Uzasadnienie
Pismem z dnia 14 lutego 2017 r. E. B., N. B., A. B. i M. C. (dalej jako: skarżący) wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 kwietnia 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 35/16. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy złożonego w trybie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r., poz. 2147 ze zm.), dalej jako: ugn, wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ulicy [...] i [...], oznaczoną hip. jako "[...]" rej. hip. [...].
Jednocześnie Sąd stwierdził, że bezczynność Prezydenta [...] nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W ww. skardze skarżący wnieśli o: 1) wydanie orzeczenia stwierdzającego obowiązek wydania przez Prezydenta [...] decyzji przyznającej na rzecz: E. B. kwotę [...] zł, N. B. kwotę [...] zł, A. B. kwotę [...] zł, M. C. [...], 2) stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3) przyznanie od organu na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej w wysokości 2000 zł oraz 4) zasądzenie od Prezydenta [...] na rzecz skarżących kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.
Sąd ustalił, że akta sprawy administracyjnej wraz z odpisem prawomocnego wyroku z dnia 21 kwietnia 2016 r. wpłynęły do Prezydenta [...] w dniu 13 lipca 2016 r., zatem termin wyznaczony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny upłynął w dniu 13 października 2016 r.
Z akt sprawy wynika, że M. C. pismem z dnia 18 sierpnia 2016 r., a E. B., N. B. i A. B. pismem z dnia 13 lutego 2017 r. wezwali Prezydenta [...] do wykonania ww. wyroku.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Wyjaśnił, że wniosek o odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość został złożony w dniu 20 maja 2014 r. przez spadkobierców A. B. który odkupił prawa do spadku po dawnym właścicielu nieruchomości. Organ wskazał, że do tego czasu nie zostało zakończone postępowanie dotyczące rozpatrzenia wniosku dawnego właściciela z dnia 18 października 1948 r. dotyczącego zwrotu nieruchomości. Prezydent zauważył, że do czasu zakończenia tego postępowania nie może być rozstrzygnięta sprawa odszkodowania za ww. nieruchomość, ponieważ od zakończenia prowadzonego postępowania w kwestii rozpatrzenia wniosku Z. M. z dnia 18 października 1948 r. zależała zasadność przeprowadzenia postępowania odszkodowawczego. Organ podał, że kolejnymi decyzjami Prezydenta [...] z dnia [...] września 2015 r., nr [...] i z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...] odmówiono spadkobiercom dawnych właścicieli ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości ozn. hip. "[...]" rej. hip. [...].
Prezydent wskazał także, że postępowanie w sprawie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość znajduje się na etapie gromadzenia dokumentacji mającej na celu określenie czy spełnia ona przesłanki wyznaczone w art. 215 ugn. Wyjaśnił również, że z uwagi na bardzo duży obszar nieruchomości istnieje konieczność zlecenia sporządzenia opracowania geodezyjnego określającego położenie nieruchomości, rozliczenie w działkach ewidencyjnych oraz określającego datę przejęcia nieruchomości pod inwestycje. Dokładnej analizie należy poddać też akty nabycia roszczeń do przedmiotowej nieruchomości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej: ppsa, w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Sąd może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego.
Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. (art. 154 § 2 ppsa). Z kolei grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów (art. 154 § 6 ppsa).
Jak wskazano wyżej, przed wniesieniem skargi na niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 kwietnia 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 35/16, skarżący wezwali Prezydenta [...] do jego wykonania. Procesowy wymóg wniesienia skargi został zatem spełniony. Terminy do wniesienia skargi ustalone w art. 53 ppsa nie mają zastosowania do skargi wnoszonej na podstawie art. 154 § 1 ppsa, a w konsekwencji dopuszczalność jej wniesienia nie jest uwarunkowana upływem określonego czasu od dnia doręczenia organowi wezwania do wykonania wyroku (por. postanowienie NSA z dnia 20 listopada 2012 r. sygn. akt II OSK 2721/12, Lex nr 1248469).
Przez niewykonanie wyroku należy rozumieć pozostawanie w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem (por. wyrok NSA z dnia 22 maja 2012 r. sygn. akt II OSK 578/12, Lex nr 1252111).
Dokonując oceny okoliczności niniejszej sprawy stwierdzić należy, że do dnia wydania niniejszego orzeczenia Prezydent [...] nie rozstrzygnął wniosku o przyznanie odszkodowania. Po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 kwietnia 2016 r. pozostawał zatem w bezczynności. W tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie grzywny organowi Sąd uznał za uzasadniony. Skutkowało to wymierzeniem organowi grzywny w wysokości 1000 zł. Wymierzając grzywnę w takiej kwocie Sąd wziął pod uwagę ponad półroczny okres niewykonania przez organ prawomocnego wyroku. Uwzględnił także, że jej wysokość mieści się w granicach określonych przez art. 154 § 6 ppsa.
Zgodnie z art. 154 § 2 zd. 2 ppsa Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
W ocenie Sądu, bezczynność organu, która wystąpiła po wyroku z dnia 21 kwietnia 2016 r. nie ma charakteru rażącego naruszenia prawa. Sąd dokonując takiej oceny wziął pod uwagę fakt, że sprawy prowadzone w oparciu o przepis art. 215 ugn są sprawami szczególnie skomplikowanymi oraz znaną Sądowi z urzędu ilość spraw z zakresu odszkodowań za tzw. nieruchomości dekretowe.
Sąd nie stwierdził obecnie potrzeby wymierzania organowi dodatkowej sankcji w postaci zasądzenia na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej w wysokości 2000 zł i w tym zakresie skargę oddalił. W ocenie Sądu, ten dodatkowy środek o charakterze dyscyplinująco-represyjnym powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu, to jest wówczas, gdy brak jest okoliczności, które ten stan rzeczy mogłyby tłumaczyć, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi. Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi.
Na uwzględnienie nie zasługuje także żądanie z pkt. 2 skargi. Skarżący wnieśli o o wydanie orzeczenia stwierdzającego obowiązek wydania stosownej decyzji ze wskazaniem konkretnych kwot, jakie miałyby zostać im przyznane tytułem odszkodowania. Stosownie do art. 154 § 2 zd. 1 ppsa sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 tego przepisu (czyli niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania), może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. W literaturze przedmiotu wskazuje się, że konstrukcja uprawnień orzeczniczych przewidzianych w art. 154 § 2 ppsa oznacza, iż orzeczenie przewidziane w tym przepisie może być wydane tylko w sprawie ze skargi wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ppsa, kiedy sąd administracyjny – stosownie do art. 146 § 2 ppsa – w wyroku, który nie został wykonany uznał uprawnienie lub obowiązek wynikające z przepisu prawa, albo kiedy sąd ten w wyroku wydanym na podstawie art. 149 ppsa, a niewykonanym, uwzględnił skargę na bezczynność organów w powyższym zakresie art. 3 § 2 pkt 4 (zob. T. Woś [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, pod red.
T. Wosia, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 482). Podobnie uważa B. Dauter, który wskazuje, że w sprawach niewykonanego wyroku wydanego w trybie art. 149 ppsa, w którym sąd uwzględnił skargę na bezczynność organu, przepis art. 154 § 2 ppsa, może być stosowany, ale jedynie w zakresie wynikającym z art. 3 § 2 pkt 4 ppsa, czyli w sprawach dotyczących innych niż decyzje i postanowienia aktów i czynności z zakresu administracji publicznej (por. B. Dauter [w:] B Dauter, B Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu, 2009 r., s. 408). Skarga wniesiona w niniejszej sprawie takiego przypadku nie dotyczy i dlatego Sąd oddalił skargę w tej części.
Z powyższych względów w pkt 1 i 2 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6, art. 154 § 2 zd. 2 ppsa, w pkt 3 - na podstawie art. 151 w zw. z art. 154 § 7 i w zw. art. 154 § 2 zd. 1 ppsa. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ppsa oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.) (200 zł tytułem wpisu od skargi, 480 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego).