Uzasadnienie
B. B. (dalej, jako: skarżąca), działając przez pełnomocnika, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Płocku z dnia 19 października 2022 r. w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt ojca w domu pomocy społecznej.
Stan sprawy przedstawia się następująco.
Decyzją z dnia 8 listopada 2021 r., Nr [...] wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta P., Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. ustaliła dla B. B. wysokość odpłatności za pobyt ojca – K. Z. w Domu Pomocy Społecznej w W. w wysokości 1 413,59 zł miesięcznie, od dnia 26 sierpnia 2021 r. do dnia 25 sierpnia 2022 r.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że Starosta [...] Zarządzeniem Nr [...] z dnia 15 marca 2021 r. ustalił średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca Domu Pomocy Społecznej w W. w wysokości 3 902,12 zł, które ogłoszono w Dzienniku Województwa [...] z dnia 15 marca 2021 r., poz. [...].
Organ przytoczył treść art. 61 ust. 1, ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 2268 ze zm., dalej, jako: ustawa lub u.p.s.) i wskazał, że ustalił na podstawie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego ze skarżącą przez pracownika socjalnego Miejskiego Centrum Pomocy Społecznej w P. w dniu 31 sierpnia 2021 r., że jest ona córką K. Z. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem. Dochód rodziny stanowi emerytura B. B. w wysokości 1 636,97 zł oraz wynagrodzenie za pracę jej męża W. B. w wysokości 4 358,20 zł. Łączny dochód rodziny wynosi miesięcznie 5 995,17 zł, co na osobę w rodzinie stanowi kwotę 2 997,59 zł. Natomiast ustawowe kryterium dochodowe dla osoby w rodzinie wynosi 1 584 zł (528,00 zł x 300% = 1 584,00 zł). Zgodnie z art. 61 ust. 2 pkt 2b u.p.s. skarżąca, zdaniem organu I instancji, powinna ponosić opłatę za pobyt ojca K. Z. w DPS w W. w wysokości miesięcznej 1 413,59 zł, tj. różnicy pomiędzy dochodem na osobę w rodzinie w wysokości 2 997,59 zł, a kryterium dochodowym dla osoby w rodzinie w wysokości 1 584,00 zł (2 997,59 zł - 1 584,00 zł = 1 413,59 zł).
Organ I instancji podniósł, że w dniu 4 października 2021 r. MOPS w P. wysłał do skarżącej, za pośrednictwem poczty pismo wraz z dwoma egzemplarzami umowy o wnoszeniu opłaty za pobyt ojca w DPS w W., których odbiór B. B. pokwitowała w dniu 13 października 2021 r. Do dnia wydania decyzji o odpłatności skarżąca nie udzieliła odpowiedzi na ww. pismo. Organ dodał, że do dokumentacji wywiadu środowiskowego część II a dnia 31 sierpnia 2021 r. B. B. dołączyła zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia, faktury za leki oraz podanie z prośbą o zwolnienie z ponoszenia opłat za pobyt ojca K. Z. w domu pomocy społecznej. Jednakże, na tym etapie zdaniem organu pierwszej instancji, ustalana jest tylko odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej. Rozpatrzenie wniosku zwolnienie z ponoszenia odpłatności nastąpi po tym, jak decyzja ustalająca odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej stanie się ostateczna, o ile ponownie taki wniosek zostanie złożony.
Od tej decyzji skarżąca odwołała się.
Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Płocku uchyliło decyzję organu I instancji (pkt 1) oraz ustaliło dla skarżącej opłatę za pobyt ojca – K. Z. w Domu Pomocy Społecznej w W. w wysokości 1 413, 59 zł miesięcznie, za okres od 26 sierpnia 2021 r. do 11 listopada 2021 r. (pkt 2).
W uzasadnieniu organ odwoławczy powołał art. 60 ust. 1 i 4, art. 61 ust. 1 i 2, art. 103 ust. 2 u.p.s. i wskazał, że prawidłowy sposób ustalenia przedmiotowej opłaty polega na obliczeniu wysokości dochodu na osobę w rodzinie podmiotu zobowiązanego w sposób określony w art. 6 pkt 3 u.p.s., to jest poprzez podzielenie sumy dochodów członków rodziny przez ilość członków rodziny, a następnie odjęciu od tej kwoty sumy odpowiadającej 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Wynik powyższego działania matematycznego (o ile stanowi liczbę dodatnią) stanowić będzie górną granicę opłaty jaką obciążyć można daną osobę zobowiązaną.
Opłatą za pobyt K. Z. w Domu Pomocy Społecznej w W. w pierwszej kolejności został obciążony sam pensjonariusz w wysokości 70% emerytury, tj. 1 066,47 zł. Z uwagi na to, że nie był on w stanie pokryć całej opłaty za pobyt w placówce, obowiązkiem ponoszenia części opłaty została obciążona skarżąca, będąca jego córką.
Wysokość opłaty wnoszonej przez skarżącą obliczyć należy, zdaniem organu, w oparciu o art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. b u.p.s., gdyż prowadzi wraz z mężem W. B. dwuosobowe gospodarstwo domowe. W tym celu należy zsumować dochody [skarżącej i męża, które łącznie wynoszą 5 995,17 zł (1 636,97 zł + 4 358,20 zł = 5 995,17 zł)], po czym podzielić otrzymany wynik na dwa - w ten sposób uzyskamy dochód na osobę w rodzinie osoby zobowiązanej do wniesienia opłaty, tj. 2 997,59 zł (5 995,17 zł: 2 = 2 997,59 zł). Od otrzymanej w ten sposób kwoty trzeba następnie odjąć trzykrotność kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, ustalonego na podstawie odrębnych przepisów - na dzień wydania zaskarżonej decyzji jest to przepis § 1 ust. 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2018 r., poz. 1358), zgodnie z którym kryterium to wynosi 528 zł. W ten sposób uzyskamy maksymalną kwotę opłaty, jaką można obciążyć odwołującą się w związku z pobytem jej ojca w domu pomocy społecznej, tj. 1 413,59 zł [2 997,59 zł - 1584,00 zł (3 x 528 zł) - 1 413,59 zł].
Następnie organ odwoławczy przytoczył art. 61 ust. 2e u.p.s. i podał, że osobami, o których mowa w tym przepisie są skarżąca i jej siostra K. R., co do której organ pierwszej I wydał decyzję z dnia 17 listopada 2021 r. Nr [...] w sprawie ustalenia odpłatności za pobyt ojca K. Z. w DPS w W., utrzymaną następnie w mocy decyzją Samorządowego Kolegium w Płocku z dnia 19 października 2022 r., Nr KO- 1456/4103/737/21.
Zarówno skarżąca jak i jej siostra odmówiły zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2 u.p.s. Organ I instancji zobowiązany był zatem ustalić wysokość opłaty za pobyt ojca w Domu Pomocy Społecznej w W. w drodze decyzji w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej, a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu – K. Z. i opłatami wnoszonymi przez skarżącą i jej siostrę K. R. z uwzględnieniem przepisu art. 61 ust. 2f u.p.s.
W sprawie średni koszt utrzymania mieszkańca Domu Pomocy Społecznej w W. w okresie od 26 sierpnia 2021 r. do 11 listopada 2021 r. wynosił, zgodnie z Zarządzeniem Nr [...] Starosty [...] z dnia 15 marca 2021 r. - 3 902,12 zł. Ojciec skarżącej obciążony został opłatą w wysokości 1 066,47 zł, to jest do wysokości 70 % uzyskiwanej przez siebie emerytury. Pozostała zatem do rozliczenia kwota 2 835,65 zł (3 902,12 zł - 1 066,47 zł = 2 835,65 zł). Uwzględniając wynikający z art. 61 ust. 2f u.p.s. obowiązek proporcjonalnego rozdzielenia tej opłaty pomiędzy dwie córki, maksymalna kwota, którą mogła być obciążona każda z nich wynosiła 1 417,82 zł (2 835,65: 2 = 1 417,82 zł).
Na skarżącą nałożona została opłata w kwocie 1 413,59 zł., co oznacza, że wysokość opłaty została ustalona zgodnie z art. 61 ust. 2f oraz zgodnie z art, 61 ust. 2 pkt 2 lit b) u.p.s.
Z uwagi na to, że K. Z. zmarł w dniu [...] października 2021 r. należało ustalić opłatę za pobyt ojca skarżącej od dnia 26 sierpnia 2021 r. kiedy to został przyjęty do domu pomocy społecznej do dnia zgonu. Dlatego też Kolegium uchyliło decyzję organu I instancji i orzekło co do istoty sprawy.
Organ odwoławczy uznał nadto zarzuty skarżącej dotyczące naruszenia art. 7, art. 77, art. 8, art. 11, art. 107 § 3 i art. 10 K.p.a. za niezasadne, a także wyjaśnił, że kwestia ewentualnego zwolnienia skarżącej z ponoszenia w całości lub części ustalonej opłaty, jest odrębnym postępowaniem, następczym wobec określenia wysokości odpłatności i zobowiązania do ponoszenia tych kosztów.
Z tym rozstrzygnięciem skarżąca nie zgodziła się i wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie decyzji obu instancji oraz o zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania. Nadto wniosła o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.
Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:
- 1. art. 7 K.p.a., art. 77 K.p.a., art. 80 K.p.a., art. 107 § 3 K.p.a.- poprzez nieustalenie prawidłowego stanu faktycznego, dokonanie dowolnej oceny materiału dowodowego w sprawie, oraz brak wskazania podstawy faktycznej i prawnej w treści uzasadnienia;
- 2. art. 105 § 1 K.p.a. - poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i niewydanie przez organ II instancji decyzji o uchyleniu orzeczenia organu I instancji i umorzeniu postępowania, w sytuacji obowiązywania przepisu prawa materialnego wskazującego na zwolnienie skarżącej z obowiązku zapłaty za pobyt ojca K. Z. w Domu Pomocy Społecznej;
- 3. art. 12 K.p.a. poprzez niezastosowanie zasady szybkości i prostoty postępowania i wydanie rozstrzygnięcia w sytuacji spełnionych przesłanek z art. 64 pkt 7 ustawy o pomocy społecznej;
- 4. art. 64 pkt 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej poprzez jego niezastosowanie w ustalonym stanie faktycznym;
- 5. art. 2 ustawy z dnia 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy, o pomocy społecznej (Dz. U. z 2022 r. poz.
- 66) poprzez niezastosowanie przy rozpatrywaniu sprawy obowiązujących przepisów ustawy o pomocy społecznej.
W uzasadnieniu skargi przedstawiono szczegółową argumentację na poparcie wskazanych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga okazała się zasadna aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej wskazane.
Podstawę materialnoprawną wydanych w sprawie rozstrzygnięć stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. W myśl art. 60 ust. 1 ustawy pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca, z zastrzeżeniem ust.
3. Zgodnie natomiast z art. 61 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy: obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności: 1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi, 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność. Opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą: 1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu;
2) małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2: a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium; b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie;
3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2.
Obowiązek ponoszenia opłaty za pobyt osoby w domu pomocy społecznej ciążący z mocy prawa na określonych podmiotach wymaga skonkretyzowania i zindywidualizowania co do wysokości oraz osoby zobowiązanej (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 czerwca 2018 r., sygn. akt I OPS 7/17, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 października 2021 r., sygn. akt I OSK 574/21), co następuje w formie umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2 ustawy bądź decyzji określonej w art. 61 ust. 2d i 2e w związku z art. 59 ust. 1 ustawy.
Wobec braku zgody skarżącej na podpisanie umowy określającej wysokość należnej opłaty, organ ustalił kwoty opłatności podane w decyzji administracyjnej. W przedmiotowej sprawie zaistniały bowiem podstawy do decyzyjnego określenia opłaty za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej, gdyż skarżąca odmówiła zawarcia umowy. Jednakże w tej sprawie podstawę prawną podjętego rozstrzygnięcia winien stanowić art. 61 ust. 2d u.p.s. A zatem obowiązkiem organu przy ustalaniu wysokości opłaty w tym trybie było uwzględnienie wszystkich ograniczeń ustawowych wyszczególnionych w tej regulacji. Wyjaśnić trzeba organowi, że opłata za pobyt w domu pomocy społecznej w stosunku do małżonka, zstępnych i wstępnych może zostać ustalona albo w drodze umowy, albo w wyniku wydania decyzji, przy czym obowiązkiem organu jest pouczenie strony o możliwości zawarcia umowy i skutkach braku jej zawarcia. W przypadku wyrażenia zgody na podpisanie umowy lub też odmowy wyrażenia zgody na podpisanie umowy z jednoczesnym wyrażeniem zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, organ właściwy do ustalenia opłaty jest zobowiązany przy jej ustalaniu uwzględnić ograniczenia o których mowa w art. 61 ust. 2 pkt 2 i art. 103 ust. 2 u.p.s.
W przypadku natomiast, gdy osoba zobowiązana odmawia podpisania umowy i nie wyraża zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, organ właściwy do ustalenia opłaty ustala ją w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu i opłatami wnoszonymi przez inne osoby obowiązane, bez uwzględnienia ograniczeń o których mowa w art. 61 ust. 2 pkt 2 i art. 103 ust. 2 u.p.s. po myśli art. 61 ust. 2e u.p.s. (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 23 marca 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 1811/22).
Jak wynika z akt sprawy skarżąca odmówiła podpisania umowy jednakże wyraziła zgodę na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. A zatem – stosownie do powyższego – podstawę prawną działania organu powinien stanowić art. 61 ust. 2d u.p.s.
W tej sprawie, ustalenie wysokości wskazanych opłat zostało oparte o konkretne wyliczenia przeprowadzone przez organ I instancji. Organ I instancji przeprowadził ze skarżącą wywiad środowiskowy, ustalił średniomiesięczną opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej w konkretnym okresie, następnie pomniejszył ją o wpłatę pensjonariusza, w ten sposób ustalając pozostałą do zapłaty kwotę. Następnie uznał, że kwotę tą jako odpłatność, ponosić powinna skarżąca (w połowie albowiem koszty tej opłaty zostały podzielone na dwoje dzieci). O ile organ I instancji w podstawie prawnej swojego rozstrzygnięcia wskazał art. 61 ust. 2d u.p.s., to już błędne jest zastosowanie przez Kolegium art. 61 ust. 2e u.p.s.
W konsekwencji organ odwoławczy wadliwie ograniczył się jedynie do matematycznych wyliczeń i pominął badanie okoliczności związanych z "wysokością dochodów" i "możliwościami" skarżącej, czym naruszył art. 61 ust. 2d w związku z art. 61 ust. 2 pkt 2 i art. 103 ust. 2 u.p.s.
Zauważyć bowiem należy, iż ustalenie dochodu strony na gruncie art. 61 ust. 2d u.p.s. pozostaje obowiązkiem organu przy uwzględnieniu kwoty dochodu na osobę oraz przy uwzględnieniu "dochodów i możliwości". Nie jest to zatem działanie wyłącznie matematyczne mające na celu ustalenie dochodu na osobę w rodzinie, następnie ustalenie czy dochód ten jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę, a przy wymierzaniu skonkretyzowanej odpłatności uwzględnienie by dochód pozostały po wniesieniu opłaty nie był niższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Nie jest to jedynie dodatnia różnica między dochodem na osobę, a kwotą 300% kryterium dochodowego. Konieczne pozostaje bowiem, zgodnie z treścią art. 61 ust. 2d u.p.s., uwzględnienie ograniczeń wynikających zarówno z art. 61 ust. 2 pkt 2 tej ustawy jak i wynikających z art. 103 ust. 2 u.p.s., tj. poza wysokością dochodów także "możliwości", o których mowa w art. 103 ust. 2 u.p.s.
Organ odwoławczy miesięczny dochód rodziny podzielił jedynie przez ilość członków rodziny i wykazał, że na osobę w rodzinie przypada kwota 2 997,59 zł. następnie od otrzymanej w ten sposób kwoty odjął trzykrotność kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. W ten sposób organ wyliczył maksymalną kwotę opłaty, jaką można obciążyć skarżącą w związku z pobytem jej ojca w domu pomocy społecznej. Kolegium w żadnej części swojego uzasadnienia nie podjęło próby skonfrontowania ww. kwot z "możliwościami" skarżącej i jej rodziny w kontekście ewentualnego ustalenia wobec skarżącej odpłatności za pobyt jej ojca w domu pomocy społecznej.
Dodatkowo zauważyć należy, iż z dniem 1 stycznia 2022 r. zmieniła się kwota kryterium dochodowego na osobę w rodzinie (zob. z § 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2021 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej - Dz.U z 2021 poz. 1296), czego organ nie uwzględnił opierając się jedynie na ustaleniach dokonanych przez organ I instancji. Tymczasem istotą dwuinstancyjnego postępowania administracyjnego - w rozumieniu art. 15 K.p.a. - jest dwukrotne rozstrzygnięcie tej samej sprawy. Zgodnie z tak rozumianą zasadą dwuinstancyjności organ odwoławczy nie może się zatem ograniczyć do kontroli zasadności środka odwoławczego i trafności zawartych w nim argumentów, nie może też poprzestać na kontroli decyzji organu I instancji. Na organie odwoławczym spoczywa obowiązek ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy - rozstrzygniętej przez organ I instancji - w sposób określony w art. 138 K.p.a. Co więcej, organ odwoławczy - rozstrzygając sprawę ponownie w ramach wskazanego wyżej postępowania dwuinstancyjnego - jest obowiązany, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, uwzględniać nie tylko zmiany stanu faktycznego sprawy zaistniałe po wydaniu zaskarżonej decyzji organu I instancji ale także zmiany stanu prawnego, (por. np. wyrok NSA w Lublinie z 21.06.1988 r., SA/Lu 151/88, ONSA 1988/2, poz. 72). Zmiany te organ winien był wziąć pod uwagę z urzędu. Organy administracji publicznej orzekają bowiem na podstawie przepisów prawa obowiązujących w dniu wydania decyzji (art. 6 K.p.a.).
Powyższe uchybienie pozwala uznać, że organ nie rozstrzygnął istoty sprawy, nie poczynił samodzielnych ustaleń w ramach ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, czym naruszył art. 15 K.p.a. ale także art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i 80 K.p.a., a w konsekwencji art. 107 § 3 K.p.a.
Odnosząc się z kolei do argumentacji skarżącej związanej z relacjami rodzinnymi i więzią miedzą nią a ojcem (art. 64 ust. 7 u.p.s.), to uznać należało, że w tej kwestii rację ma Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Płocku. Podnoszone przez skarżącą okoliczności powinny zostać wzięte pod uwagę i przeanalizowane w postępowaniu dotyczącym zwolnienia skarżącej z ponoszenia opłat za pobyt jej ojca w domu pomocy społecznej. Ustawodawca bowiem z dniem 27 stycznia 2022 r. do art. 64 u.p.s. dodał przesłankę umożliwiającą zwolnienie z opłat odnoszącą się do rażącego naruszenia przez pensjonariusza obowiązków rodzinnych względem osoby zobowiązanej do ponoszenia opłat (art. 64 pkt 7 u.p.s.). Ocena tej przesłanki następuje w odrębnym postępowaniu. W niniejszej sprawie omawiane okoliczności nie mogły odnieść zamierzonego skutku.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 tej ustawy.
Ponownie rozpatrując sprawę organ uwzględni ocenę prawną, a także wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w niniejszym wyroku. Organ uwzględni w odniesieniu do skarżącej wszelkie ograniczenia ustawowe wynikające z treści art. 61 ust. 2d i 103 ust. 2 u.p.s., rozważy zwrócenie się do strony celem umożliwienia przedłożenia dokumentów, wskazania okoliczności bądź wniosków dowodowych mogących mieć znaczenie dla oceny wskazanych przesłanek, uwzględni dokumentację już znajdującą się w aktach sprawy, w tym w szczególności wyniki wywiadu środowiskowego. Nadto organ poczyni ustalenia czy zmiana kwoty kryterium dochodowego na osobę w rodzinie mogła mieć wpływ na wynik sprawy.