Uzasadnienie
L. W., D. W., A. B. i I. K. (dalej: Skarżący) pismem z 6 lutego 2022 r. wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o:
- 1) wymierzenie Prezydentowi Miasta Stołecznego Warszawy grzywny przewidzianej w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.) w wysokości 10.000 zł,
- 2) przyznanie od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz Skarżących sumy pieniężnej w kwocie 20.000 zł stosownie do art. 154 § 7 p.p.s.a.,
- 3) zasądzenie na rzecz Skarżących kosztów postępowania,
- 4) stwierdzenie, że niezałatwienie sprawy miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa,
- - w związku z niewykonaniem przez Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 10 stycznia 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 509/17.
Wyrokiem tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy ze skargi L. W., D. W., A. B. i I. K. na bezczynność Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o odszkodowanie za nieruchomość, zobowiązał Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy do rozpoznania wniosku z [...] listopada 2016 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. hip. nr [...] o pow. [...] m2, w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa i zasądził na rzecz Skarżących zwrot kosztów postępowania.
Odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy został doręczony organowi w dniu 11 kwietnia 2018 r., zatem czteromiesięczny termin do rozpoznania wniosku o odszkodowanie, zakreślony przez Sąd w wyroku z 10 stycznia 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 509/17 upłynął z dniem 11 sierpnia 2018 r.
W uzasadnieniu skargi Skarżący podnieśli, że do dnia dzisiejszego Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy nie wykonał ww. wyroku, pomimo wydania już przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyroku z dnia 21 lutego 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 1932/18, wymierzającego temu organowi grzywnę w wysokości 1.000 zł.
Dlatego skarga i zawarte w niej wnioski są konieczne i zasadne.
W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu podniósł, że w sprawie odszkodowania za sporną nieruchomość zlecone zostało wykonanie opracowania fotogrametrycznego nieruchomości, polegającego na opisie zdjęć lotniczych z roku 1945, 1951, 1953, 1955 i 1960. Termin wykonania tego opracowania upływa w dniu 21 marca 2022 r.
Do dnia 15 lipca 2022 r. (data rozpoznania sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie) do Sądu nie wpłynęła żadna informacja dotycząca merytorycznego rozpoznania wniosku z [...] listopada 2016 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga jest zasadna.
Rozpoznawana skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Zgodnie natomiast z § 2 tego artykułu sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 10 stycznia 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 509/17 zobowiązał Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy do rozpoznania wniosku z [...] listopada 2016 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. hip. nr [...] o pow. [...] m2, w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.
Kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia organowi akt.
Bezspornie, akta tej sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu z z 10 stycznia 2018 r. wpłynęły do organu w dniu 11 kwietnia 2018 r., zatem czteromiesięczny termin do rozpoznania wniosku o odszkodowanie, zakreślony przez Sąd w powołanym wyroku, upłynął z dniem 11 sierpnia 2018 r.
Do dnia wniesienia skargi z 6 lutego 2022 r. - mimo uprzednich wezwań organu przez Skarżących do wykonania prawomocnego wyroku i mimo wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lutego 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 1932/18, wymierzającego temu organowi grzywnę w wysokości 1.000 zł, organ ten nie załatwił tej sprawy zgodnie z powołanym orzeczeniem, to jest nie rozpoznał wniosku z [...] listopada 2016 r. Dlatego wniosek o wymierzenie organowi grzywny jest zasadny.
W demokratycznym państwie prawnym nie może być bowiem tolerowane niewykonywanie wyroków sądów. Pogląd ten jest konsekwentnie wyrażany w orzecznictwie. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzi bowiem do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy też o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania.
Zgodnie z treścią art. 154 § 6 p.p.s.a. grzywnę za niewykonanie wyroku wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Ustalenie wysokości grzywny zależy od okoliczności konkretnej sprawy.
Skład orzekający ocenił, że w realiach rozpoznawanej sprawy represyjną, jak też dyscyplinującą funkcję spełni grzywna wymierzona w znacznie wyższej niż dotychczas wysokości, to jest 3.000 złotych, która to kwota mieści się w granicach wymiaru określonego w art. 154 § 6 p.p.s.a. i jest adekwatna z punktu widzenia wielkości przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego przez Sąd. Określając wysokość grzywny Sąd miał na uwadze, że sprawy dotyczące odszkodowań za nieruchomości warszawskie przejęte dekretem z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy cechują się znacznym stopniem skomplikowania, co w połączeniu z okolicznością, że Prezydent m.st. Warszawy prowadzi jednocześnie znaczną ilość takich spraw, może częściowo tłumaczyć niedochowanie terminów. Jednakże jest to już kolejny (drugi) wyrok tutejszego Sądu w sprawie ze skargi na niewykonanie wyroku z dnia 10 stycznia 2018 r. Sąd miał więc na uwadze, że mimo wcześniejszego wyroku wymierzającego organowi grzywnę, organ w dalszym ciągu nie rozpoznał wniosku z [...] listopada 2016 r.
Rozpoznając sprawę stosownie do treści art. 154 § 2 p.p.s.a., Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 2017 r., sygn. akt I OSK 1792/16).
Sąd uznał, że bezczynność Prezydenta m. st. Warszawy w wykonaniu wyroku z dnia 10 stycznia 2018 r. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Organ nie zakończył bowiem sprawy, mimo że upłynęło już blisko 4 lata od wyznaczonego terminu.
Zgodnie z treścią art. 154 § 7 p.p.s.a. uwzględniając skargę na niewykonanie wyroku, sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.
Funkcją powyższego przepisu jest niewątpliwie zwalczanie bezczynności i przewlekłości działania organu w wykonywaniu wyroków sądu, lecz nie jest to funkcja jedyna. Przepis ten ponadto ma kompensować stronie nieuzasadnione oczekiwanie z powodu bezczynności i przewlekłości działania organu.
Mając na uwadze okoliczności rozpoznawanej sprawy Sąd przyznał od Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy sumę pieniężną w wysokości po 2.000 zł dla każdego ze Skarżących, będącą swego rodzaju zadośćuczynieniem za zaniechania organu w toku prowadzonego postępowania. Przyznanie sumy pieniężnej stronie bezskutecznie oczekującej przez lata na wykonanie przez organ administracji publicznej prawomocnego wyroku, ma nadto uświadomić jej, że nie jest ona bezbronna, a sąd administracyjny dostrzegając negatywne konsekwencje, jakich strona doznaje na skutek przewlekłego prowadzenia jej sprawy, obejmuje ją swoją ochroną.
Sąd zasądził też na rzecz Skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 154 § 1 i § 2 zdanie drugie w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. Na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 3 sentencji wyroku. O kosztach postępowania w pkt 4 sentencji wyroku orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika Skarżących w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 200 zł.
Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.).