Uzasadnienie
A. A. pismem z 3 grudnia 2019 r. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o:
- 1) wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny w maksymalnej wysokości - na podstawie art. 154 § 1 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), dalej jako p.p.s.a.,
- 2) rozpoznanie skargi w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a,
- 3) zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych
- - w związku z niewykonaniem przez organ wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 6 lutego 2019 r., sygn. akt I SAB/Wa 357/18.
Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z [...] marca 1998 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...],[...] w rejonie [...], ozn. hip. "[...]" - w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jednocześnie Sąd stwierdził, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy został doręczony organowi w dniu 29 maja 2019 r.
Zatem trzymiesięczny termin do rozpoznania przedmiotowego wniosku, zakreślony przez Sąd w powołanym wyroku, upłynął z dniem 29 sierpnia 2019 r.
Skarżący pismem z 16 września 2019 r. wezwał Prezydenta [...] do wykonania ww. wyroku Sądu, a następnie pismem z 3 grudnia 2019 r. wystąpił ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - żądając wymierzenia organowi grzywny.
W uzasadnieniu skargi wskazał, że organ nie wykonał wyroku, pomimo upływu terminów przewidzianych w art. 35 k.p.a. do załatwienia sprawy liczonych od daty przekazania akt sprawy przez Sąd oraz nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie odszkodowania.
W tej sytuacji skarżący wniósł o wymierzenie organowi grzywny w maksymalnej wysokości, tj. w wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej, zgodnie z art. 154 § 6 p.p.s.a.
W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie.
Organ wyjaśnił, że przedmiotowa nieruchomość leży na terenie objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Kwestię odszkodowań za nieruchomości przejęte tym dekretem reguluje obecnie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r., poz. 121 ze zm.), zgodnie z którym odszkodowanie może być przyznane za dom jednorodzinny, jeżeli przeszedł na własność Skarbu Państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r., lub za działkę, która przed dniem wejścia w życie dekretu z 26 października 1945 r. mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r.
Wskazał, że K. A. wnioskiem z [...] marca 1998 r. wystąpiła o odszkodowanie za opisaną na wstępie nieruchomość.
Stwierdził, iż postępowanie w sprawach odszkodowawczych polega m.in. na: badaniu stanu prawnego, gromadzeniu dokumentów potwierdzających prawa podmiotowe wnioskodawcy do ubiegania się o odszkodowanie, określeniu aktualnego właściciela gruntu, pozyskaniu map sytuacyjnych, występowaniu do sądu wieczystoksięgowego po zaświadczenia hipoteczne i do biegłych po opinie, sprawdzeniu czy przedmiotowa nieruchomość spełnia przesłanki art. 215 ust. 2 ww. ustawy.
Dalej zauważył, że w toku postępowania koniecznym było m.in.: skontrolowanie dokumentów stwierdzających nabycie spadków; uzyskanie uwierzytelnionej kopii odpisu wykazu hipotecznego obejmującego dział i i II z księgi wieczystej nieruchomości hipotecznej na dzień wejścia w życie ww. dekretu, tj. na dzień 21 listopada 1945 r. i wykonanie badań hipotecznych przez geodetę uprawnionego; sprawdzenie czy istnieją przesłanki uzasadniające objęcie wnioskodawców lub ich następców prawnych układami indemnizacyjnymi; zgromadzenie dokumentów stwierdzających czy działka była zabudowana w chwili wejścia w życie ww. dekretu lub dokumentów stwierdzających, że byli właścicieli nieruchomości prowadzili gospodarstwo rolne; zgromadzenie dokumentów określających przeznaczenie przedmiotowego terenu w planach zabudowy [...] na 1945 r. (tj. Ogólny Plan Zabudowania [...] zatwierdzony przez Ministerstwo Robót Publicznych dnia [...] sierpnia 1931 r.); zgromadzenie dokumentów określających datę utraty posiadania gruntu przez dawnych właścicieli, a także dokumentów określających aktualnego właściciela gruntu.
Wskazał także, iż podjęto działania zmierzające do zakończenia tego postępowania, w tym celu zlecono przygotowanie opracowania polegającego na wkreśleniu dawnej nieruchomości hipotecznej w obecne działki ewidencyjne oraz rozliczeniu powierzchni działek ewidencyjnych wchodzących w skład tych nieruchomości, a także wkreśleniu decyzji lokalizacyjnych.
Ponadto z uwagi na fakt, że część gruntu znajduje się we władaniu [...] wystąpiono również do [...] S.A. Centrala celem sprecyzowania, kiedy nastąpiło przekazanie ww. części nieruchomości w celu realizacji inwestycji polegającej na budowie torów kolejowych.
Zwrócono się również do Wydziału Gospodarowania Nieruchomościami i Nadzoru Właścicielskiego w [...] o podanie daty wejścia pierwszego powojennego inwestora w teren oraz o przesłanie dokumentów dotyczących zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości. W szczególności o przesłanie kopii decyzji lokalizacyjnych z załącznikiem graficznym, protokołów przekazania gruntu inwestorowi, pozwoleń na budowę, dziennika budowy, pozwoleń na użytkowanie i innych dokumentów dotyczących realizacji inwestycji na przedmiotowym gruncie.
Na zakończenie organ podkreślił, że nadal dodatkowych wyjaśnień wymaga kwestia daty, w której poprzedni właściciele zostali pozbawieni możliwości władania przedmiotową nieruchomością.
Zaznaczył też, iż w związku z bardzo dużą ilością spraw z zakresu odszkodowań, nie było możliwości zakończenia sprawy w terminie określonym przez Sąd.
Do 13 maja 2020 r. (dnia wyrokowania) do Sądu nie wpłynęła żadna informacja dotycząca merytorycznego rozpoznania przedmiotowego wniosku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga jest uzasadniona, co skutkować musi wymierzeniem Prezydentowi [...] grzywny.
Stosownie do art. 119 pkt 2 p.p.s.a, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Taka sytuacja występuje w rozpoznawanej sprawie.
Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z kolei w myśl art. 154 § 2 zd. 2 p.p.s.a sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 6 lutego 2019 r., sygn. akt I SAB/Wa 357/18 zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z [...] marca 1998 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...], [...] w rejonie [...], ozn. hip. "[...]" - w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.
Zaznaczyć przy tym należy, że kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi.
Bezsporne jest, że akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu w dniu 29 maja 2019 r. - zatem wyznaczony termin upłynął w dniu 29 sierpnia 2019 r.
Niekwestionowaną okolicznością jest również to, iż do dnia wniesienia rozpoznawanej skargi organ nadal nie rozstrzygnął przedmiotowej sprawy. Nie rozpatrzył także merytorycznie przedmiotowego wniosku do dnia wyrokowania.
W tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, iż niewykonywanie wyroków sądów – niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych – w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja wszak prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania.
Zgodnie z art. 154 § 6 p.p.s.a. grzywnę za niewykonanie wyroku Sąd wymierza do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Ustalenie wysokości grzywny zależy od okoliczności konkretnej sprawy.
Skład orzekający w rozpoznawanej sprawie uznał, że w realiach niniejszej sprawy wystarczająco represyjną, jak też dyscyplinującą funkcję spełni grzywna w wysokości 1.000 złotych, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. i jest adekwatna z punktu widzenia wielkości przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego przez Sąd, który wynosi ponad sześć miesięcy.
Zaznaczenia wymaga, że Sąd dokonał oceny bezczynności organu w niewykonaniu wyroku Sądu - do marca 2020 r. Zgodnie bowiem z art. 15zzs ust. 10 pkt 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020, poz. 374 ze zm.), w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID przepisów o bezczynności organów oraz o obowiązku organu i podmiotu, prowadzących odpowiednio postępowanie lub kontrolę, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się.
Zgodnie z § 1 rozporządzeniem Ministra Zdrowia z 13 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego (Dz. U. z 2020 r., poz. 433) w okresie od dnia 14 marca 2020 r. do odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ogłasza się stan zagrożenia epidemicznego w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2. Rozporządzenie to utraciło moc na mocy § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego (Dz. U. z 2020 r., poz. 490).
Następnie na podstawie § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r., poz. 491) w okresie od dnia 20 marca 2020 r. do odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ogłasza się stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2.
Jednocześnie, mając na uwadze treść art. 154 § 2 p.p.s.a., Sąd uznał, iż zaistniała w sprawie bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Przy tej ocenie Sąd wziął pod uwagę wysokość przekroczenia wyznaczonego terminu oraz przedstawione przez organ w odpowiedzi na skargę okoliczności mające wpływ na niedotrzymanie przez niego terminów załatwienia sprawy.
Sąd zasądził też na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 119 pkt 2, art. 120, art. 154 § 1 i 2 w zw. z art. 154 § 6 oraz art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.