy w G. z dnia [...] listopada 1990 r., zaświadczającego: "że w rejestrze osób ubiegających się o odszkodowanie za pozostawione poza granicami kraju mienie pod numerem 156 zarejestrowano właściciela mienia: J. P. spadkobierca J.S.",
  5. - pełnomocnictwa udzielone adw. P. N. przez A. P., W. P., U. P. oraz J. S. Po rozpatrzeniu powyższego wniosku, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z [...] stycznia 2019 r., nr [...], odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] listopada 2013 r., nr [...].

W uzasadnieniu organ zauważył, że wnioskodawcy w treści wniosku wskazali m.in., że:

  1. - J.S. w 1990 r. złożyła do Urzędu Miasta i Gminy w G. wniosek o potwierdzenie uprawnień z tytułu pozostawienia przez J. P. nieruchomości poza obecnymi granicami RP,
  2. - w dniu 31 grudnia 2008 r. J.S. złożyła do Wojewody [...] wniosek o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP,
  3. - zawiadomieniem z 30 maja 2012 r. Wojewoda [...] przekazał Wojewodzie [...] przedmiotową sprawę do rozpatrzenia zgodnie z właściwością,
  4. - decyzją z [...] listopada 2013 r. Wojewoda [...] odmówił potwierdzenia J.S. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. P. przedmiotowej nieruchomości poza obecnymi granicami RP,
  5. - w dacie wydania ww. decyzji krąg spadkobierców po J. P. poza J. S. wyczerpywali: W. P., K. P., U. P. oraz A. P.,
  6. - w tej sprawie postępowanie zostało wszczęte pod rządami ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości, która przewiduje legitymację łączną po stronie wszystkich spadkobierców. W ocenie wnioskodawców zapadła w przedmiotowej sprawie decyzja musiała zatem niepodzielnie obejmować wszystkie strony, ponieważ brak uczestnictwa osób, których łączny udział w sprawie jest wymagany przez ustawę, prowadzi do nieważności postępowania.

Minister stwierdził, że zarzuty wnioskodawców nie zasługują na uwzględnienie. Wskazał, iż w aktach sprawy brak jest wniosku J.S. z 1990 r. o potwierdzenie uprawnień z tytułu pozostawienia przez J. P. nieruchomości poza obecnymi granicami RP - na który powołują się wnioskodawcy. Wojewoda [...] w piśmie z 13 grudnia 2018 r. - przy którym zostały przesłane akta przedmiotowej sprawy zakończonej decyzją z [...] listopada 2013 r. - poinformował, że [...] Urząd Wojewódzki w S. przy zawiadomieniu z 30 maja 2012 r. nie przekazał Wojewodzie [...] wniosku J.S. złożonego w 1990 r. do Urzędu Miasta i Gminy G. - co wynika także z treści zawiadomienia, w którym przywołano wyłącznie wniosek J.S. złożony do Wojewody [...].

Również pismo [...] Urzędu Wojewódzkiego z 28 listopada 2018 r. potwierdza jedynie, iż do Wojewody [...] przekazany został wniosek J.S. złożony do Wojewody [...] w dniu [...] grudnia 2008 r. oraz akta sprawy złożone przez J. S. do Urzędu Rejonowego w G., które zostały zarejestrowane pod nr [...]. Po przeprowadzonej analizie organ stwierdził, iż akta te nie zawierają wniosku J.S. z 1990 r.

Zdaniem organu, z powyższego wynika, że postępowanie prowadzone przed Wojewodą [...] zostało wszczęte i prowadzone na wniosek złożony w dniu 31 grudnia 2008 r. przez J. S. do Wojewody [...] o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP, tj. w trybie ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Fakt ten potwierdza także treść kwestionowanej decyzji Wojewody [...], w której powołano się wyłącznie na ww. wniosek strony złożony w dniu [...] grudnia 2008 r.

Następnie Minister wskazał, że z dyspozycji art. 5 ust. 1 ww. ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. oraz z sądowo-administracyjnej wykładni tego art. obowiązującej w dacie wydania przedmiotowej decyzji Wojewody [...] wynika, iż postępowanie w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty za majątek pozostawiony poza obecnymi granicami RP jest postępowaniem wszczynanym na wniosek zainteresowanego podmiotu. Przy czym dla skutecznego przyznania prawa do rekompensaty konieczne jest złożenie wniosku do dnia 31 grudnia 2008 r. przez każdego ze spadkobierców samodzielnie.

Zaznaczył, że rażące naruszenie prawa zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, iż owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Nie chodzi tu o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny. Ustalenie, czy w konkretnym wypadku nastąpiło "rażące naruszenie prawa", wymaga zawsze bardzo wnikliwego rozważenia sprawy. Naruszony przepis prawa nie może pozostawiać jakichkolwiek wątpliwości prawnych, a jego treść musi być jasna i nie może wywoływać sporów doktrynaIno - orzeczniczych. W tym zakresie organ przywołał wyrok NSA z 24 sierpnia 2010 r., sygn. akt I OSK 1415/09.

W związku z tym stwierdził, że z analizy akt sprawy wynika, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodzą podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji.

Zarzut rażącego naruszenia prawa musi wynikać z przesłanek niebudzących wątpliwości. Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. O oczywistej sprzeczności z treścią przepisu można mówić jedynie wówczas, gdy jego treść bez żadnych wątpliwości interpretacyjnych może być ustalona w bezpośrednim rozumieniu. Sytuacja taka w przedmiotowej sprawie nie ma miejsca.

W dalszej części uzasadnienia Minister podkreślił - odnosząc się do argumentacji wnioskodawców dotyczącej ciągłości postępowania i konieczności stosowania norm prawnych dotyczących potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie zabużańskie obowiązujących w dacie złożenia wniosku o rekompensatę oraz poprzez wszystkie kolejne regulacje prawne dotyczące kwestii zabużańskich, aż do obecnej ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. - że w aktach sprawy znajduje się wyłącznie wniosek J.S. złożony w dniu [...] grudnia 2008 r. do Wojewody [...]. W dacie złożenia tego wniosku kwestie zabużańskie regulowała ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. - zatem to wyłącznie ten akt prawny mógł mieć zastosowanie przy jego rozpatrywaniu (wyrok NSA z 27 stycznia 2016 r., sygn. akt I OSK 1052/14).

Dodał - odnosząc się do powołanej we wniosku o stwierdzenie nieważności uchwały NSA z 9 października 2017 r., sygn. akt I OPS 3/17 - że nie wiąże ona organu administracji publicznej w sposób bezpośredni. Organ rozpatrujący sprawę jest związany jedynie wytycznymi sądu zamieszczonymi w orzeczeniu sądu zapadłym w konkretnej sprawie. W tej sytuacji nie można uznać, iż decyzja Wojewody [...] z [...] listopada 2013 r. jest sprzeczna z treścią tej uchwały.

Podniósł również, że organy administracji wydają rozstrzygnięcia w sprawach zabużańskich na podstawie aktualnego stanu faktycznego i prawnego - kierując się zasadami zdefiniowanymi w rozdziale drugim części pierwszej k.p.a.

Natomiast orzecznictwo sądów administracyjnych (zapadłe w odrębnych sprawach), w tym podjęte przez NSA uchwały, nie stanowią źródła powszechnie obowiązującego prawa i nie są podstawą prawną podjętych przez organy wojewódzkie rozstrzygnięć.

Orzeczenia sądów - w tym wojewódzkiego sądu administracyjnego i Naczelnego Sądu Administracyjnego - stanowią wskazówkę, w jaki sposób należy stosować normy prawne. Zapadłe w odrębnych sprawach wyroki WSA i NSA nie są jednak wiążące dla organów administracji i nie są źródłem powszechnie obowiązującego prawa w polskim systemie prawnym.

Ponadto, liczne orzecznictwo sądów administracyjnych dowodzi, że uchwałom NSA czy SN nie należy nadawać skutków tożsamych ze zmianą ustawodawstwa - vide postanowienie NSA z 22 lutego 2012 r., sygn. akt II GSK 183/12.

Minister zaznaczył, że uchwała NSA z 9 października 2017 r., sygn. akt I OPS 3/17 została podjęta w związku z rozbieżnym orzecznictwem sądów administracyjnych. Dlatego też nie można stwierdzić, iż decyzja Wojewody [...] z [...] listopada 2013 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa - gdyż dotychczasowe stanowisko sądów w odniesieniu do legitymacji łącznej nie było jednolite.

W konkluzji stwierdził, że po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego nie znalazł podstaw do stwierdzenia - na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. - nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] listopada 2013 r.

Nie zgadzając się z tą decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyli J.S., U. P., A. P. i W. P., zarzucając zaskarżonej decyzji:

  1. 1. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6, art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. przez brak wszechstronnego wyjaśnienia sprawy;
  2. 2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 81 ust. 3 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości i art. 27 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP poprzez przyjęcie, iż naruszenie wskazanych przepisów prawa nie nosiło cech rażącego naruszenia prawa;
  3. 3. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. i art. 61 § 4 k.p.a. poprzez przyjęcie braku podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji, w sytuacji, gdy postępowanie przed Wojewodą [...] prowadzone było w sposób nie budzący zaufania do organów administracji, niweczący cele ustawy rekompensacyjnej oraz przy braku ustalenia prawidłowo kręgu stron tego postępowania;

4 naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania do organów administracji publicznej, polegający w szczególności na nieodtworzeniu akt (w tym wniosku) sprawy zainicjowanej przez J. S. w 1990 r.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skargi skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Postanowieniem z [...] kwietnia 2019 r. zawieszono postępowania sądowe z uwagi na zgon skarżącej J.S.

Następnie, wobec ustalenia następców prawnych J.S., postanowieniem z [...] maja 2020 r. podjęto zawieszone postępowanie sądowe.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) dalej jako: p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga jest niezasadna, gdyż zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] stycznia 2019 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] listopada 2013 r. odmawiającej potwierdzenia J.S. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. P. nieruchomości w C., województwo [...], poza obecnymi granicami RP.

Wyjaśnić należy, iż postępowanie w niniejszej sprawie prowadzone było w trybie nieważnościowym na podstawie art. 156 § 1 k.p.a. Postępowanie takie jest nadzwyczajnym trybem postępowania i stanowi wyjątek od zasady stabilności decyzji wyrażonej w art. 16 k.p.a., stąd też ustalenie podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji musi być niewątpliwe. Celem postępowania nieważnościowego nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji ostatecznej decyzji z jednego tylko punktu widzenia - a mianowicie, czy decyzja jest dotknięta jedną z wad kwalifikowanych wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a. Organ prowadzący postępowanie w sprawie nieważności decyzji nie jest kompetentny do rozstrzygania sprawy co do meritum, lecz ma obowiązek rozpatrzyć sprawę w granicach określonych przez ten przepis (por. wyrok NSA z 28 maja 1985 r., sygn. akt I SA 89/85, ONSA 1985, Nr 1, poz. 30). Organ orzeka wyłączenie kasacyjnie, stwierdzając nieważność decyzji albo jej niezgodność z prawem, a w przypadku braku przesłanek takiego orzeczenia - odmawia stwierdzenia nieważności decyzji.

Wśród przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. - ustawodawca wskazał także "rażące naruszenie prawa" (pkt 2 ww. § 1). W doktrynie i orzecznictwie utrwalił się pogląd, że naruszenie może być uznane za rażące, gdy jest ono oczywiste i koliduje z zasadą praworządnego działania organów administracji publicznej w demokratycznym państwie prawnym urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. W wyniku tego naruszenia powstają zatem skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. W konsekwencji stwierdzenie nieważności może dotyczyć tylko przypadków ewidentnego bezprawia, którego nigdy nie można usprawiedliwiać ani tolerować.

W rozpoznawanej sprawie istota sporu sprowadza się do ustalenia, czy zaistniały przesłanki do stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Wojewody [...] z [...] listopada 2013 r. Stwierdzić należy, że organ nadzoru prawidłowo uznał, iż brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji Wojewody [...].

Wskazać należy, że interpretacja art. 5 ust. 1 w związku z art. 3 i art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.), dalej jako "ustawa zabużańska" - w kwestii, w jakim zakresie złożenie wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty przez osobę uprawnioną w terminie skutkuje wszczęciem postępowania administracyjnego (czy tylko w stosunku do wnoszącego podanie, czy też także w stosunku do wszystkich pozostałych uprawnionych) była niejednolita, co doprowadziło do rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych.

Wyjaśnienie powstałych wątpliwości, jak należy rozumieć te przepisy, przyniosła dopiero uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 9 października 2017 r., sygn. akt I OPS 3/17, w której stwierdzono, że: "Złożenie wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty przez osobę uprawnioną w terminie określonym art. 5 ust. 1 ustawy z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm. obecnie: Dz.U. z 2016 r. poz. 2042 ze zm.) skutkuje wszczęciem postępowania administracyjnego również w stosunku do wszystkich pozostałych uprawnionych w rozumieniu art. 3 tej ustawy".

Wynika z tego, że Minister prawidłowo ocenił, iż kwestionowana decyzja Wojewody [...] z [...] listopada 2013 r. odmawiająca potwierdzenia J.S. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. P. nieruchomości poza obecnymi granicami RP, nie była dotknięta rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. - z powodów przedstawionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Podkreślenia bowiem wymaga, że przez pojęcie "rażącego naruszenia prawa" - o jakim mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. - należy rozumieć naruszenie wyraźne, niebudzącej wątpliwości interpretacyjnych normy prawa materialnego. Chodzi o takie sytuacje, gdy zestawienie treści aktu prawnego (decyzji) z treścią przepisu prowadzi w sposób nie budzący wątpliwości do wniosku, że pozostają one w sprzeczności. Natomiast naruszenie przepisów proceduralnych może stanowić podstawę stwierdzenia nieważności badanego aktu, jeżeli zostało wyszczególnione w art. 156 § 1 k.p.a. (np. wydanie decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości, wydanie decyzji w sprawie już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, skierowanie decyzji do osoby nie będącej stroną w sprawie, niewykonalność decyzji).

W konsekwencji inne naruszenia przepisów proceduralnych nie mogą być kwalifikowane jako wyczerpujące dyspozycję art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. Stąd ocena postępowania dowodowego, także jego uzupełnienie, może nastąpić jedynie w ramach postępowania odwoławczego, a także w toku postępowania, o którym mowa w art. 145 k.p.a. (zob. wyrok NSA z 9 września 2010 r., sygn. akt I OSK 1472/09). Inaczej mówiąc, rażące naruszenie prawa musi tkwić w treści decyzji administracyjnej, a nie w postępowaniu, w którym decyzja ta została wydana.

Z powyższego wynika zatem, że nie można zarzucić rozstrzygnięciu rażącego naruszenia prawa - jeśli wynika ono odmiennej interpretacji danej normy. Wykładnia art. 5 ust. 1 w związku z art. 3 i art. 7 ust. 2 ustawy zabużańskiej do dnia wydania powyższej uchwały I OPS 3/17, nie była jednolita - a zgodnie z utrwalonym stanowiskiem judykatury podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa jest stwierdzenie, że decyzja ta pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu niebudzącego wątpliwości interpretacyjnych. Sankcji nieważności decyzji nie można zatem stosować, gdy decyzja została wydana na podstawie przepisów prawa, których stosowanie wymaga złożonego procesu wykładni i której wynik pozostaje sporny w judykaturze.

Jak wskazano w wyroku NSA z 18 lipca 1994 r., sygn. akt SA 535/94 - wstępnym warunkiem uznania, że nastąpiło rażące naruszenie prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., jest stwierdzenie, iż w zakresie objętym konkretną decyzją administracyjną obowiązywał niewątpliwy stan prawny.

Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd stwierdził także - wbrew stanowisku organu - że akt sprawy wynika, iż J.S. w 1990 r. złożyła stosowny wniosek o potwierdzenie uprawnień z tytułu pozostawienia przez J. P. nieruchomości poza obecnymi granicami RP. Fakt ten został jednoznacznie potwierdzony w załączonym do wniosku o stwierdzenie nieważności zaświadczeniu z 19 listopada 1990 r. wydanym przez Urząd Miasta i Gminy w G., z którego wynika, że w rejestrze osób ubiegających się o odszkodowanie za pozostawione poza granicami kraju mienie pod nr [...] zarejestrowano właściciela – J. P. – spadkobierca J.S.

Wniosek ten nie został rozpatrzony ani na mocy ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości, ani na mocy art. 212 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, ani też na mocy ustawy z 12 grudnia 2003 r. o zaliczaniu na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego.

Jednakże - wbrew zarzutom skargi - nie można przyjąć, że późniejszy wniosek J.S. z [...] grudnia 2008 r. stanowi kontynuację wniosku poprzednio złożonego w 1990 r.

Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 27 stycznia 2016 r., sygn. akt I OSK 1052/14 - z treści art. 27 ustawy zabużańskiej wynika, że sprawa wszczęta wnioskiem złożonym przed wejściem w życie ustawy z 2005 r., która nie została zakończona, stanowi sprawę odrębną podlegającą załatwieniu na podstawie obowiązujących aktualnie przepisów. Postępowanie prowadzone na podstawie obecnie obowiązujących przepisów nie jest kontynuacją postępowania prowadzonego w oparciu o poprzednio obowiązujące regulacje prawne, ale odrębnym nowym postępowaniem do którego należy stosować obowiązujące przepisy zawarte w ustawie zabużańskiej z 2005 r.

Powyższe oznacza, że w niniejszej sprawie winny znaleźć zastosowanie przepisy ustawy z 8 lipca 2005 r. - tak jak przyjął to Wojewoda [...] w kontrolowanej decyzji z [...] listopada 2013 r.

W konsekwencji należało uznać, iż prawidłowo Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji dokonał oceny kwestionowanej decyzji z punktu widzenia przesłanki nieważności w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Również za pozbawione usprawiedliwionych podstaw - w realiach niniejszej sprawy - należało uznać podniesione w skardze zarzuty dotyczące naruszenia przepisów procesowych, w tym art. 6, art. 7, art. 8, art. 61 § 4 i art. 77 § 1 k.p.a.

W ocenie Sądu, organ nadzoru przeprowadził postępowanie z poszanowaniem wszystkich zasad k.p.a., zgromadził materiał dowodowy w takim stopniu, który pozwolił na prawidłową oceną kwestionowanej decyzji organu wojewódzkiego, a wyniki tej oceny przeprowadzonej zgodnie z art. 80 k.p.a., znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu prawidłowo sporządzonym według wymogów z art. 107 § 3 k.p.a.

Na marginesie podkreślić należy, że jeśli pozostali spadkobiercy J. P. uznają, iż zostali bez swojej winy pominięci w postępowaniu o przyznanie prawa do rekompensaty zakończonym decyzją Wojewody [...] z [...] listopada 2013 r., to przysługuje im żądanie wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.).

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Treść dosłownie; przetworzyliśmy: podział na sekcje, układ według wzoru orzeczenia (metryka, punkty sentencji, nagłówki ze zdań sądu), linki do przepisów, wyróżnienia i zakrycie numerów PESEL, dowodów, paszportów i rachunków, których anonimizacja u wydawcy nie objęła.