Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia [...] grudnia 2008 r. J. F. wystąpił do Wojewody [...] o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości przez J. i K. F. w miejscowości B., powiat H., woj. [...] poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.
Wezwaniem z dnia 29 stycznia 2009 r. organ wystąpił do strony, na podstawie art. 6 ust. 6 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej o złożenie brakujących dokumentów i oświadczeń w terminie 6 miesięcy od dnia doręczenia wezwania.
Wnioskiem z dnia [...] czerwca 2009 r. J. F. wystąpił o zawieszenie postępowania w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z uwagi na toczące się postępowanie spadkowe po jego rodzicach.
Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] czerwca 2009 r. znak [...] zawiesił na wniosek strony, w trybie art. 98 § 1 k.p.a., postępowanie o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Organ w treści postanowienia wskazał, zgodnie z art. 98 § 2 k.p.a., że jeżeli w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania żadna ze stron nie zwróci się o podjęcie postępowania, żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane.
Następnie Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] orzekł o umorzeniu postępowania dotyczącego potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości w miejscowości B., powiat H., woj. [...], poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu wskazał, że strona w określonym kodeksowo trzyletnim terminie nie zwróciła się do organu o podjęcie zawieszonego postępowania.
Od powyższej decyzji J. F. wniósł odwołanie wnosząc o przywrócenie oraz o przedłużenie terminu do złożenia dokumentu niezbędnego do rozpatrzenia jego wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty tj. postanowienia w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku po jego rodzicach. W uzasadnieniu swojego odwołania wskazał, że trudności w uzyskaniu ww. postanowienia spowodowane są toczącym się postępowaniem przed sądem powszechnym w sprawie sprostowania jego nazwiska. Ponadto wskazał, iż nie dochował 3 letniego terminu do złożenia wniosku o podjecie zawieszonego postępowania z uwagi na to, iż zmuszony był opiekować się swoim 80 letnim bratem.
Odwołujący się podniósł również, iż nie złożył wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania w terminie z uwagi na swój wyjazd zagraniczny, podczas którego poważnie się rozchorował. Wobec powyższego strona wniosła o pozytywne rozpatrzenie sprawy i przywrócenie terminu.
Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazał, iż postanowienie o zawieszeniu postępowania z dnia [...] czerwca 2009 r. zostało doręczone stronie w dniu [...] lipca 2009 r., a zatem termin do złożenia wniosku o jego podjęcie upłynął z dniem [...] lipca 2012 r.
Strona pismem z dnia [...] czerwca 2012 r. (data wpływu do organu 12 października 2012 r.) zwróciła się z prośbą o wydanie decyzji w sprawie rekompensaty oraz przekazała informację i dokumenty dotyczące niniejszej sprawy.
Wojewoda [...] pismem z dnia [...] listopada 2012 r. poinformował wnioskodawcę o uprawnieniu wynikającym z art. 10 § 1 k.p.a. do zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym oraz możliwości wypowiedzenia się w sprawie zebranych dokumentów w terminie 14 dni od daty doręczenia niniejszego zawiadomienia.
Pismem z dnia [...] listopada 2012 r. oraz z dnia [...] listopada 2012 r. J. F. ponownie zwrócił się o przedłużenie postępowania, nie przedłożył dokumentów niezbędnych do dalszego pozytywnego rozpatrzenia sprawy opisując ponownie problemy związane z pozyskaniem wymaganych dokumentów.
W dalszej części uzasadnienia swojej decyzji Minister Skarbu Państwa wskazał, iż w sprawie nie ma żadnej wątpliwości, że podstawą zawieszenia postępowania administracyjnego był wniosek strony, zgodnie z art. 98 § 1 k.p.a. W związku z czym organ administracji publicznej podejmuje zawieszone w tym trybie postępowanie wyłącznie wówczas, gdy wystąpi o to strona, czego potwierdzeniem jest art. 98 § 2 k.p.a. Ponadto wskazał, iż strona postępowania w ciągu wymienionego trzyletniego terminu nie wystąpiła do organu wojewódzkiego z wnioskiem o podjęcie zawieszonego postępowania, stąd postępowanie stało się bezprzedmiotowe i jako takie wymagało umorzenia w trybie art. 105 § 1 k.p.a. Na uzasadnienie swojego stanowiska organ przytoczył wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lipca 2011 r. sygn. akt I OSK 1180/11, w którym stwierdzono, iż "w przypadku nie zwrócenia się strony w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania o podjecie postępowania, a więc zaistnienia sytuacji, w której żądanie wszczęcia postępowania uważa się za niebyłe (art. 98 § 2 k.p.a.), należy na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. umorzyć postępowanie w formie decyzji".
Jednocześnie organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał, iż trzyletni termin o którym mowa w art. 98 § 2 k.p.a. ma charakter prekluzyjny, a więc nie może zostać on przywrócony. W związku z czym przytoczone przez wnioskodawcę okoliczności dotyczące uchybienia terminu pozostają bez wpływu na możliwość przywrócenia terminu do złożenia wniosku o podjęcie postępowania.
Z tych względów, w ocenie Ministra, prawidłowo Wojewoda [...] orzekł o umorzeniu postępowania dotyczącego potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości w miejscowości B., powiat H., woj. [...] poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Strona prawidłowo pouczona, w ustawowym terminie nie zwróciła się z wnioskiem o podjęcie zawieszonego postępowania.
Decyzja ta stała się przedmiotem skargi J. F. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W obszernym uzasadnieniu skargi oraz pismach procesowych skarżący przedstawił trudną historię swojej rodziny oraz jego samego. Wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] stycznia 2013 r., wskazując na naruszenie art. 7 i 77 k.p.a., polegające na umorzeniu postępowania i niedokładnym wyjaśnieniu sprawy. Ponadto wskazał, iż niezłożenie wniosku o podjecie zawieszonego postępowania w terminie 3 lat spowodowane było wielkimi trudnościami z zebraniem wszystkich dokumentów niezbędnych do rozpatrzenia sprawy, w tym postanowienia w sprawie stwierdzenia nabycia spadku po jego rodzicach. Wskazał, iż sprostowanie jego aktu urodzenia zajęło mu bardzo dużo czasu. Jednocześnie niezbędne stało się także sprostowanie aktu małżeństwa. Wobec powyższego wniósł o wnikliwe i pozytywne rozpatrzenie sprawy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, powołując się na dotychczasowe ustalenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga nie jest zasadna.
W ocenie Sądu, zarówno decyzja Ministra Skarbu Państwa, jak i decyzja Wojewody [...] odpowiadają prawu.
W sprawie jest bezsporne, że postępowanie o potwierdzenie prawa do rekompensaty zawieszone zostało przez Wojewodę [...] postanowieniem z dnia [...] czerwca 2009 r., na wniosek strony. W sprawie nie jest również kwestionowane, że w treści postanowienia o zawieszeniu postępowania Wojewoda [...] zawarł informację, iż jeżeli w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania żadna ze stron nie zwróci się o podjęcie postępowania, żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane.
Organ dopełnił zatem obowiązku należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, jak wymaga tego przepis art. 9 k.p.a.
W ocenie Sądu, w sytuacji, gdy postępowanie administracyjne zostało zawieszone na wniosek strony w związku z koniecznością wykonania wezwania z dnia 29 stycznia 2009 r., organ nie miał obowiązku ponownego informowania strony o treści art. 98 § 2 k.p.a.
W sytuacji, gdy strona wniosła o zawieszenie postępowania z uwagi na konieczność wykonania wezwania organu w zakresie zgromadzenia dokumentów, a postępowanie zostało zgodnie z żądaniem strony zawieszone, to od woli strony zależało następnie, czy to postępowanie będzie się toczyło. W doktrynie wskazuje się, że oparcie fakultatywnego zawieszenia postępowania na zasadzie dyspozycyjności rozciąga się również na podjęcie zawieszonego postępowania, z tym jednak zastrzeżeniem, że w tym przypadku należy przyjąć pełną dyspozycyjność strony, która złożyła żądanie zawieszenia postępowania (v. B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2012, str. 386).
W sytuacji zatem, gdy strona nie skorzystała z przysługującego jej prawa, o którym była prawidłowo pouczona, i nie zażądała podjęcia postępowania, zasadnie organ przyjął, iż żądanie wszczęcia postępowania zostało wycofane.
Postanowienie o zawieszeniu postępowania z dnia [...] czerwca 2009 r. doręczone zostało J. F. w dniu [...] lipca 2009 r. Termin 3-letni od tego dnia upłynął zatem w dniu [...] lipca 2012 r., jak słusznie wskazał organ.
W sprawie nie jest sporne, że w tym okresie skarżący nie wniósł do organu o podjęcie zawieszonego postępowania. Prawidłowo zatem Wojewoda [...] stwierdził, iż zaszła podstawa do wydania decyzji umarzającej postępowanie. Zgodnie bowiem z przepisem art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Biorąc pod uwagę, że zgodnie z art. 98 § 2 k.p.a., w przypadku, gdy strona nie zwróciła się o podjęcie postępowania, żądanie wszczęcia uważa się za wycofane, zasadnie organ zastosował przepis art. 105 § 1 k.p.a.
Zgodzić się należy również z rozważaniami organu w zakresie wniosku skarżącego o przywrócenie terminu. Sąd wskazuje, że termin określony w art. 98 § 2 k.p.a. jest terminem prekluzyjnym, który nie podlega przywróceniu. Jego uchybienie powoduje, że czynność prawna podjęta przez stronę po jego upływie staje się bezskuteczna.
Odnośnie wniosku skarżącego zawartego w piśmie procesowym z dnia 21 maja 2013 r. o odroczenie terminu rozprawy wyznaczonej na dzień 6 czerwca 2013 r. Sąd w niniejszym składzie uznał, iż toczące się postępowanie przed sądem powszechnym, a dotyczące sprostowania aktu małżeństwa nie ma znaczenia dla niniejszego postępowania i w związku z tym wniosku nie uwzględnił.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w wyroku.