Uzasadnienie
J. F. skargą z dnia [...] listopada 2020r. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny w związku z niewykonaniem wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 13 czerwca 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 222/17, zasądzenie sumy pieniężnej stanowiącej połowę 10 - krotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w roku poprzednim, stwierdzenie że niezałatwienie sprawy nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa i zwrot kosztów postępowania sądowego.
Powyższym wyrokiem Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z [...] lipca 2014 r. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w [...] przy ulicy [...],ozn. Hip. [...] i [...] w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że już trzykrotnie WSA w Warszawie nakładał na organ grzywnę za niewykonanie wyroku a mimo to do chwili obecnej sprawa nie została rozpoznana. Skarżąca nie została także powiadomiona o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie. Od terminu wskazanego w wyroku z 13 czerwca 2017r. upłynęło już 2 lata i 9 miesięcy.
W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wskazał, że powiadomił pełnomocnika skarżącej o możliwości zapoznania się z aktami sprawy.
Następnie pismem z [...] lutego 2021 r. poinformował o wydaniu decyzji z [...]lutego 2021 r. nr [...] o odmowie przyznania odszkodowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga jest uzasadniona, co skutkować musi wymierzeniem organowi grzywny.
Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ustawy z dnia (Dz. U. z 2019r., poz. 2325 ze zm.) powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.". Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny.
W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 13 czerwca 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 222/17 zobowiązał organ do rozpoznania sprawy w terminie 4 miesięcy od daty zwrotu akt i uznał, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Następnie wyrokiem w sprawie I SA/WA 585/18 w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wymierzono Prezydentowi miasta [...] grzywnę w wysokości 1000 złotych, stwierdzono, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku nie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, oddalono skargę w pozostałej części i zasądzono od Prezydenta na rzecz skarżącej koszty postępowania sądowego.
W związku z dalszą bezczynnością organu, skarżący złożyli do WSA w Warszawie kolejną skargę na niewykonanie wyroku.
Wyrokiem z 10 maja 2019 r., I SA/WA 502/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezydentowi grzywnę w wysokości 2000 złotych, stwierdził, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, oddalił skargę w pozostałym zakresie oraz orzekł o kosztach postępowania sądowego.
Następnie wyrokiem z 6 lutego 2020 r., I SA/WA 2384/19 ponownie wymierzył organowi grzywnę w wysokości tysiąca złotych, uznając że bezczynność organu ma charakter rażący, przyznał skarżącej od organu sumę pieniężną w wysokości 2000 zł i orzekł o kosztach postępowania sądowego.
Akta sprawy wraz z prawomocnym, ostatnim wyrokiem Sądu, wpłynęły do organu w dniu 30 września 2020 r. (prezentata na piśmie przewodnim Sądu). Niekwestionowaną okolicznością jest to, że do dnia wniesienia skargi mimo uprzedniego wezwania organu przez skarżącą do wykonania prawomocnego wyroku, Prezydent nie rozstrzygnął sprawy o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Rozstrzygnięcie sprawy nastąpiło dopiero [...] lutego 2021 r.
Skoro Prezydent w terminie wyznaczonym wyrokiem sprawy nie załatwił, a wyrok ten zobowiązywał organ nie tylko do rozstrzygnięcia sprawy, ale i do dokonania tego w określonym w nim terminie, to w tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie Prezydentowi grzywny jest uzasadniony.
Niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania.
W przedstawionych okolicznościach sprawy, biorąc pod uwagę długość przekroczenia wyznaczonego przez Sąd terminu na załatwienie sprawy oraz to, że Prezydent został już trzykrotnie ukarany grzywną, która to sankcja jednak nie przyniosła skutku w postaci wykonania wyroku, Sąd ponownie wymierzył grzywnę i orzekł o sumie pieniężnej. Bez znaczenia dla zasadności wymierzenia grzywny ma fakt, że ostatecznie decyzja została wydana gdyż nastąpiło to dopiero po wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa i po wniesieniu skargi. Uwzględniając jednak z drugiej strony fakt wydania przed rozstrzygnięciem sprawy przez organ decyzji sąd nałożył na organ grzywnę w rozmiarze minimalnym.
Rozpoznając sprawę, stosownie do treści art. 154 § 2 p.p.s.a. Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13, dostępny na: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sytuacja taka zaszła w przedmiotowej sprawie.
W ocenie Sądu, bezczynność organu po wyroku ma charakter rażącego naruszenia prawa. Za takim stanowiskiem Sądu przemawia długość trwającego postępowania oraz to, że organ po otrzymaniu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy nie podjął skutecznych czynności zmierzających do rozstrzygnięcia sprawy i to pomimo wzywania skarżących do wykonania wyroku. Prezydenta nawet nie zmobilizował fakt, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ukarał już organ grzywną za niewykonanie wyroku. Zaznaczenia wymaga, że po otrzymaniu 30 września 2020 r. akt po wydaniu ostatniego wyroku, organ dopiero po 5 miesiącach wydał decyzję. W tym dopiero po 3 miesiącach zawiadomił stronę w trybie art. 10 kpa. Analiza akt administracyjnych wskazuje, że nie zgromadził od daty zwrot akt żadnych nowych dowodów gdyż opinia geodezyjna załączona do nich pochodzi z 2017 r.
W ocenie Sądu brak było podstaw do uznania, że opieszałość organu nie jest zawiniona. Ponadto organ nie informował strony o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie ani o przewidywanym terminie załatwienia, co stanowi naruszenia art. 35 § 3 kpa. Dlatego Sąd uznał, że działania organu miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Art. 154 § 7 p.p.s.a. stanowi, że uwzględniając skargę na niewykonanie wyroku, sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Instytucja sumy pieniężnej przyznawanej stronie od organu, podobnie jak i grzywna, która jest podstawowym środkiem stosowanym w sprawie dotyczącej niewykonania wyroku, pełni funkcję represyjną oraz prewencyjną - mającą na celu wzmocnienie instytucji przeciwdziałających bezczynności oraz przewlekłemu prowadzeniu postępowania. Podobnie jak w przypadku grzywny jej celem jest zdyscyplinowanie organu do załatwienia sprawy. Chodzi przy tym również o uświadomienie organowi, że niewykonywanie wyroków sądów administracyjnych jest nieopłacalne. Jest to zatem dodatkowa gwarancja terminowego załatwienia sprawy, a jednocześnie dodatkowe wzmocnienie ochrony interesów skarżącego. Przewidziana w art. 154 § 7 p.p.s.a. suma pieniężna nie ma jednakże wyłącznie charakteru dyscyplinująco-represyjnego.
Suma ta pełni bowiem również funkcję kompensacyjną, jako że jest zadośćuczynieniem dla skarżącego za oczekiwanie na zakończenie jego sprawy i ta jej funkcja ma szczególne znaczenie. Nie chodzi przy tym o naprawienie szkody, gdyż odszkodowanie zostało wprost przewidziane w art. 154 § 4 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 21 lutego 2018 r. sygn. akt I OSK 2229/17). Nie ulega wątpliwości, że ocena, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia stronie skarżącej za oczekiwanie na rozpoznanie i zakończenie jej sprawy, zwłaszcza gdy organ dopuszcza się niewykonania wyroku sądu, pozostawiona została sądowi (por. wyrok NSA z dnia 26 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 343/17, wyrok NSA z 25 sierpnia 2017 r. sygn. akt I OSK 2065/16). Jednocześnie suma ta nie może stanowić podstawy do nadmiernego wzbogacenia skarżących.
Okoliczności rozpoznawanej sprawy uzasadniają przyznanie od Prezydenta [...] na rzecz skarżącej sumy pieniężnej jako zadośćuczynienia za oczekiwanie na rozpoznanie jej sprawy. Stan bezczynności w rozpoznaniu przedmiotowego wniosku o przyznanie odszkodowania - pomimo wydania wyroku narusza prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. W toku postępowania Prezydent nie przedstawił okoliczności, które stan taki mogłyby usprawiedliwiać. Sąd stanął na stanowisku, że zasadne jest przyznanie od Prezydenta [...] sumy pieniężnej w kwocie 2000 zł. Określając wysokość sumy pieniężnej z tytułu niewykonania wyroku Sąd miał na uwadze rodzaj sprawy, w której nastąpiła bezczynność, czas trwania postępowania administracyjnego tj. od 2014r. oraz to, że przyznana na rzecz skarżącej wcześniej suma pieniężna w wysokości 2000 zł. nie zdyscyplinowała organu do rozpoznania wniosku odszkodowawczego w jak najszybszym terminie.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. Na podstawie art. 154 § 2 p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie 2 sentencji wyroku. Sąd przyznał stronie skarżącej sumę pieniężną na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a. (punkt 3 sentencji). O kosztach procesu zawartych w punkcie 5 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1667 ze zm.). Rozpoznanie sprawy nastąpiło w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ppsa.