Uzasadnienie
Wnioskiem z 26 sierpnia 2019 r. A. M. wystąpiła do Prezydenta [...] o przyznanie pomocy w formie usług opiekuńczych.
Oświadczeniem z [...] września 2019 r. A. M. poinformowała organ
I instancji, że "dopóki mój syn opiekuje się mną nie skorzysta z usługi opiekuńczej".
Po rozpatrzeniu wniosku, Prezydent [...] decyzją z [...] września 2019 r., nr [...], umorzył postępowanie w sprawie pomocy w formie usług opiekuńczych.
Nie zgadzając się z powyższą decyzją odwołanie złożyła A. M..
W dniu 7 stycznia 2020 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wpłynęło pismo Ośrodka Pomocy Społecznej [...] z 31 grudnia 2019 r., z którego wynika, że wnioskodawczyni – A. M. zmarła w dniu [...] grudnia 2019 r. Do pisma załączone zostało potwierdzenie zgonu wygenerowane z rejestru PESEL.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] lutego 2020 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., umorzyło postępowanie odwoławcze.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że k.p.a. nie określa przesłanek umorzenia postępowania odwoławczego, przyjmuje się jednak w doktrynie i orzecznictwie, że podstawę umorzenia stanowi w tym przypadku przepis art. 105 § 1 k.p.a.
Organ wskazał, że co do zasady, z przyczyn przedmiotowych postępowanie administracyjne staje się bezprzedmiotowe jeżeli sprawa, która miała być załatwiona w drodze decyzji albo nie miała charakteru sprawy administracyjnej jeszcze przed datą wszczęcia postępowania, lub utraciła charakter sprawy administracyjnej już podczas postępowania administracyjnego.
SKO, przywołując orzeczenie sądu administracyjnego, zauważyło, że podmiotowa bezprzedmiotowość postępowania ma zaś miejsce wówczas gdy podmiot inicjujący postępowanie utracił zdolność do czynności prawnych bądź np. zmarł w toku postępowania, a sprawa dotyczyła prawa o charakterze stricte osobistym. Bezprzedmiotowość postępowania występuje także wówczas, gdy inicjatywę w tym zakresie zgłosił podmiot nieuprawniony do domagania się wszczęcia postępowania.
Kolegium wskazało, że w tej sprawie strona zmarła w dniu [...] grudnia 2019 r., zatem w okresie, kiedy toczyło się postępowanie odwoławcze od decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] września 2019 r. Ponadto, sprawa dotyczy praw o charakterze osobistym, zatem nie jest możliwe wezwanie spadkobierców do udziału w postępowaniu, a także zastosowanie art. 97 § 1 pkt 1 Kpa, tj. zawieszenie postępowania.
Przesłanki bezprzedmiotowości postępowania, które pojawiły się na etapie postępowania odwoławczego nie dają organowi II instancji podstaw do uchylenia decyzji i umorzenia postępowania w pierwszej instancji (por. wyrok NSA z 15 lutego 2002 r., sygn. akt IV SA 752/00).
Kolegium wskazało także, że skutkiem prawnym decyzji umarzającej postępowanie odwoławcze jest pozostawienie w obrocie prawnym decyzji zaskarżonej odwołaniem.
Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł W. M..
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że obie decyzje przedstawiają inny stan faktyczny i rozstrzygają w zupełnie innej kwestii niż problem, z którym jego matka i on zwrócili się do Ośrodka Pomocy Społecznej [...]. Oni wnosili o stworzenie usługi polegającej na znoszeniu i wnoszeniu osoby niepełnosprawnej, gdy nie ma windy lub inne bariery architektoniczne utrudniają takiej osobie opuszczenie mieszkania.
Skarżący wskazał, że Ośrodek Pomocy Społecznej odmówił jego matce świadczenia takiej usługi, gdyż nie świadczy takich usług.
Wskazał również, że udostępniono mu informację jakie usługi OPS świadczy osobom niepełnosprawnym i niedołężnym oraz informację dotyczącą pomocy dla opiekuna takiej osoby – tzw. opiece wytchnieniowej, którą OPS może świadczyć 5 dni w tygodniu po 2 godziny, którą dla niego zmodyfikowano w ten sposób, że co drugi dzień, ale po 4 godziny. Skorzystałby z takiej pomocy, gdyby ją bardziej jeszcze zmodyfikowano – kilka dni pod rząd w każdym miesiącu – wtedy rzeczywiście mógłby odpocząć od codziennych obowiązków przy matce – ale OPS odmówił aż takiej modyfikacji świadczenia.
Skarżący podniósł, że w tej sytuacji zrezygnowali w rozmowie z pracownikiem OPS z korzystania z istniejącej, aktualnie dostępnej usługi. Na jego prośbę w dniu 19 września 2019 r. pisemnie zrezygnowali z tego świadczenia. Następnie Prezydent wydał decyzję nr [...], w której umorzył postępowanie w sprawie pomocy dla A. M. w formie usług opiekuńczych.
Skarżący wyjaśnił, że opieka wytchnieniowa to pomoc dla niego, jako opiekuna niepełnosprawnej matki. Oni nie występowali do OPS o taką pomoc, ale ponieważ im ją zaproponowano, to w piśmie z 19 września 2019 r. udzielili odpowiedzi. Natomiast 26 sierpnia 2019 r. pisemnie zwrócili się do Prezydenta [...] o stworzenie usługi dla wielu niepełnosprawnych polegającej na zniesieniu ich z piętra na parter i po spacerze wniesieniu ich na piętro.
Dlatego, w jego ocenie, decyzję Prezydenta [...] i SKO umarzające całe postępowanie są błędne. Zgadza się na umorzenie postępowania w części dotyczącej opieki wytchnieniowej dla niego, ale wnosi o załatwienie w części dotyczącej stworzenia usługi polegającej na transporcie osób niepełnosprawnych z parteru domu, w którym są bariery architektoniczne na piętro i z powrotem lub odmówienie tego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, wskazując, że wobec śmierci strony, decyzja została wysłana do opiekuna osoby zmarłej, syna wnioskodawczyni - skarżącego, do wiadomości. Z chwilą śmierci utraciła ona zdolność sądową, a pełnomocnictwo udzielone synowi – skarżącemu wygasło.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga podlega odrzuceniu.
Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej jako: p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Niedopuszczalność skargi, o której w powołanym przepisie, może wynikać z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych. Jedną z przyczyn podmiotowych jest wniesienie skargi przez podmiot, który nie ma legitymacji skargowej.
Zgodnie z art. 50 § 1 p.p.s.a., uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym.
Z powyższego przepisu wynika, że legitymacja do złożenia skargi oparta jest na kryterium interesu prawnego. Pod pojęciem interesu prawnego należy rozumieć istnienie związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków wnoszącego skargę, a zaskarżonym aktem lub czynnością. O tym, czy konkretny podmiot ma w danej sprawie interes prawny, decyduje przepis prawa. Najczęściej będą to przepisy prawa materialnego, jednakże mogą to być również przepisy procesowe lub ustrojowe. Podstawę procesowej legitymacji strony musi stanowić przepis prawa wskazujący na własne prawo lub obowiązek podmiotu, które podlegają skonkretyzowaniu w postępowaniu administracyjnym. Od wykazania związku między chronionym przez prawo interesem prawnym, a aktem lub czynnością organu administracji publicznej uzależnione więc jest uprawnienie do złożenia skargi (zob. post. NSA z 28 kwietnia 2016 r., II OSK 879/16).
Kontrolowana decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] lutego 2020 r. oraz poprzedzająca ją decyzja Prezydenta [...] z [...] września 2019 r. dotyczy umorzenia postępowania w sprawie przyznania na rzecz A. M. pomocy w formie usług opiekuńczych.
Usługi opiekuńcze należą do kategorii niepieniężnych świadczeń z pomocy społecznej przyznawanych na podstawie ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2019 r., poz. 1507). Osobie samotnej, która z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymaga pomocy innych osób, a jest jej pozbawiona, przysługuje pomoc w formie usług opiekuńczych (art. 50 ust. 1 ustawy). Usługi opiekuńcze mogą być przyznane również osobie, która wymaga pomocy innych osób, a rodzina, a także wspólnie niezamieszkujący małżonek, wstępni, zstępni nie mogą takiej pomocy zapewnić (art. 50 ust. 2 ustawy). Usługi opiekuńcze obejmują pomoc w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych, opiekę higieniczną, zaleconą przez lekarza pielęgnację oraz, w miarę możliwości, zapewnienie kontaktów z otoczeniem (art. 50 ust. 3 ustawy). Świadczenie to przysługuje osobie wnioskującej.
W rozpoznawanej sprawie, A. M. wystąpiła o przyznanie pomocy w formie usług opiekuńczych, a więc to ona była wnioskodawcą i stroną postępowania administracyjnego. To na jej rzecz miało zostać przyznane wnioskowane świadczenie. Sprawa dotycząca odmowy przyznania pomocy w formie usług opiekuńczych bez wątpienia dotyczy praw i obowiązków ściśle związanych z osobą A. M., która zmarła w dniu [...] grudnia 2019 r., a więc jeszcze przed wniesieniem skargi.
W realiach tej sprawy tylko ona miała interes prawny we wniesieniu skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] lutego 2020 r. Natomiast wynik postępowania sądowego nie dotyczy interesu prawnego innych osób, w tym interesu prawnego W. M.. Co oznacza, że jego skarga, jako niedopuszczalna, podlega odrzuceniu.
Odnosząc się do zawartego w skardze wniosku o załatwienie sprawy w części dotyczącej stworzenia usługi polegającej na transporcie osób niepełnosprawnych z parteru domu, w którym są bariery architektoniczne na piętro i z powrotem lub odmówienie tego - wskazać należy, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że sąd administracyjny bada, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Sąd administracyjny nie jest zatem, jak oczekuje tego skarżący, władny do załatwienia sprawy poprzez stworzenie usługi o ww. charakterze. Stworzenie tego rodzaju usługi leży w gestii podmiotów realizujących zadania z zakresy pomocy społecznej.
Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., postanowił w jak sentencji.