Uzasadnienie
- I. H. i B. S. wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta m.st. Warszawy wyroku tego Sądu z 28 lutego 2020 r., sygn. akt I SAB/Wa 9/20.
Wyrokiem z 28 lutego 2020 r. Sąd zobowiązał Prezydenta do rozpoznania wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. [...] w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy oraz stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Skarżące wniosły o wymierzenie Prezydentowi m.st. Warszawy grzywny w wysokości 10.000 zł oraz o przyznanie na ich rzecz solidarnie sumy pieniężnej w kwocie 20.000 zł, stwierdzenie, że niezałatwienie sprawy przez organ miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Skarżące wniosły także o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 P.p.s.a.
W uzasadnieniu skargi podały, że pomimo upływu wyznaczonego przez Sąd wyrokiem z 28 lutego 2020 r. terminu, organ nie wydał decyzji w przedmiotowej sprawie. Wskazały, że odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy organ otrzymał 7 stycznia 2021 r.
Pismem z 10 maja 2021 r. skarżące wezwały Prezydenta m.st. Warszawy do wykonania wyroku. Podkreśliły, że organ w okresie 4 miesięcy nie podjął żadnych czynności zmierzających do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Dopiero 11 czerwca 2021 r. wystąpił do Archiwum Państwowego o przekazanie dokumentacji dotyczącej przedmiotowej nieruchomości. Zaznaczyły, że ze względu na dalszą bezczynność organu, pismem z 9 sierpnia 2021 r. wystąpiły do organu ze skargą, żądając wydania decyzji w sprawie. Podkreśliły, że Prezydent nie wydał rozstrzygnięcia, ani nie poinformował o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie, jak również nie wskazał nowego terminu jej zakończenia.
Uzasadniając wniosek o przyznanie sumy pieniężnej skarżące wskazały, że brak wydania przez Prezydenta m.st. Warszawy decyzji wywołuje dla nich negatywne konsekwencje, gdyż pozbawia je możliwości korzystania z nieruchomości i uzyskiwania z niej przychodów, co ma wpływ na ich sytuację ekonomiczną, a to dodatkowo generuje silny stres, który przyczynia się do pogłębienia ich problemów zdrowotnych.
W odpowiedzi na skargę Prezydent m.st. Warszawy wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że w chwili wydania wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dysponował jeszcze opinią geodezyjną dotyczącą rozliczenia przedmiotowej nieruchomości w aktualnych działkach ewidencyjnych. Opinia ta wpłynęła do organu 28 grudnia 2021 r. Organ podkreślił, że uzyskanie opinii zostało uznane za szczególnie istotne w kontekście wydania decyzji kończącej przedmiotowe postępowanie ze względu na aktualne zapisy w Miejscowym Planie Zagospodarowania Przestrzennego obszaru [...], zatwierdzonego uchwałą Rady m. st. Warszawy z 9 listopada 2010 r., nr XCIV/2817/2010, wykluczające dokonywanie zmian istniejącego układu działek, w tym przekształceń prowadzących do wydzielania nowych działek z przeznaczeniem pod zabudowę oraz łączenie działek w celu budowy jednego budynku na powstałej w ten sposób działce (§ 104 pkt. 2 ppkt. 1 wyżej wymienionego planu).
Organ zaznaczył, że dopiero w oparciu o posiadaną opinię mógł podjąć dalsze działania w sprawie. Wskazał, że wystąpił do Wydziału Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy [...] o udzielenie informacji, czy możliwy jest podział przedmiotowej nieruchomości w sposób zgodny z prawem i ładem przestrzennym. Ponadto, zwrócił się do Wydziału Zasobów Lokalowych Dzielnicy [...] o udzielenie informacji dotyczących zakwaterowania budynku znajdującego się na przedmiotowej nieruchomości oraz wezwał pełnomocnika stron do przedłożenia potwierdzonej za zgodność kopii postanowienia Sądu Powiatowego dla m. st. Warszawy z 8 października 1952 r., sygn. akt I Ns II 944/52 stwierdzającego prawa do spadku po A. S.. Jednocześnie wystąpił do Archiwum Państwowego w Warszawie z zapytaniem, czy znajdujące się w archiwum wskazane postanowienie Sądu opatrzone jest klauzulą prawomocności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 154 § 1 P.p.s.a. w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z kolei w myśl art. 154 § 2 zd. 2 P.p.s.a. sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Z powołanego art. 154 § 1 P.p.s.a. wynikają dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 P.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku.
Z akt sprawy wynika, że przed wniesieniem skargi na niewykonanie wyroku z 28 lutego 2020 r., sygn. akt I SAB/Wa 9/20 skarżące pismem z 10 maja 2021 r. wezwały Prezydenta m.st. Warszawy do jego wykonania. Tym samym procesowy warunek wniesienia skargi został spełniony.
Odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi został doręczony organowi 7 stycznia 2021 r. Termin załatwienia sprawy upłynął 7 kwietnia 2021 r. Bezspornym jest, że do dnia wydania niniejszego orzeczenia Prezydent m.st. Warszawy nie rozpoznał wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej w Warszawie, przy ul. [...], ozn. nr hip. [...].
Skoro zatem Prezydent m.st. Warszawy w terminie wyznaczonym wyrokiem z 28 lutego 2020 r. nie załatwił sprawy, to wniosek o wymierzenie Prezydentowi grzywny jest zasadny. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych, czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja wszak prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej.
Mając na powyższe na względzie, jak również biorąc pod uwagę okres niewykonania przez organ prawomocnego wyroku Sąd uznał, że dla realizacji represyjnej i dyscyplinującej funkcji adekwatna w okolicznościach rozpoznawanej sprawy będzie grzywna w wysokości 2.000 zł. Kwota ta mieści się w granicach określonych w art. 154 § 6 p.p.s.a.
Zgodnie z art. 154 § 2 zd. 2 P.p.s.a. Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu. Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie miała miejsca. W ocenie Sądu bezczynność organu, która wystąpiła po wyroku z 28 lutego 2020 r., sygn. akt I SAB/Wa 9/20 chociaż naganna, to jednakże nie ma charakteru rażącego naruszenia prawa. Prezydent podejmował konieczne czynności w celu rozpoznania wniosku. Jak wynika z akt sprawy opinia geodezyjna dotyczącą rozliczenia powierzchni nieruchomości wpłynęła do organu 28 grudnia 2021 r. Organ wystąpił do Wydziału Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy [...], do Wydziału Zasobów Lokalowych Dzielnicy [...], Archiwum Państwowego w Warszawie i pełnomocnika stron o udzielenie informacji niezbędnych do załatwienia sprawy. Wprawdzie nie zwalnia to organu z odpowiedzialności za niewykonanie prawomocnego wyroku, jednakże musi być uwzględnione przy gradacji należnej z tego tytułu grzywny, jak i oceny charakteru zwłoki.
Jednocześnie w wyżej wskazanych przyczyn Sąd nie uznał za zasadne przyznanie skarżącym sumy pieniężnej określonej w art. 154 § 7 P.p.s.a. i w tej części skargę oddalił. Suma pieniężna ma charakter kompensacyjny. Z treści tego przepisu wynika, że ustawodawca pozostawił sądowi ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia skarżącym za oczekiwanie na rozpoznanie ich sprawy. W ocenie Sądu, ten dodatkowy środek powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w wykonaniu wyroku oraz wówczas, gdy istnieje obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nie załatwi. Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie obecnie nie występuje.
Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd orzekł w pkt 1 i 2 sentencji wyroku na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6, art. 154 § 2 zd. 2 P.p.s.a, w pkt 3 sentencji na podstawie art. 151 P.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżących w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 200 zł.
Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 P.p.s.a.