Uzasadnienie
I. J. (dalej: "skarżąca") pismem z 31 grudnia 2021 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta m.st. Warszawy wyroku tego Sądu z 13 listopada 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 363/17.
Powyższym wyrokiem Sąd zobowiązał Prezydenta m.st. Warszawy do rozpoznania wniosku z 7 sierpnia 2012 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], oznaczoną hip. nr [...] – [...], działki nr [...] i nr [...] - w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Te wraz z odpisem prawomocnego wyroku doręczone zostały zaś organowi 14 lutego 2018 r.
W związku ze zwłoką w wykonaniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 15 lutego 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 1917/18 wymierzył Prezydentowi m.st. Warszawy grzywnę w wysokości 1000 złotych, jednocześnie stwierdzając, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Mimo to sprawa odszkodowania nadal pozostawała nierozpoznana. W tym stanie rzeczy skarżąca po raz kolejny wezwała Prezydenta m.st. Warszawy do wykonania wyroku (pismem z 7 października 2021 r., które wpłynęło 15 listopada 2021 r.), a następnie wniosła przywołaną na wstępie skargę, żądając w niej: wymierzenia organowi na podstawie art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) dalej: "p.p.s.a.", grzywny w wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w 2020 r.; przyznania od organu na rzecz skarżącej, na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a., sumy pieniężnej w wysokości połowy zasądzonej grzywny; zasądzenia zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, a także rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.
W motywach skargi przedstawiła przebieg dotychczasowego postępowania, zwracając uwagę, że organ do chwili obecnej nie wykonał wyroku z 13 listopada 2017 r. i zlekceważył kolejny wyrok tego sądu zapadły w przedmiotowej sprawie, czym rażąco naruszył prawo. Zdaniem skarżącej, wymierzenie Prezydentowi grzywny w maksymalnej wysokości oraz przyznanie na jej rzecz sumy pieniężnej stanowić będzie adekwatną dolegliwość dla organu, która zdyscyplinuje go do wykonania nałożonego na niego zobowiązania, jak również ukształtuje dobre praktyki w załatwianiu spraw obywatelskich. Zwróciła również uwagę, że organ nie podał przyczyny niezałatwienia sprawy, zatem brak jest jakiegokolwiek prawnego i logicznego uzasadnienia zwłoki organu w rozpatrywaniu wniosku skarżącej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i nierozpatrywanie jej w trybie uproszczonym. Wskazał, że prowadzone jest obecnie postępowanie o przyznanie odszkodowania za część gruntu przedmiotowej nieruchomości. Stwierdził, że z uwagi na wynikający z treści art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.) dalej: "k.p.a.", obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, pozwalającego na dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy, a także z uwagi na bardzo dużą ilość wpływających spraw, nie było możliwości zakończenia postępowania w terminie określonym w art. 35 k.p.a. Podał, że w toku postępowania zgromadził liczne dokumenty dotyczące nieruchomości, w tym archiwalne zdjęcia i dokumenty dotyczące przedmiotowego terenu. Wykonano także rozliczenie geodezyjne nieruchomości. Wskazał, że na zlecenie zostanie wykonana przez geodetę uprawnionego opinia geodezyjna polegające na wkreśleniu granic hipotecznych obu działek na historyczne zdjęcia lotnicze, a także określenie położenia przedmiotowego terenu w konkretnej strefie wyznaczonej przez Ogólny Plan Zabudowania m.st.
Warszawy, zatwierdzonego przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu 11 sierpnia 1931 r. co pozwala na stwierdzenie czy nieruchomość spełnia przesłankę możliwości zabudowy domem jednorodzinnym w dniu wejścia w życie dekretu warszawskiego. Ponadto, zwrócił uwagę, że poszukuje we własnych zasobach archiwalnych ewentualnych dokumentów wskazujących na stan prawny i faktyczny nieruchomości w dacie 5 kwietnia 1958 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
skarga jest zasadna.
Wniesiona ona została w trybie art. 154 p.p.s.a., który w § 1 stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa w tym przepisie, stosownie do § 6 art. 154 p.p.s.a., wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, na podstawie odrębnych przepisów. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego.
Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 2 art. 154). Uwzględniając skargę sąd, w myśl § 7 art. 154 p.p.s.a., może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Przy czym w myśl art. 154 § 3 p.p.s.a. wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi, o której mowa w § 1, nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi.
W rozpoznawanej sprawie poza sporem jest, że Prezydent m.st. Warszawy nie rozpoznał sprawy zainicjowanej wnioskiem z 7 sierpnia 2012 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], oznaczoną hip. nr [...], działki nr [...] i nr [...], w terminie wyznaczonym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 13 listopada 2017 r. sygn. akt I SAB/Wa 363/17, który to termin ekspirował 14 lutego 2018 r. Nie uczynił tego także do chwili obecnej, mimo uprzedniego wezwania przez stronę do wykonania wyroku, jak też wymierzenia mu z tytułu opieszałości w jego wykonywaniu grzywny, Prezydent zawisłej przed nim sprawy administracyjnej nie rozstrzygnął.
Po zwrocie akt z Sądu wraz z prawomocnym wyrokiem I SA/Wa 1917/18 (co miało miejsce 29 maja 2019 r.) przekazał akta własnościowe przedmiotowej nieruchomości Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Warszawie w związku z odwołaniem od decyzji Burmistrza Gminy W.- [...] nr GN/NW/7261/78/95/IP/AK wydanej po rozpatrzeniu wniosku z 15 listopada 1948 r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu o pow. 17821 m2 położnego w rejonie ul. [...] i [...] w W., oz. nr hip. [...], działka nr [...] (vide: pismo z 20 września 2019 r.) oraz zwrócił się do Biura Organizacji Urzędu m.st. Warszawy o udzielenie informacji czy w zasobach archiwalnych znajdują się dokumenty dot. nieruchomości warszawskiej przy ul. [...] ozn. hip. [...] dz. [...] i dz. [...] (vide: pismo z 25 lutego 2022 r.).
Mając zatem powyższe na uwadze, jak też uwzględniając, że już przy 3 miesięcznej zwłoce w wykonaniu wyroku orzeczono grzywnę w wysokości 1000 złotych, Sąd uznał za zasadne obecnie czterokrotne zwiększenie wymiaru grzywny i przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w kwocie 2000 złotych. Przy czym decydując o zastosowaniu tej ostatniej sankcji finansowej jak też ustalając jej wymiar Sąd wziął pod uwagę, że przyznanie sumy pieniężnej stronie bezskutecznie oczekującej przez lata na wykonanie przez organ administracji publicznej prawomocnego wyroku, ma uświadomić jej, że nie jest ona bezbronna, a sąd administracyjny widzi wszystkie dolegliwości i niedostatki, jakich doznaje na skutek przewlekłego prowadzenia jej sprawy i że obejmuje ją swoją ochroną. Niewątpliwie zaś trwające ponad 4 lata po wydaniu wyroku (a prawie 10 lat - licząc od złożenia wniosku) postępowanie administracyjne jest nie tylko dotkliwe przez sam fakt długotrwałości jego prowadzenia, ale również ze względu na konieczność przez cały ten okres realizowania obowiązków procesowych, jak choćby informowania organów o ewentualnych zmianach adresowych, ponawiania różnego rodzaju czynności, czy wreszcie ponoszenia kosztów pomocy prawnej.
Jakkolwiek zaznaczyć należy, że suma pieniężna nie jest instrumentem uzyskiwania dochodu przez strony skarżące zwłokę organu w załatwieniu sprawy, czy ekwiwalentu dochodzonego w postępowaniu administracyjnym odszkodowania. Przy samym wymiarze grzywny oraz sumy pieniężnej Sąd uwzględnił, z urzędu znaną, okoliczność znacznej ilości tego typu spraw zawisłych przed organem (tj. dotyczących ustalenia odszkodowania za utraconą nieruchomość warszawską w trybie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami), ich stopień skomplikowania - spowodowany przede wszystkim historycznym charakterem związanym z ustaleniem przeznaczenia nieruchomości w przeddzień wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279) oraz daty utraty faktycznej możliwości nią władania, a także obiektywne trudności m.st. Warszawy związane z zabezpieczeniem środków finansowych umożliwiających realizację zgłaszanych z tego tytułu roszczeń, co przede wszystkim jest podstawowym czynnikiem determinującym zwłokę (niekiedy wręcz wieloletnią) w ich załatwianiu.
Tu podkreślić należy, że okoliczności te nie uwalniają organu od odpowiedzialności za niewykonywanie prawomocnego orzeczenia sądu, niemniej muszą być uwzględniane przy gradacji nakładanej z tego tytułu sankcji, jak też oceny charakteru zaistniałej zwłoki.
Również sąd zwraca uwagę, że w przedmiotowej sprawie nie został rozpoznany wniosek dekretowy co do części przedmiotowej nieruchomości z działki [...] (tj. działka nr 39 – stanowiącej własność Województwa Mazowieckiego), który ma pierwszeństwo przed sprawą odszkodowawczą.
Wynikające z zastosowanych środków łączne obciążenie finansowe organu (6000 złotych) jest w ocenie Sądu na tyle dotkliwe, że powinno skłonić go do wydania decyzji, bez konieczności podejmowania przez skarżącą kolejnych przymuszających organ do tego działań prawnych, jak również w sposób wystarczający zrekompensuje skarżącej uzasadnione poczucie krzywdy wynikające z lekceważenia jej prawa do uzyskania wiążącego stanowiska organu administracji publicznej w zainicjowanej przez niego sprawie bez zbędnej zwłoki.
Z tych względów Sąd, na podstawie art. 154 § 1 i 7 w zw. z art. 154 § 6 oraz art. 154 § 2 zd. drugie p.p.s.a. orzekł jak w punktach 1-3 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powołanej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.).