Uzasadnienie
Decyzją Nr [...] z dnia [...] lutego 2006 r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...] czerwca 2005 r. Nr [...] odmawiającą przyznania odszkodowania za nieruchomość o powierzchni [...] m2 położoną w W. przy ul. [...], oznaczoną hip. "[...]" [...] -działka Nr [...].
Powyższe rozstrzygnięcie oparto na następujących ustaleniach faktycznych i ocenach prawnych:
Nieruchomość o powierzchni [...] m2 położona w W. przy ul. [...], oznaczona jako "[...]",[...] działka nr [...], znajduje się na obszarze objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U Nr 50, poz. 279). Z dniem wejścia w życie dekretu (21 listopada 1945 r.) grunty nieruchomości [...] – w tym grunt przedmiotowej nieruchomości – przeszły na własność gminy miasta W., a od 1950 r. – na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U Nr 14, poz. 130) – na własność Skarbu Państwa. Obecnie grunt nieruchomości przy ul. [...] stanowi własność Skarbu Państwa – w części wchodzącej w skład działek ewidencyjnych nr: [...], [...], [...], [...] z obrębu [...] oraz nr [...], [...], [...], [...], [...] z obrębu [...] oraz Miasta W. – w części wchodzącej w skład działek ewidencyjnych nr: [...], [...] z obrębu [...].
Zgodnie z zaświadczeniem Sądu Rejonowego dla W. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych z dnia [...] lutego 2003 r., [...], prawo własności ww. nieruchomości uregulowane było na rzecz A. S. co do [...] części oraz małżonków H. i M. R. co do [...] części – wszyscy niepodzielnie.
W dniu [...] kwietnia 1991 r. I. H. i H. S. złożyły wniosek o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Następstwo prawne po byłych właścicielach zostało udokumentowane.
Rozpoznając powyższy wniosek Prezydent Miasta W. zważył, że kwestię odszkodowań za nieruchomości przejęte na mocy dekretu z dnia 26 października 1945 r. reguluje obecnie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.), zgodnie z którym odszkodowanie może być przyznane za:
- 1) gospodarstwo rolne, jeżeli poprzedni właściciele bądź ich następcy prawni zostali pozbawieni faktycznego władania tym gospodarstwem po dniu 5 kwietnia 1958 r.
- 2) dom jednorodzinny, jeżeli przeszedł on na własność Państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r.,
- 3) działkę, która przed dniem wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r.
Ze znajdujących się w aktach sprawy zaświadczenia Państwowego Biura Notarialnego w W. L.dz. [...] wynika, że przedmiotowa nieruchomość stanowiła [...], a zatem – jak uznał organ pierwszej instancji - wchodziła w skład gospodarstwa rolnego. Prezydent Miasta W. uznał, iż podstawowa przesłanka ustalenia odszkodowania nie została spełniona, ze względu na to, że strony nie przedłożyły dokumentów potwierdzających fizyczne posiadanie działki po dniu 5 kwietnia 1958 r., zaś z oświadczenia J. H. – pełnomocnika stron – wynika, że poprzedni właściciel lub ich następcy prawni zostali pozbawieni faktycznego władania tym gospodarstwem przed dniem 5 kwietnia 1958 r.
Od powyższej decyzji odwołanie złożyli I. H., H. B. oraz działający w imieniu nieobecnych małżonków M. i H. R. - kurator A. S. W odwołaniach podniesiono, że organ nie rozpoznał sprawy zgodnie z żądaniem stron, tzn. dokonał w sprawie wyłącznie ustaleń związanych z przesłankami przyznania odszkodowania wynikającymi z art. 215 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, natomiast pominął roszczenia odszkodowawcze wynikające z przepisu art. 215 ust. 2 tej ustawy. Podniesiono, że przedmiotowa nieruchomość stanowiła w dniu wejścia w życie dekretu z 1945 r. gospodarstwo rolne ze względu na sposób korzystania z niej ([...]). Jednakże w świetle planu zabudowy [...] z 1931 r. nieruchomość ta znajdowała się na terenie przeznaczonym pod zabudowę mieszkaniową niską.
Kolejnym zarzutem podniesionym w odwołaniach była sprzeczność ustaleń organu pierwszej instancji z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego dotycząca daty faktycznego pozbawienia właścicieli władania przedmiotową działką. Organ ustalił, że byli właściciele zostali pozbawieni faktycznego władania tym gospodarstwem przed dniem 5 kwietnia 1958 r. Tymczasem w aktach sprawy znajdują się decyzje: o lokalizacji inwestycji Przemysłowego Centrum [...] z dnia [...] kwietnia 1973 r., o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu z dnia [...] października 1998 r. wydanej na rzecz Przemysłowego Centrum [...] i dotyczącej budowy [...] oraz drogi lokalnej, warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu z dnia [...] marca 1998 r. wydanej na rzecz "[...]" Sp. z o.o. dla potrzeb Centrum Handlowo-Biurowego "[...]" oraz budynku Centrum Kinowo-Rozrywkowe "[...]".
Wojewoda [...], w wyniku rozpatrzenia odwołań, stwierdził, że z dokonanych ustaleń w postępowaniu przed organem pierwszej instancji wynika, że żaden z byłych właścicieli nie prowadził na gruncie ww. działki nr [...] gospodarstwa rolnego po dniu 5 kwietnia 1958 r., a więc nie zachodziła przesłanka dotycząca pozbawienia ich faktycznego władania takim gospodarstwem, wynikająca z art. 215 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Ze względu na dużą powierzchnię gruntu i charakter rolny ([...]), organ odwoławczy uznał, że nieruchomość ta nie może być traktowana jako działka budowlana, a więc nie ma znaczenia w tym przypadku fakt, że następcy prawni właścicieli zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Wprawdzie z opinii Archiwum Państwowego Miasta W. z dnia [...] grudnia 1993 r. wynika, że wymieniona nieruchomość znajdowała się na terenie przewidzianym ogólnym planem zabudowania Miasta W., zatwierdzonym przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu [...] sierpnia 1931 r., pod zabudowę luźną 1 kondygnacyjną do wysokości 9 m i 30% powierzchni zabudowania, lecz nie stwierdzono, aby przed przejęciem jej na własność Państwa sporządzony został plan parcelacyjny dotyczący podziału na odpowiednie działki budowlane. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewoda [...] uznał, że w odniesieniu do sprawy odszkodowania za przedmiotową nieruchomość przepis art. 215 ust. 1 ani przepis ust. 2 nie mają zastosowania.
Skargę na powyższą decyzję wniosły I. H. i H. B. zarzucając jej naruszenie przepisów art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 7, 10, i 77 kodeksu postępowania administracyjnego.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] podtrzymał argumentację podaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania.
Skargę należało uwzględnić, ponieważ zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca, zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Podstawą prawną postępowania administracyjnego prowadzonego w niniejszej sprawie były przepisy art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 204 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.). Rację organ odwoławczy ma tylko w tej części, gdy stwierdza, że następcy prawni byłych właścicieli nie mają możliwości ubiegania się o odszkodowanie na podstawie art. 215 ust. 1, gdyż nie została spełniona przesłanka faktycznego władania nieruchomością przez byłego właściciela bądź jego następców prawnych po dniu 5 kwietnia 1958 r. Przez faktyczne władanie gospodarstwem rozumieć bowiem należy efektywne korzystanie z całej nieruchomości.
Jeśli chodzi zaś o przesłanki przewidziane w art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, przede wszystkim należy zwrócić uwagę, że możliwość zastosowania przepisów o odszkodowaniach za wywłaszczenie nieruchomości do niektórych kategorii nieruchomości przejętych przez państwo (dom jednorodzinny, działka) na mocy dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze Miasta W., jest formą zadośćuczynienia, aczkolwiek ograniczoną, wobec właścicieli pozbawionych możliwości uzyskania rekompensaty w trybie uregulowanym w dekrecie. Zgodnie z treścią art. 215 ust. 2 cytowanej powyżej ustawy odszkodowanie może być przyznane za działkę, która przed dniem wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze Miasta W. mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r.
Przepis art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami uzależnia więc przyznanie odszkodowania za działkę od możliwości przeznaczenia jej pod budownictwo jednorodzinne przed dniem wejścia w życie dekretu. Możliwość przeznaczenia działki pod budownictwo jednorodzinne ocenić należy na podstawie planu zabudowania z 1931 r. Planem takim był ogólny plan zabudowy Miasta W. z dnia [...] sierpnia 1931 r., zatwierdzony przez Ministerstwo Robót Publicznych (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 maja 1994 r., sygn. IV S.A. 726/93 i z dnia 8 stycznia 1996 r. – sygn. IV S.A. 1959/93 – nie publ.).
Należy wskazać, że przepis art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie zawiera w tym zakresie żadnych innych wymagań, a w szczególności odnoszących się do wielkości działki i dopuszczalności podziału.
W rozpoznawanej sprawie organy ustaliły, że przedmiotowa nieruchomość znajdowała się na terenie przewidzianym ogólnym planem zabudowania Miasta W., zatwierdzonym przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu [...] sierpnia 1931 r., pod zabudowę luźną 1 kondygnacyjną do wysokości 9 m i 30 % powierzchni zabudowania. Z takich zapisów planu trudno wyprowadzić twierdzenie o braku możliwości zabudowy jednorodzinnej, jeżeli byłyby spełnione inne warunki z tego planu.
A zatem decyzje wydane w niniejszej sprawie dotknięte są więc wadą błędnego zastosowania prawa materialnego – art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który nie daje podstaw do ograniczenia możliwości dochodzenia odszkodowania ze względu na wielkość działki i dopuszczalność jej podziału.
Mając na względzie powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz na podstawie art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.