Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postanowieniem z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] uchyliło postanowienie Prezydenta W. z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] zawieszające z urzędu postępowanie administracyjne wszczęte wnioskiem S. G. i Fabryki [...] S.A. z dnia 7 maja 1948 r. o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu położonego w W. przy ul. [...] nr hip. [...] i [...].
Postanowienie wydane zostało w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Prezydium Rady Narodowej W. orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] maja 1952 r. nr [...] odmówiło dotychczasowym właścicielom przyznania prawa własności czasowej do przedmiotowego gruntu, natomiast Ministerstwo Gospodarki Komunalnej decyzją z dnia [...] grudnia 1952 r. nr [...] utrzymało ww. orzeczenie w mocy.
Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] września 2000 r. nr [...] stwierdził nieważność decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] grudnia 1952 r.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] stycznia 2002 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania od orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] maja 1952 r., uchyliło ww. orzeczenie w części dotyczącej gruntu komunalnego i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.
Prezydent W. postanowieniem z dnia [...] marca 2010 r., na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), powoływanej dalej jako "kpa", zawiesił z urzędu postępowanie administracyjne zainicjowane wnioskiem o przyznanie prawa własności czasowej do ww. gruntu. W uzasadnieniu wskazał, że przed Ministrem Infrastruktury wszczęte zostało postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] września 2000 r. Powyższe postępowanie stanowi prejudykat dla postępowania dotyczącego rozpoznania wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...], bowiem ewentualne wzruszenie w trybie nadzwyczajnym powyższej decyzji skutkować będzie pozostawaniem w obrocie prawnym decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] grudnia 1952 r., co z kolei uniemożliwi rozpatrywanie wniosku dekretowego z dnia 7 maja 1948 r.
Na skutek zażalenia Z. S., E. H., A. P. i H. D., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postanowieniem z dnia [...] grudnia 2010 r., na podstawie art. 138 § 2 w zw. z art. 144 kpa, uchyliło postanowienie z dnia [...] marca 2010 r. i wskazało, że zawieszając na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa postępowanie organ nie może kierować się przewidywaniami, co do skutków jakie rodzić może wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie, ale tym, czy w świetle posiadanych materiałów dowodowych i obowiązującego prawa jest możliwe merytoryczne rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji administracyjnej. Samo zatem wszczęcie przez Ministra Infrastruktury postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] września 2000 r. nie oznacza, że w sprawie spełniona została przesłanka bezpośredniego związku zagadnienia wstępnego ze sprawą merytoryczną.
Zdaniem organu odwoławczego pomiędzy postępowaniem dotyczącym przyznania prawa własności czasowej oraz postępowaniem nadzorczym dotyczącym decyzji z dnia [...] września 2000 r. nie istnieje tego rodzaju związek, który w przypadku braku rozstrzygnięcia tego zagadnienia stanowiłby bezwzględną przeszkodę dla wydania decyzji w prowadzonej sprawie. Tym samym brak było podstaw do zawieszenia przedmiotowego postępowania.
Od powyższego postanowienia skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła D. P. wnosząc o stwierdzenie jego nieważności, względnie uchylenie, zarzucając rażące naruszenie art. 138 § 2 w zw. z art. 144 kpa oraz art. 6 i 7 kpa. W uzasadnieniu skargi podniosła, że w myśl art. 138 § 2 kpa organ może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Tymczasem, wbrew treści powołanego przepisu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wyłącznie uchyliło zaskarżone postanowienie, choć kpa wyklucza wydanie tzw. typowej decyzji kasacyjnej, co wyczerpuje przesłanki określone w art. 156 § 1 pkt 2 kpa.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że stosownie do treści art. 144 kpa, do zażaleń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań. Ustawodawca wyraźnie wskazał zatem na odpowiednie stosowanie przepisów, a nie wprost. Organ stosujący określone przepisy odpowiednio, winien zawsze mieć na względzie cel i formę danego postępowania, jak również uwzględniać różnice w stosunku do uregulowań, które mają być odpowiednio stosowane. W sytuacji zatem, gdy organ odwoławczy uznał, wbrew pierwszoinstancyjnemu postanowieniu, że w sprawie nie ma podstaw do zawieszenia postępowania, samo uchylenie takiego orzeczenia jest wystarczające dla możliwości dalszego prowadzenia postępowania "głównego".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych przyczyn niż w niej wskazane.
Zgodnie bowiem z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Kierując się tą regułą Sąd uznał, że postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2010 r. wydane zostało z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Z akt sprawy wynika bowiem, że kwestionowane postanowienie skierowane zostało do osoby nieżyjącej – H. D., która zmarła w dniu [...] listopada 2010 r.
W doktrynie i orzecznictwie sądowym utrwalił się pogląd, zgodnie z którym prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej i wydanie decyzji ocenione być musi jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa, jest to bowiem uchybienie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Ażeby można było mówić o postępowaniu musi istnieć organ administracyjny mający zdolność prawną do jego prowadzenia oraz strona, o prawach której organ orzeka w danym postępowaniu. Osoba fizyczna może być stroną postępowania, jeżeli ma zdolność prawną. Zgodnie z art. 8 Kodeksu cywilnego każdy człowiek od chwili urodzenia ma zdolność prawną. Zdolność ta kończy się z chwilą śmierci. Oznacza to, że w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć postępowania i wydać decyzji. Gdyby zaś doszło do wydania decyzji w stosunku do osoby zmarłej należy przyjąć, że jest ona obarczona wadą nieważności i nie wywołuje skutków prawnych (por. wyrok NSA z dnia 14 listopada 2001 r., sygn. akt I SA 2462/99, Lex nr 82653; wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 lipca 2005 r., sygn. akt I SA 2422/03, Lex nr 190564; wyrok NSA z dnia 20 września 2002 r., sygn. akt I SA 428/01, OSP 2004, z. 3, poz. 33).
Powyższe oznacza, że H. D. zmarła w dniu [...] listopada 2010 r. nie mogła być stroną postępowania zakończonego postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2010 r. Z chwilą śmierci strony postępowania w jej prawa i obowiązki powinni wstąpić jej następcy prawni. Nie ma przy tym znaczenia, czy organ posiadał informację w tym zakresie.
Rozpoznając ponownie sprawę organ weźmie pod uwagę powyższe ustalenia, których treść ma istotne znaczenie dla przedmiotowej sprawy i określi właściwe strony postępowania, do których należy skierować podjęte w sprawie rozstrzygnięcie.
Mając na uwadze, że zaskarżone postanowienie podlega wyeliminowaniu z obrotu prawnego ze wskazanej wyżej przyczyny, Sąd nie badał go merytorycznie pod względem zgodności z prawem, uznając to za przedwczesne.
Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a.