Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postanowieniem z dnia [...] stycznia 2005 r., nr [...] utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta W. z dnia [...] grudnia 2004 r., nr [...] odmawiające G. K. i D. K. przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek i odpisów, uwierzytelniania takich odpisów lub wydania uwierzytelnionych odpisów dotyczących postępowania komunalizacyjnego zakończonego decyzją Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1994, nr [...].
Prezydent W. w uzasadnieniu swojego postanowienia podał, że stronami postępowania komunalizacyjnego są tylko Skarb Państwa i właściwa miejscowo gmina. Użytkownik nieruchomości nawet prawnie nią władający nie jest stroną tego postępowania, gdyż jego wynik nie dotyczy bezpośrednio jego praw. W związku z tym wnioskodawcom nie przysługuje przymiot strony postępowania komunalizacyjnego.
G. K. i D. K. w zażaleniu na postanowienie Prezydenta W. wskazali, że winni być stronami postępowania komunalizacyjnego, bowiem są użytkownikami wieczystymi przedmiotowego gruntu.
Po rozpoznaniu zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. podało, że zgodnie z art. 73 k.p.a. w każdym stadium postępowania organ administracji publicznej obowiązany jest umożliwić stronie przeglądanie akt sprawy oraz sporządzanie z nich notatek i uwierzytelnionych odpisów. Nieruchomość przy ul. [...], oznaczona jako działka nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m² została skomunalizowana decyzją Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1994 r. Burmistrz Gminy W. decyzją z dnia [...] września 1998 r. orzekł o ustanowieniu użytkowania wieczystego tej nieruchomości m.in. na rzecz wnioskodawców. W decyzji tej powołano decyzję komunalizacyjną z [...] października 1994 r., co mogło być wynikiem omyłki.
Z utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, że stronami takiego postępowania są Skarb Państwa i właściwa gmina, ponieważ tylko między nimi dochodzi do przekształcenia praw własnościowych. Przedmiot postępowania komunalizacyjnego wyznacza zatem krąg uczestniczących w nim podmiotów. Użytkownik nieruchomości nawet prawnie nią władający nie ma przymiotu strony w takim postępowaniu, bowiem jego wynik nie dotyczy bezpośrednio jego praw. Wynikiem postępowania komunalizacyjnego będzie stwierdzenie (bądź odmowa stwierdzenia) przez wojewodę decyzją o charakterze deklaratoryjnym przejścia z mocy prawa własności określonego mienia ogólnonarodowego ze Skarbu Państwa na gminę, przy czym nie narusza to praw do korzystania z skomunalizowanego mienia przysługujących osobom trzecim.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie G. i D. K. kwestionują wydane postanowienia i proszą o wgląd w dokumenty służące do wydania decyzji komunalizacyjnej, gdyż w jej treści widnieje zapis "budynek użytkowy – garaż". Stanowi to podejrzenie popełnienia przestępstwa. Skarżący podają, iż podejrzewają dokonanie przestępstwa zagrabienia ich mienia na skutek wydania decyzji komunalizacyjnej, w której występują "zakorektowane" daty. Urząd W. cały czas mataczy, utrudnia i zmusza do podpisania aktu notarialnego, który za pomocą decyzji z dnia [...] września 1998 r. miałby być załatwieniem sprawy. Reasumując skarżący proszą o wgląd w dokumenty, a w przypadku wykrycia nieprawidłowości skierowania sprawy do prokuratury i ukarania winnych.
Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Badając pod tym kątem wydane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postanowienie z dnia [...] stycznia 2005 r. Sąd nie stwierdził naruszeń prawa i dlatego skarga podlega oddaleniu.
Zgodnie z art. 73 Kodeksu postępowania administracyjnego stanowi, że w każdym stadium postępowania organ administracji publicznej obowiązany jest umożliwić stronie przeglądanie akt sprawy oraz sporządzania z nich notatek i odpisów. Strona może żądać uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie odpisów z akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony. W przepisie tym mowa o uprawnieniach strony postępowania. Zatem przepis ten zawęża możliwość przeglądania akt sprawy tylko do osób, którym przysługuje taki przymiot w danym postępowaniu administracyjnym.
W niniejszej sprawie orzekające w sprawie organy na podstawie art. 74 § 2 k.p.a. odmówiły przeglądania akt sprawy komunalizacji nieruchomości uznając, że D. i G. K. nie byli stronami tego postępowania i wobec tego nie ma do nich zastosowania art. 73 k.p.a. określający zakres prawa strony do wglądu do akt sprawy.
Decyzja Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1994 r. wydana została w oparciu o art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.). Wymienione w tym przepisie mienie ogólnonarodowe staje się w dniu wejścia w życie ustawy (27 maja 1990 r.) z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Decyzja Wojewody w tej sprawie ma charakter deklaratoryjny, stwierdza tylko nabycie mienia z mocy prawa. W postępowaniu komunalizacyjnym prowadzonym na tej podstawie prawnej stronami są Skarb Państwa i właściwa gmina.
Ponieważ skarżący nie byli stronami postępowania komunalizacyjnego, to również nie są uprawnieni do przeglądania akt tej sprawy oraz sporządzania z nich notatek i odpisów i dlatego Sąd uznał za zgodne z prawem wydane postanowienia.
Z tych względów Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).