Uzasadnienie
A. S. pismem z [...] lutego 2018 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 30 maja 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 193/17.
Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z [...] czerwca 2015 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...], przy ulicy [...] nr [...], hip. "[...]" rej. hip. [...] – w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt 1 wyroku) oraz stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 wyroku).
Skarżący wniósł o wymierzenie organowi grzywny w stosownej wysokości oraz o przyznanie na jego rzecz sumy pieniężnej w wysokości połowy nałożonej na organ grzywny.
W uzasadnieniu skargi wskazał, że wyrokiem z 30 maja 2017 r., sygn. akt
I SAB/Wa 193/17 Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...], przy ulicy [...] nr [...], hip. "[...]" rej. hip. [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.
W związku z brakiem podejmowania działań zmierzających do rozpoznania wniosku, pismem z [...] grudnia 2017 r. wezwał Prezydenta do wykonania prawomocnego wyroku. Pomimo wezwania organ nie podjął jednak żadnych czynności w sprawie.
Odpowiadając na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie.
Wskazał, że w toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego zwrócił się do Wydziału [...] o informacje na temat zajęcia przedmiotowej nieruchomości pod inwestycję, a także do sądu wieczysto-księgowego o wydanie zaświadczenia z księgi hipotecznej nieruchomości. Organ zaznaczył, że opóźnienia w rozpatrywaniu spraw są spowodowane między innymi bardzo dużą ilością wpływającej korespondencji w sprawach odszkodowawczych za nieruchomości objęte działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze W. (Dz.U. Nr 50, poz. 279). Dodał, że waga tych spraw, stopień ich skomplikowania oraz złożoność okoliczności, które powinny być ustalone w toku tych postępowań nie pozwalają na dotrzymanie ustawowych terminów przewidzianych na ich rozpatrzenie. Wskazał, że o kolejności rozpatrzenia spraw nie decyduje tylko aktywność procesowa strony i ilość składanych skarg. Zaznaczył, że wniosek skarżącego o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość jest relatywnie nowy w stosunku do innych wniosków o odszkodowanie oczekujących na rozpatrzenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga jest uzasadniona.
Przedmiotowa skarga została wniesiona w trybie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 t.j.), powoływanej dalej jako P.p.s.a. Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny.
Z powołanego przepisu wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą zostać spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę (wydanym na podstawie art. 149 P.p.s.a.) i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku.
W rozpoznawanej sprawie obie wskazane wyżej przesłanki zostały spełnione.
Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 30 maja 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 193/17 zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość położoną w [...], przy ulicy [...] nr [...], hip. "[...]" rej. hip. [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jednocześnie Sąd stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Bezsporne jest, że odpis prawomocnego wyroku wraz z uzasadnieniem oraz aktami administracyjnymi sprawy został doręczony Prezydentowi [...] w dniu [...] września 2017 r., co wynika z akt sądowych sprawy o sygn. akt I SAB/Wa 193/17 (data stempla wpływu akt do organu). Oznacza to, że termin załatwienia sprawy wyznaczony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie upłynął [...] listopada 2017 r.
Pomimo upływu zakreślonego przez Sąd terminu, jak również wezwania przez skarżącego organu do wykonania prawomocnego wyroku pismem z [...] grudnia 2017 r., Prezydent [...] nie rozpoznał wniosku o odszkodowanie i nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie.
Skoro więc, Prezydent w terminie wyznaczonym wyrokiem Sądu sprawy nie załatwił, a wyrok ten zobowiązywał organ nie tylko do rozstrzygnięcia sprawy, ale i do dokonania tego w określonym terminie, to w tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie Prezydentowi grzywny, jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. Taka sytuacja prowadzi do podważania zaufania jednostek do organów władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania.
W realiach niniejszej sprawy, Sąd ocenił, iż wystarczająco represyjną, jak też i dyscyplinującą funkcję spełni grzywna w wysokości [...] zł, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. i jest adekwatna z punktu widzenia okresu, o jaki przekroczono termin załatwienia sprawy, wyznaczony przez Sąd w wyroku z 30 maja 2017 r. Dlatego na podstawie art. 154 § 1 P.p.s.a. Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku.
Jednocześnie Sąd uznał, że bezczynność organu po wyroku z 30 maja 2017 r. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sprawa o przyznanie odszkodowania - pomimo wyroku zobowiązującego organ do rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość nie została przez organ załatwiona, a wyznaczony w wyroku z 30 maja 2017 r. termin załatwienia sprawy został znacznie przekroczony. Usprawiedliwieniem w niedotrzymaniu terminu załatwienia sprawy nie może być podnoszona w odpowiedzi na skargę duża ilość spraw wpływających do organu, jak również stopień skomplikowania oraz złożoność okoliczności, które powinny być ustalone w toku postępowań. Skoro duża ilość spraw wpływa do organu, to organ powinien wypracować sobie odpowiedni sposób działania i prowadzenia postępowań. Dlatego Sąd orzekł, jak w pkt 2 sentencji wyroku na podstawie art. 154 § 2 zd. 2 P.p.s.a.
Sąd nie uwzględnił wniosku skarżącego o przyznanie sumy pieniężnej, gdyż w ocenie Sądu, wymierzona grzywna stanowi wystarczającą dolegliwość dla organu, mobilizującą go do wydania orzeczenia. Podnieść należy, że suma pieniężna powinna być przyznawana w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu, kiedy istnieje uzasadniona obawa, że bez zastosowania tej sankcji organ sprawy nie załatwi. Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie zachodzi. Dlatego w tej części Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 P.p.s.a. (pkt 3 sentencji wyroku).