Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] lutego 2004 r. nr [...] po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymało w mocy decyzję własną z dnia [...] listopada 2003 r. odmawiającą wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza Gminy [...] nr [...] z dnia [...] września 2002 r. orzekającej o zmianie w całości orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] stycznia 1956 r. odmawiającego spadkobiercom L.W. przyznania własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] nr hip. [...], które nie zostało doręczone stronom.
Uzasadniając tę decyzję organu wskazał, że rozpoznając żądanie stwierdzenia nieważności decyzji należało dokonać analizy dopuszczalności podjęcia tego postępowania, gdyż ze względu na nadzwyczajny tryb postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, ustawodawca wprowadził nadzwyczajną instytucję odmowy wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 kpa).Taka odmowa może nastąpić w przypadku braków przedmiotowych lub podmiotowych. Organ ocenił negatywnie możliwości prowadzenia tego postępowania w zakresie podmiotowym. Wspólnocie Mieszkaniowej Nieruchomości [...] przy ul. [...] zgłaszającej żądanie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie przysługuje uprawnienie strony i dlatego, zgodnie z przepisem art. 28 kpa, nie jest ona uprawniona do skutecznego wniesienia żądania podjęcia takiego postępowania. Stroną postępowania administracyjnego jest ten, czyjego interesu prawnego dotyczy postępowanie (art. 28 kpa) a postępowanie w sprawie ustanowienia użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej przy ul. [...] oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] w obrębie [...] dotyczyło interesu prawnego J. K., M. W.,M.K. i J. P. Wspólnota Mieszkaniowa nie jest właścicielem lokali ani użytkownikiem wieczystym gruntu położonego w W. przy ul. [...]. Stronami w postępowaniu administracyjnym mogą być właściciele poszczególnych lokali i współużytkownicy wieczyści nieruchomości, o ile wykażą swój interes prawny.
Wspólnota nie wskazała w jaki sposób przedmiotowa decyzja ma wpływ na jej sytuację prawną. Od interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, który może mieć wspólnota w rozpoznaniu jej wniosku, jednakże nie ma to wpływu na interes prawny będący podstawą uznania podmiotu za stronę postępowania. Wobec braku przez Wspólnotę przymiotu strony organ administracji odmówił wszczęcia postępowania nadzorczego.
Skargę do WSA na powyższą decyzję wniosła Wspólnota Mieszkaniowa zarzucając błędne przyjęcie braku przymiotu strony, skoro przed sądem powszechnym wspólnota była uczestnikiem postępowaniu w sprawie o wyznaczenie drogi koniecznej przez bramę budynku przy ul. [...], a Członkami Zarządu są właściciele lokali, będący współużytkownikami wieczystymi gruntu, czego organ nie wyjaśniał.
W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z zapisem art. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego, nie orzekając o istocie sprawy co jest domeną organów administracji publicznej.
Skarga Wspólnoty Mieszkaniowej nie zasługuje na uwzględnienie a zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Zgodnie z art. 28 kpa "stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek". Taki interes prawny wynika z przepisów prawa materialnego stanowiącego prawa i obowiązki. Warunkiem koniecznym do występowania podmiotu jako strony postępowania, jest posiadanie interesu prawnego lub obowiązku związanego z prowadzonym postępowaniem albo żądanie przez podmiot czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.
Ustawodawca definiując pojęcie strony postępowania administracyjnego (art. 28 kpa) wskazał wyraźnie na powiązanie określonego podmiotu z interesem prawnym a zarazem na łączność pomiędzy pojęciem strony w postępowaniu administracyjnym a pojęciem podmiotu uprawnionego do wniesienia skargi. Chodzi tu nie o interes faktyczny, dający się nawet racjonalnie uzasadnić ale o interes prawny tj taki, który wynika z określonego przepisu prawnego odnoszącego się wprost do sytuacji danego podmiotu. Ponadto wspomniany interes prawny musi być interesem indywidualnym strony postępowania, musi zatem dotyczyć jej bezpośrednio. Tak więc o tym czy określonemu podmiotowi będzie służyło prawo strony w konkretnym postępowaniu administracyjnym, decydować będzie nie wola osoby lecz norma prawna, z której dla tego podmiotu będą wynikały wprost określone prawa lub obowiązki (tak NSA w wyroku z dnia 12 lutego 2002 V SA 1123/2001).
W orzecznictwie przyjmuje się, że pojęcie strony jakim posługuje się art. 28 kpa a następnie pozostałe przepisy tego kodeksu, może być wyprowadzone tylko z administracyjnego prawa materialnego, to jest z konkretnej normy prawnej, która może stanowić podstawę dla sformułowania interesu lub obowiązku obywateli. Mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym znaczy to samo, co ustalić przepis prawa powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby. Od tak pojmowanego interesu prawnego trzeba odróżnić interes faktyczny, tj. stan, w którym obywatel wprawdzie jest bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowani poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mającego stanowić podstawę skutecznego żądania stosowanych czynności organu administracji. W takim wypadku obywatelowi nie przysługują atrybuty strony postępowania administracyjnego (vide wyroku NSA z 22 lutego 1984 I SA 1748/83 oraz wyrok NSA z 12 lutego 2002 V SA 1123/2001).
W świetle tak ugruntowanego stanowiska orzecznictwa w przedmiotowej sprawie trafnie organ administracji przyjął, że Wspólnota Mieszkaniowa nie może być uznana za stronę postępowania administracyjnego w sprawie rozpoznawanej z wniosku następców dawnych właścicieli hipotecznych o ustanowienie praw wynikających z przepisów dekretu z 26 października 1945 r.
Z takiej decyzji nie wynikają bowiem dla Wspólnoty Mieszkaniowej uprawnienia bądź obowiązki natury prawnoadministracyjnej. Wspólnota Mieszkaniowa nie jest właścicielem lokali ani użytkownikiem wieczystym gruntu położonego przy ul. [...]. Właściciel poszczególnych lokali i współużytkownicy wieczyści gruntu mogliby być stroną postępowania administracyjnego o ile wykazaliby swój interes prawny. Wspólnota Mieszkaniowa jako nie mająca przymiotu strony nie mogła więc skutecznie domagać się wszczęcia postępowania nadzorczego (art. 157 § 2 kpa). Prawidłowo więc organy obu instancji odmówiły wszczęcia postępowania nadzorczego w sprawie przyznania własności czasowej dawnemu właścicielowi z wniosku strony skarżącej w niniejszym postępowaniu sądowym. Podnoszony przez skarżącą argument, iż w postępowaniu przed sądem powszechnym toczyło się postępowanie o wyznaczenie drogi koniecznej z udziałem Wspólnoty pozostaje bez wpływu na wynik niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego.
Co do zarzutu że do Wspólnoty należą właściciele lokali będący współużytkownikami wieczystymi gruntu to organ kwestię tę rozważał i wypowiedział się w uzasadnieniu decyzji.
Wobec trafności orzeczeń administracyjnych skarga sądowa jako bezzasadna podlega oddaleniu na podstawie art.151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270).