Uzasadnienie
Minister Skarbu Państwa, decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania H.K., utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...] odmawiającą potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.
Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
H.K., pismem z dnia 25 października 2012 r. wystąpiła do Wojewody [...] z wnioskiem w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty za nieruchomości pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, oświadczając, że z powodu problemów rodzinnych nie mogła w terminie uzupełnić wymaganej prawem dokumentacji dowodowej.
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. odmówił H.K. potwierdzenia prawa do rekompensaty podnosząc, że wniosek w sprawie złożony został po terminie określonym w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.), tj. po dniu 31 grudnia 2008 r.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła H.K..
Minister Skarbu Państwa rozpoznając sprawę uznał, że decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa.
Organ odwoławczy zaznaczył, że z analizy akt rozpoznawanej sprawy wynika, iż wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty złożony został przez H.K. pismem z dnia 25 października 2012 r. Zgodnie zaś z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. wnioski o potwierdzenie prawa do rekompensaty za mienie zabużańskie można było składać do dnia 31 grudnia 2008 r.
Minister Skarbu Państwa podkreślił, że termin zawarty w powołanym przepisie, jako termin prawa administracyjnego materialnego jest nieprzywracalny. Złożenie wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty po tym terminie musi zatem każdorazowo skutkować decyzją organu wojewódzkiego o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty. Zachowanie powyższego terminu jest warunkiem merytorycznego rozpoznania wniosku, ponieważ po jego upływie roszczenie o potwierdzenie prawa do rekompensaty wygasa. Wygaśnięcie roszczenia oznacza, że następuje bezwzględna utrata możliwości jego dochodzenia przez stronę. Przepis art. 5 ust. 1 powołanej ustawy jest przepisem prawa materialnego, nie stosuje się do niego instytucji przywrócenia terminu (art. 58 kpa), która jest instytucją procesową i ma zastosowanie wyłącznie do terminów dokonania czynności procesowych.
Organ zaznaczył jednocześnie, że ustalenia organu pierwszej instancji nie są kwestionowane przez stronę, która wskazuje jedynie, iż z przyczyn od niej niezależnych nie mogła w terminie wystąpić o potwierdzenie prawa do rekompensaty oraz zebrać pozostałych wymaganych prawem dowodów. Minister wskazał także, że w aktach sprawy brak jest dokumentów potwierdzających wcześniejsze złożenie wniosku, tj. przed wejściem w życie ustawy z dnia 8 lipca 2005 r.,
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła H.K. podnosząc, że niezłożenie wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty w terminie do dnia 31 grudnia 2008 r. spowodowane było problemami rodzinnymi.
W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270).
W ocenie Sądu skarga jest niezasadna, bowiem zaskarżona decyzja Ministra Skarbu Państwa oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają prawa.
Na wstępie wskazać należy, że zasady realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w wyniku wypędzenia z byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego opuszczenia w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r., określa ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.).
W rozpoznawanej sprawie organy administracji publicznej odmówiły H.K. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej wskazując, że wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty złożony został po terminie określonym w art. 5 ust. 1 powołanej ustawy, tj. po dniu 31 grudnia 2008 r.
Zdaniem Sądu stanowisko organów jest prawidłowe.
Zauważyć trzeba, że stosownie do treści art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. postępowanie w sprawie przyznania rekompensaty za pozostawione mienie wszczyna się na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzanie tego prawa, złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r.
Zgodnie zaś z art. 7 ust. 2 tej ustawy, w przypadku niespełnienia wymogów, o których mowa w art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1 i 2, wojewoda wydaje decyzję o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty.
Jak wynika ze zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie materiału dowodowego H.K. wniosek o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty złożyła do Wojewody [...] w dniu [...] października 2012 r. Oczywiste zatem jest, że przedmiotowy wniosek złożony został po upływie terminu określonego w powołanym wyżej art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Złożenie wniosku po upływie terminu uprawniało więc Wojewodę [...] do wydania decyzji o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty, zgodnie z powołanym wyżej art. 7 ust. 2 ustawy.
Podkreślić przy tym należy, że w systemie prawa rozróżnia się terminy procesowe i terminy prawa materialnego. Terminy procesowe są z reguły przywracane. Termin do złożenia wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, o którym mowa w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. (tj. 31 grudnia 2008 r.), jest terminem prawa materialnego, który ogranicza w czasie dochodzenie praw podmiotowych. Do jego przywrócenia nie jest uprawniony ani orzekający w sprawie organ administracji ani sąd administracyjny.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że termin ten ma charakter zawity i nie podlega przywróceniu. Uchybienie temu terminowi wywołuje skutek w postaci wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnym. Po upływie tego terminu roszczenie wygasa i to bez względu na przyczyny złożenia wniosku po terminie. Wygaśnięcie roszczenia oznacza, że po upływie terminu wskazanego w ustawie, roszczenie nie przysługuje i nie może być dochodzone.
Termin prawa materialnego podlega przywróceniu tylko wyjątkowo i jedynie wówczas, gdy taką możliwość przewidują przepisy określające dany termin. Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, przepisu takiego nie przewiduje.
W świetle powyższego stwierdzić należy, że organy administracji publicznej prawidłowo uznały, iż wobec złożenia przez H.K. wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty po terminie określonym w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. (tj. po dniu 31 grudnia 2008 r.), zaistniały przesłanki do wydania decyzji odmawiającej potwierdzenia prawa do rekompensaty. Wydane w sprawie rozstrzygnięcia organów obu instancji są więc zgodne z prawem i brak jest podstaw do ich uchylenia. Wniesiona skarga jest więc bezzasadna i podlega oddaleniu.
W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.